Đinh Bạt Tuỵ (1516-1587), người làng Bùi Ngọa (nay thuộc xã Yên Trung, tỉnh Nghệ An) - một trong những công thần, từng phò tá 3 đời vua gồm Lê Trung Tông, Lê Anh Tông và Lê Thế Tông. Ông được sử sách ghi nhận là "Đệ nhất công thần" của triều đại lúc bấy giờ.
Sau khi ông qua đời, triều đình cho lập đền thờ tại quê hương để tưởng nhớ công lao. Trải qua hàng trăm năm, ngôi đền nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn lưu giữ được những giá trị kiến trúc và nhiều hiện vật quý hiếm.
Cổng tam quan đền thờ Đinh Bạt Tuỵ. Ảnh: T.T
Hiện khuôn viên di tích rộng khoảng 10.000m² với các hạng mục chính gồm cổng tam quan, nghi môn, 3 tòa hạ điện, trung điện, thượng điện cùng nhà bia.
Cổng tam quan gây ấn tượng với kiến trúc 3 tầng mái ngói cong, cửa chính được trang trí công phu bằng các họa tiết rồng, nghê, hoa lá đắp nổi. Mỗi tầng mang một phong cách kiến trúc khác nhau, từ vòm cuốn đến lục giác và hình tròn, tạo nên tổng thể hài hòa.
Qua cổng tam quan là nghi môn với 2 cột trụ biểu đắp hình nghê chầu, mở ra không gian linh thiêng trước khu chính điện.
Hạ điện được xây theo lối tường mở cửa vòm, nổi bật với các họa tiết cuốn thư, lưỡng long triều nguyệt, tượng nghê cách điệu và hình rồng cuộn đắp nổi trên các cột trụ.
Quang cảnh hạ điện đền thờ. Ảnh: T.T
Ông Đinh Bạt Tráng (80 tuổi), thành viên ban quản lý di tích cho biết văn bia được khắc bằng chữ Hán, ghi lại thân thế, sự nghiệp và những công lao của danh tướng Đinh Bạt Tuỵ.
Điểm đặc biệt của ngôi đền nằm ở thượng điện - công trình chồng diêm 2 tầng, tám mái mang dáng vẻ bề thế. Hệ khung gỗ còn lưu nhiều mảng chạm khắc tinh xảo, trong khi nhiều hiện vật quý vẫn được con cháu dòng họ gìn giữ cẩn trọng qua nhiều thế kỷ.
Bộ áo bào được các thế hệ con cháu lưu giữ cẩn thận qua hàng trăm năm. Ảnh: T.T
Nổi bật nhất là 3 bộ áo bào cổ đặt trên các long ngai, gần như còn nguyên vẹn sau hơn 400 năm.
Nhẹ nhàng dùng chổi lông gà phủi từng lớp bụi trên bề mặt vải đã mỏng theo thời gian, ông Tráng cho biết việc bảo quản những bộ áo bào này đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối.
"Áo không được giặt, cũng không lau bằng khăn. Vải đã quá mỏng, chỉ cần thấm nước là có thể mục nát. Bao đời nay, con cháu chỉ dám dùng chổi lông mềm nhất để phủi bụi", ông nói.
Ngoài ba bộ áo bào cổ, đền còn lưu giữ 37 đạo sắc phong của các triều đại phong kiến ban tặng, góp phần khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của di tích và công lao của vị danh tướng đối với triều Lê. Đền thờ Đinh Bạt Tuỵ được xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1991.
Hoặc