Năm 1995, bộ phim của đạo diễn người Mỹ Frank Darabont không nhận được bất cứ giải Oscar nào do thành công vang dội của Forest Gump với Tom Hanks đóng vai chính. Tuy nhiên, những năm sau đó, nó chính thức được công nhận là một trong những bộ phim kinh điển và thường nằm trong top những bộ phim hay nhất mọi thời đại. Thậm chí, những bình chọn trên trang chủ của IMDb (Internet movie database - Cơ sở dữ liệu điện ảnh trực tuyến) xếp nó ở vị vị số 1 trong các bộ phim hay nhất mọi thời đại.
Bộ phim kể về cuộc đời của nhân vật chính Andy Dufresne do Tim Robbins thủ vai. Andy là một nhân viên ngân hàng bị buộc tội giết vợ khi anh chứng kiến vợ mình ngoại tình. Anh chưa bóp cò nhưng không hiểu sao vợ mình và nhân tình lại bị bắn chết. Không có bằng chứng để minh oan nên Andy phải chấp nhận 2 án tù chung thân và không có khả năng ân xá.
Những ngày đầu trong tù, Andy bị bạn tù bắt nạt, đánh đập, thậm chí làm những trò bỉ ổi.
Andy thích chơi cờ và thường khắc những quân cờ để giết thời gian. Anh thích sưu tầm đá để khắc quân cờ nên thường nhặt những hòn đá đặc biệt khi đi làm, hôm sau lại mang bỏ đi những vụn đá. Cứ thế và cứ thế.
Phân cảnh với câu thoại kinh điển: "Get busy living or get busy dying" (Bận rộn lo mà sống, hay là bận rộn lo mà chết)
Với dáng vẻ hiền lành, điềm đạm, Andy kết bạn với Ellis Boyd "Red" Redding (thường được gọi là Red, do Morgan Freeman thủ vai) và ông già Brooks Hatlen. Vì là người có hiểu biết nên Andy không muốn sống một cuộc sống vô nghĩa trong tù. Anh giúp các cai ngục khai thuế với chính phủ, xây dựng thư viện trong nhà tù để hướng những người tù vào việc học hỏi, đọc sách, trở thành những người có hiểu biết để không vi phạm pháp luật. Anh lấy được lòng tin của viên phụ trách nhà tù Shawshank, lo việc sổ sách, thuế má và từ đây dẫn đến đoạn kết không tưởng của bộ phim.
Bộ phim phê phán những bất công mà những người tù phải chịu đựng vì không còn quyền công dân: bạo lực, trừng phạt, thanh lọc và gian dối.
Tommy Williams, một tù nhân trẻ, đang cố gắng làm lại cuộc đời khi tự học với Andy Dufresne trong tù và lấy được bằng tốt nghiệp trung học phổ thông. Anh đã cực kỳ sung sướng khi bằng tốt nghiệp được gửi vào tù. Tuy nhiên, số phận của Tommy thật đau xót. Anh phải nhận cái chết tức tưởi vì biết một sự thật và đã nói ra một cách vô tư.
Tôi vẫn nhớ những cung bậc cảm xúc mình trải qua khi xem bộ phim này. Đó là cảm xúc ghê sợ khi chứng kiến những cảnh kẻ mạnh bắt nạt kẻ yếu trong tù. Đó là cảm xúc buồn và suy ngẫm khi Red thất vọng đến tột độ do nhiều lần bị từ chối ân xá.
Đặc biệt, khi ông tù nhân già Brooks Hatlen sau hơn 50 năm ở trong tù, được ân xá lại cố tình phạm tội để được ở lại trong tù vì ông có những người bạn tù thực sự thân thiết như người nhà ở nơi mà tưởng chừng như chỉ có những tên tội phạm ấy. Nhưng ông vẫn phải nhận lệnh ân xá, được tự do, tự do để cảm thấy cô đơn, lạc lõng, không hòa nhập được với xã hội, với cuộc sống đã biến đổi quá nhiều. Cuối cùng, ông phải tự tìm đến cái chết. Trước khi treo cổ, ông khắc dòng chữ "Brooks was here" (Brooks đã từng ở đây) trên cột nhà trọ, đúng nơi ông buộc sợi dây.
Ông già Brooks ngồi cô đơn trong công viên. Ảnh chụp màn hình
Các nhà làm phim đã xây dựng được một cảnh phim đắt giá. Các hình ảnh được quay chậm, quay từ trên cao khi ông đặt chiếc ghế đẩu lên bàn khắc lên cột nhà dòng chữ, rồi cú đẩy ghế, rồi đến dòng chữ và hình ảnh một ông già treo cổ dần hiện ra từ phần đầu rồi dần dần xuống đến phần chân, rồi toàn thể thân hình treo lủng lẳng, cô đơn, lặng lẽ. Phần âm nhạc của đoạn này cũng nhẹ nhàng, chầm chậm trôi theo từng khung hình.
