Gần đây, chủ đề “10 tiêu chuẩn mới của một gia đình tốt” trở thành hot search trên mạng xã hội Trung Quốc.
Theo đó, một gia đình “đạt chuẩn” được cho là cần có: không nợ nần, không có người mắc bệnh nặng, có ông bà hỗ trợ, con học trường tốt, vợ chồng công việc ổn định, thu nhập trên 300.000 tệ/năm (khoảng 1,1 tỷ đồng), có xe khoảng trên 200.000 tệ (khoảng 770 triệu đồng), con học giỏi, không khí gia đình hòa thuận, diện tích sống bình quân trên 15m²/người. Tiêu chuẩn này khiến nhiều người tự đối chiếu và nhận ra… rất ít gia đình đạt đủ.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng những tiêu chí này không thật sự có giá trị tham khảo. Bởi mỗi người có hoàn cảnh khác nhau, và nếu xét đến giáo dục con cái, thì những yếu tố bên ngoài chưa chắc quan trọng bằng “giá trị cốt lõi” của gia đình.
Ảnh minh hoạ
Thực tế, trong việc nuôi dạy con, chỉ cần đạt được 4 điều dưới đây đã là rất tốt rồi:
1. Có bầu không khí sống nhẹ nhàng, dễ chịu
Từ góc nhìn của người lớn, gia đình thu nhập cao thường dễ hạnh phúc hơn. Nhưng nếu đứng từ góc nhìn của trẻ, bạn sẽ thấy: cảm giác hạnh phúc không phụ thuộc quá nhiều vào tiền. Có những đứa trẻ không thiếu tiền, nhưng sống trong môi trường căng thẳng, nghiêm khắc, khó cảm thấy thoải mái. Ngược lại, có gia đình không quá dư dả, nhưng tâm lý thoải mái, trẻ lại dễ vui vẻ hơn.
Nghiên cứu cho thấy, trạng thái của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến không khí gia đình. Nếu cha mẹ thường xuyên lo lắng, áp lực, họ sẽ vô thức truyền cảm xúc đó cho con. Những câu như: “Con sao lại như thế?”, “Con lúc nào cũng vậy!”, “Vì sao con học kém thế?”… đều là biểu hiện của sự lo âu bị đẩy xuống trẻ. Trong môi trường như vậy, dù vật chất đầy đủ, gia đình vẫn khó có cảm giác bình yên.
Vì vậy, một gia đình có không khí dễ chịu, thư giãn đã là nền tảng rất lớn cho hạnh phúc và sự phát triển của trẻ.
2. Có mối quan hệ gia đình hòa hợp
Điều gì tạo nên sự khác biệt giữa các đứa trẻ? Nhiều người nghĩ là xuất thân, IQ, tài nguyên giáo dục hay mối quan hệ xã hội. Nhưng một nghiên cứu kéo dài 7 năm của các nhà tâm lý học (Đại học Chicago) lại cho kết quả khác: Những người thành công trong nhiều lĩnh vực có một điểm chung:họ có mối quan hệ rất tốt với cha mẹ. Mối quan hệ đó có thể giống bạn bè, đối tác, hoặc thầy trò.
Điểm chung của các bậc cha mẹ trong những gia đình này là: Ít so sánh con; Chấp nhận sai sót của con; Hạn chế chỉ trích, áp đặt; Tập trung vào khích lệ và hướng dẫn. Khi con làm sai giúp con tìm cách giải quyết; Khi con làm tốt ghi nhận, khen ngợi rõ ràng Chính những tương tác tích cực nhỏ mỗi ngày đã kéo gần khoảng cách giữa cha mẹ và con cái.
Chất lượng mối quan hệ quyết định hiệu quả của việc dạy con.
3. Có tầm nhìn và tâm thế rộng mở
Một gia đình không nhất thiết phải giàu, nhưng nên có tư duy rộng và tâm thế thoáng. Có những gia đình sống khá khó khăn, nhưng cha mẹ có cách nhìn tích cực, không bị bó hẹp bởi hoàn cảnh. Khi cha mẹ sống thoải mái, có góc nhìn dài hạn, không bị mắc kẹt trong những lo toan nhỏ nhặt,điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách con nhìn thế giới.
Có câu nói: “Tầm nhìn của cha mẹ chính là cách sống của họ, và nó sẽ định hình tầm nhìn của con". Bạn có thể không có nhiều tài sản, nhưng vẫn có thể cho con một thế giới quan rộng mở.
4. Có nền tảng vật chất đủ và phù hợp
Nói vật chất không quan trọng là không thực tế.
Nuôi con không thể chỉ dựa vào tình cảm, cuộc sống vẫn cần tiền. Nhưng vấn đề là: không cần chạy theo “nuôi con kiểu giàu sang”, mà là cung cấp mức hỗ trợ vật chất phù hợp.
Những điều cơ bản như: Ăn uống đủ dinh dưỡng, vệ sinh; Quần áo sạch sẽ, thoải mái; Có không gian sống ổn định, ấm cúng… thực ra đã là nền tảng tốt. Không cần so sánh nhà to hay trường xịn,chỉ cần tạo cho con một môi trường sống yên ổn và dễ chịu. Tuy nhiên, nếu thiếu cả những điều cơ bản, trẻ sẽ khó có một tuổi thơ thuận lợi.
Một quan điểm khá thực tế: Kinh tế là nền tảng của gia đình, vì áp lực tài chính kéo dài có thể làm hao mòn cả tình cảm. Vì vậy, cần cân bằng: vừa đảm bảo vật chất cơ bản, vừa không tạo áp lực quá lớn cho bản thân.
Một nhà giáo dục từng nói: Cha mẹ có thể để lại cho con hai thứ: “gốc rễ” và “đôi cánh.” “Gốc rễ” là cảm giác thuộc về gia đình, là tình cảm và nền tảng tinh thần; “Đôi cánh” là năng lực để con tự lập và bay xa. Muốn làm được điều đó, không cần chạy theo tiêu chuẩn xã hội hay so sánh với người khác.
Chỉ cần chú ý đến những điều nhỏ trong cuộc sống hằng ngày: không khí gia đình, mối quan hệ, tư duy sống và sự đảm bảo cơ bản. Như vậy, việc nuôi dạy con cũng có thể trở thành một hành trình nhẹ nhàng và có ý nghĩa hơn.
Hoặc