Việt Nam có nhiều ngọn núi nằm gần các khu dân cư, nhưng núi Một ở phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai lại sở hữu vị trí khá đặc biệt khi nằm độc lập giữa khu vực đô thị đông đúc. Ngọn núi không chỉ gắn bó với cuộc sống của hàng trăm hộ dân mà còn đang đứng trước kế hoạch cải tạo, chỉnh trang quy mô lớn trong những năm tới.
Cụ thể, ngày 5/11/2026, Văn phòng UBND tỉnh Gia Lai cho biết Chủ tịch UBND tỉnh đã thống nhất định hướng triển khai dự án cải tạo, chỉnh trang và xử lý sạt lở khu vực núi Một. Đáng chú ý, địa phương sẽ nghiên cứu phương án gọt, hạ một phần mái núi, san phẳng đỉnh dựa trên kết quả khảo sát địa chất, thay vì chỉ xử lý những điểm sạt lở riêng lẻ như trước đây.
Dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2027 - 2029, với mục tiêu bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời từng bước cải thiện diện mạo đô thị Quy Nhơn.
Núi Một nằm giữa đô thị ở Quy Nhơn (Ảnh Lữ hành Việt Nam)
Ngọn núi cao 44 m, dài 500 m nằm giữa đô thị có gì đặc biệt?
Núi Một cao khoảng 44 m, kéo dài khoảng 500 m, nằm cạnh sông Hà Thanh, dọc tuyến đường Hoa Lư, từ cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Đây là một ngọn núi độc lập, nổi bật giữa khu vực dân cư và hệ thống đường giao thông đô thị.
Dù không có độ cao lớn, núi Một lại sở hữu địa hình khá phức tạp. Nhiều khu vực có sườn dốc đứng, đất đá phong hóa mạnh, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở khi xuất hiện mưa lớn kéo dài.
Điều đặc biệt là trên núi, sườn núi và khu vực chân núi hiện có khoảng 228 hộ dân sinh sống. Theo số liệu được Báo dẫn lại, khu vực dự án có diện tích khoảng 35.377 m², trong đó diện tích đất ở khoảng 13.300 m², bình quân mỗi hộ chỉ có khoảng 60 m².
Nhiều gia đình đã sinh sống tại đây hàng chục năm, những căn nhà nằm san sát nhau dọc triền núi. Không ít hộ có nhà nằm sát mái taluy, khiến cuộc sống luôn tiềm ẩn rủi ro mỗi khi mùa mưa bão đến.
Khu vực Núi Một tập trung nhiều hộ dân, tiềm ẩn nguy cơ bị ảnh hưởng khi mùa mưa bão tới (Ảnh GG Maps)
Theo ghi nhận của Báo Gia Lai, một số người dân dù mong muốn được di dời đến nơi an toàn nhưng vẫn băn khoăn về mức bồi thường, diện tích tái định cư và khả năng ổn định cuộc sống sau khi chuyển đến nơi ở mới.
Vì sao ngọn núi này phải nghiên cứu gọt, hạ mái?
Nguyên nhân chính xuất phát từ tình trạng sạt lở kéo dài, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Theo Báo Gia Lai, năm 2022, chính quyền địa phương khi đó đã thực hiện bồi thường, hỗ trợ di dời 9 hộ dân nằm ở những vị trí có nguy cơ sạt lở rất cao.
Đến năm 2025, sau bão số 13 và đợt mưa lũ kéo dài, tình trạng sạt lở tại núi Một trở nên nghiêm trọng. Khoảng 200 m mái taluy bị sạt lở, khiến 5 căn nhà sập hoàn toàn, nhiều ngôi nhà khác hư hỏng.
Trước nguy cơ tiếp diễn, UBND phường Quy Nhơn đã rà soát các khu vực nguy hiểm. Theo báo cáo ngày 23/10/2026, địa phương xác định 52 hộ nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao, gồm 22 hộ trên núi và 30 hộ dưới chân núi. Phường cũng xây dựng phương án sơ tán gần 200 nhân khẩu khi xảy ra tình huống nguy hiểm.
Địa phương từng đề xuất di dời các hộ dân, đào hạ và san phẳng núi Một nhằm giải quyết triệt để nguy cơ sạt lở. Tuy nhiên, phương án này cần được đánh giá kỹ lưỡng về địa chất, kỹ thuật và tác động tới cảnh quan.
Ảnh Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch
Dự kiến cải tạo từ năm 2027, nghiên cứu xây dựng nhà ở, công viên và không gian công cộng
Dự án cải tạo, chỉnh trang và xử lý sạt lở khu vực núi Một được đề xuất triển khai theo lộ trình gồm: di dời khẩn cấp và khảo sát địa chất ngay trong quý IV/2026; lập phương án tổng thể trong năm 2027; thực hiện dự án giai đoạn 2027–2029. Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu khoanh vùng nguy hiểm, di dời ngay các hộ có nguy cơ sạt lở cao, không chờ hoàn thành toàn bộ thủ tục dự án hoặc quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Phương án tổng thể sẽ tập trung vào bốn nhiệm vụ chính: khảo sát địa chất và xử lý kỹ thuật mái núi; di dời dân cư, bố trí tái định cư; xử lý khối lượng đất đào phát sinh, đầu tư hạ tầng; tổ chức khai thác quỹ đất sau chỉnh trang.
Đối với công tác tái định cư, các phương án đang được nghiên cứu gồm giao đất tái định cư với số lượng sơ bộ khoảng 224 lô, bố trí nhà ở xã hội hoặc chung cư phù hợp, và bồi thường bằng tiền để người dân tự tạo lập chỗ ở.
Đáng chú ý, quỹ đất sau chỉnh trang có thể được nghiên cứu bố trí nhà ở, chung cư thương mại, nhà ở xã hội, công viên, cây xanh và không gian công cộng. Việc quy hoạch phải tuân thủ các yêu cầu về an toàn địa chất, cảnh quan và bảo vệ công trình quốc phòng hiện hữu trên núi.
Dù vậy, việc can thiệp vào địa hình tự nhiên cũng cần được cân nhắc thận trọng. Viện Địa công nghệ và Môi trường thuộc Tổng hội Địa chất Việt Nam từng kiến nghị xem xét phương án giữ lại địa hình núi Một, kết hợp xử lý các điểm sạt lở nguy hiểm, di dời có chọn lọc và cải tạo không gian xanh.
Như vậy, phương án gọt, hạ mái, san phẳng đỉnh núi vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu và đánh giá trước khi quyết định triển khai. Nếu được thực hiện, dự án cải tạo núi Một không chỉ góp phần xử lý nguy cơ sạt lở đã tồn tại nhiều năm mà còn mở ra cơ hội chỉnh trang một khu vực đặc biệt giữa đô thị Quy Nhơn, hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn và ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân.
Hoặc