Cái chết của ông thực sự gây ám ảnh với tôi. Khi xem phân cảnh này, tôi tự hỏi: "Tự do có cần thiết nữa không cho một người già cô độc?" hay “Có lẽ cuộc sống trong tù với những người bạn tù có thể đồng cảm cho nhau lại tốt hơn cho ông chăng?" (vì ông đang có một công việc, nhẹ nhàng có ích trong tù là làm thủ thư).
Tự do với mỗi người sẽ khác nhau. Red sau khi được ra tù cũng đến đúng căn phòng trọ đó và cũng khắc dòng chữ "Red was here" (Red đã từng ở đây) ngay bên dưới dòng chữ Brooks đã khắc, chỉ khác là Red thực sự cảm thấy được tự do.
Cảnh các tù nhân, cai ngục thưởng thức opera trong tù
Cảm giác được tự do của Andy và các tù nhân là một trong những phân cảnh gây ấn tượng nhất, hàm chứa nhiều ý nghĩa nhất. Andy khi sắp xếp lại các tài liệu trong thư viện tìm thấy một đĩa nhạc opera do Mozart soạn. Andy quyết định mở nó. Khi âm nhạc bắt đầu, Andy khóa cửa nhà vệ sinh để cai ngục đang canh thư viện không ra được. Sau đó anh đóng cửa phòng nơi có máy quay đĩa, chĩa micro của loa thông báo và mở to nhạc lên.
Mọi người, từ tù nhân đến cai ngục đều dừng công việc, ngỡ ngàng và ngước nhìn lên những cái loa để lắng nghe cô ca sĩ hát bản opera bằng tiếng Ý. Chắc không một ai trong số họ hiểu được lời bài hát nhưng những giai điệu đẹp như mang đến cho tâm hồn tù túng, đã chai sạn, đã lầm lỗi đó cảm giác bình yên, rồi với giọng hát cao vút ở phần cao trào, họ cảm thấy như tâm hồn mình, tâm trí mình cũng như được bay vượt qua những bức tường đầy thép gai giam cầm và được tự do bay mãi lên trời xanh.
Còn Andy, mỉm cười nhẹ nhàng, thả mình theo bài hát. Thậm chí, anh bất chấp những lời đe dọa của cai ngục, của cả trưởng giám thị bên ngoài cửa, đưa tay chỉnh âm lượng lên mức cao nhất và lại ngả người lên ghế để thưởng thức. Hình phạt cho Andy là 2 tuần nhốt trong phòng tối. Với các giám thị, đó là hình phạt nhưng với Andy, đó là khoảnh khắc vô giá của tự do, bất kể anh đang ở nơi tăm tối đến mức nào. Diễn xuất của Tim Robbins phân cảnh này thực sự tinh tế, chân thực từ ánh mắt, hành động đến nụ cười nhẹ trên môi.
Ảnh chụp màn hình
Cũng phải nói thêm về Tim Robbins. Ông là một diễn viên, đạo diễn người Mỹ nổi tiếng. Tim Robbins từng giành giải Oscar cho diễn viên phụ xuất sắc nhất trong phim Mystic river (Dòng sông huyền bí) do Clint Eastwood đạo diễn.
Tôi sẽ không kể về đoạn kết để các độc giả hãy xem, hãy thưởng thức nó và tôi tin chắc bạn sẽ có một ngày thật đặc biệt khi xem xong bộ phim này. 20 năm trước, tôi đã chia sẻ với khá nhiều người bộ phim này bằng cách mua tặng họ đĩa DVD từ cửa hàng Victory khi đó còn đang ở phố Hàng Bạc, Hà Nội. Con gái tôi đã xem đi xem lại bộ phim này rất nhiều lần để học tiếng Anh.
Andy đã viết: "Hope is a good thing, maybe the best of things and no good thing ever dies” (Hy vọng là điều tốt, có thể là điều tốt đẹp nhất và điều tốt đẹp không bao giờ chết). Hãy xem bộ phim và trải nghiệm những cảm xúc mà bạn sẽ không thể quên.
Vũ Thị Thu Hường
Phim hay cùng năm thángCó những bộ phim đã khép lại từ rất lâu nhưng vẫn chưa bao giờ rời khỏi ký ức người xem. Đôi khi, điều còn ở lại không chỉ là câu chuyện trên màn ảnh, mà còn là một bản nhạc phim, một câu thoại, một diễn viên, hay một quãng đời gắn với bộ phim ấy.
Nếu bạn cũng có một bộ phim như thế, hãy kể cho chúng tôi nghe. Không cần là một bài bình phim. Chỉ cần đó là câu chuyện chân thành về những gì màn ảnh đã để lại trong bạn.
Bài viết xin gửi về email banvanhoa@vietnamnet.vn.
Hoặc