Nhiều người cho rằng muốn sống thọ phải có thể trạng tốt, không mắc bệnh mạn tính. Tuy nhiên, câu chuyện của Đặng Thiết Đào (1916-2019), Đại danh y Trung Quốc cho thấy việc chăm sóc sức khỏe lâu dài và kiểm soát bệnh tật cũng đáng chú ý.
Là giáo sư trọn đời của Đại học Trung y dược Quảng Châu, ông có hơn 80 năm hành nghề y học cổ truyền. Danh y Đặng Thiết Đào từng mắc tăng huyết áp, bệnh dạ dày mạn tính và thoái hóa xương khớp. Dù vậy, ông vẫn duy trì hoạt động chuyên môn khi đã cao tuổi.
Một trong những thói quen được nhắc đến trong hành trình dưỡng sinh của ông là luyện Bát đoạn cẩm, kết hợp với chế độ sinh hoạt điều độ.
Danh y Đặng Thiết Đào
Bát đoạn cẩm là bài tập gồm 8 động tác
Bát đoạn cẩm là bài tập dưỡng sinh truyền thống gồm 8 động tác, chú trọng sự phối hợp giữa vận động nhẹ nhàng, tư thế và hơi thở. Phương pháp này có thể thực hiện tại nhà, không đòi hỏi nhiều dụng cụ.
Các động tác có sự kết hợp giữa kéo giãn cơ thể, vận động khớp và giữ thăng bằng. Người tập nên thực hiện từ từ, trong giới hạn thoải mái, không cố gắng bắt chước những tư thế vượt quá khả năng.
Ba nguyên tắc khi tập Bát đoạn cẩm
Thứ nhất, ưu tiên động tác nhẹ nhàng. Người mới tập không cần cố thực hiện chính xác mọi tư thế ngay từ đầu. Việc kéo giãn quá mức hoặc dùng lực không phù hợp có thể gây đau và chấn thương. Người cao tuổi nên bắt đầu với biên độ vận động nhỏ, sau đó tăng dần tùy khả năng.
Thứ hai, duy trì hơi thở tự nhiên. Người tập không nên nín thở hoặc cố gắng điều khiển nhịp thở quá mức. Nếu xuất hiện chóng mặt, tức ngực, khó thở hoặc đau bất thường, cần dừng tập và đánh giá tình trạng sức khỏe.
Thứ ba, duy trì đều đặn thay vì tập quá sức. Giáo sư Đào duy trì thói quen tập khoảng 15 phút vào buổi sáng. Đây là khoảng thời gian tham khảo để bắt đầu, nhưng thời lượng thực tế cần phù hợp với thể lực, bệnh nền và khả năng vận động của từng người.
Danh y Đặng Thiết Đào tập Bát đoạn cẩm.
Không chỉ vận động, cần duy trì lối sống điều độ
Bên cạnh Bát đoạn cẩm, có ba nguyên tắc khác trong lối sống của Đặng Thiết Đào. Đầu tiên là duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, hạn chế thức khuya. Giấc ngủ đầy đủ và đều đặn giúp cơ thể phục hồi, đồng thời hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần.
Tiếp theo là ăn uống cân bằng, tránh ăn quá nhiều thực phẩm giàu muối, đường và chất béo. Thay vì phụ thuộc vào các loại thuốc bổ, người cao tuổi nên chú trọng khẩu phần đa dạng, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe.
Cuối cùng là giữ tinh thần ổn định, hạn chế căng thẳng kéo dài. Duy trì công việc phù hợp, hoạt động yêu thích và các mối quan hệ xã hội có thể góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống khi về già.
Bệnh mạn tính cần được kiểm soát đúng cách
Theo danh y Đặng Thiết Đào, ông không phủ nhận tình trạng bệnh tật của bản thân mà kết hợp chăm sóc sức khỏe với việc điều trị.
Đây cũng là điểm cần lưu ý đối với người mắc bệnh mạn tính. Thể dục có thể là lựa chọn vận động nhẹ nhàng, nhưng không thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay các bệnh lý khác.
Người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là người có vấn đề về tim mạch, thăng bằng, cột sống hoặc khớp, nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu tập luyện. Cần điều chỉnh động tác theo thể trạng, tránh những tư thế cúi sâu, xoay cổ hoặc khuỵu gối gây đau.
Câu chuyện của Danh y Đặng Thiết Đào gợi nhắc rằng chăm sóc sức khỏe tuổi già không chỉ nằm ở một bài tập hay một phương pháp dưỡng sinh. Duy trì vận động phù hợp, ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và tuân thủ điều trị là những yếu tố quan trọng giúp người mắc bệnh mạn tính bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Hoặc