Từ nấu ăn, đưa người thân đi bệnh viện cho đến trực tiếp đứng ra cãi nhau, những người làm dịch vụ “đóng thế cuộc sống” đang được thuê để xử lý các công việc, việc vặt và cả những tình huống khó xử mà nhiều người trẻ Trung Quốc muốn tránh.
Xu hướng này được gọi là “nền kinh tế người đóng thế”, ngày càng phổ biến trong nhóm người tiêu dùng bận rộn, sẵn sàng trả tiền để đổi lấy sự tiện lợi khi những trách nhiệm thường ngày vượt quá quỹ thời gian, sự kiên nhẫn hoặc khả năng của họ. Việc thuê người làm hộ mọi việc xuất hiện từ năm 2024, sau đó nhanh chóng phát triển thành một thị trường lớn với các dịch vụ làm việc vặt được cá nhân hóa theo nhu cầu.
Trên nền tảng RedNote, các bài đăng về dịch vụ thuê người làm đồ thủ công và lắp ráp sản phẩm đã thu hút hơn 120 triệu lượt xem. Chẳng hạn, một số người mua những bộ Lego phức tạp nhưng không có thời gian tự lắp ráp nên lựa chọn thuê người khác làm thay.
Khách hàng có thể yêu cầu người lắp ráp đến tận nhà hoặc gửi bộ Lego của mình qua đường bưu điện. Chi phí thường dao động từ 200 nhân dân tệ đến 1.000 nhân dân tệ (khoảng 3,8 triệu đồng), tùy thuộc vào độ phức tạp của sản phẩm và khối lượng công việc.
Giới trẻ Trung Quốc thuê người làm hộ mình mọi việc, kể cả chăm sóc người thân. (Ảnh minh họa)
Các dịch vụ “đóng thế” cũng ngày càng trở nên đa dạng và khác thường. Tháng 9, một người đàn ông họ Khổng ở Quảng Châu, miền Nam Trung Quốc, gây chú ý khi quảng bá dịch vụ “đóng thế cãi nhau” có thu phí ngay trên đường phố.
Anh tính 50 nhân dân tệ cho mỗi lần tranh cãi trực tuyến và 188 nhân dân tệ cho gói tranh cãi trực tiếp không giới hạn. Khổng cho biết phương pháp của anh dựa trên thuyết phục thay vì hung hăng. Anh từ chối những yêu cầu liên quan đến đe dọa, đòi nợ hoặc xô xát.
Một trường hợp khác là cô gái ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Nam Trung Quốc. Cô bắt đầu nhận 3 nhân dân tệ để mang rác của hàng xóm đi đổ hoặc 99 nhân dân tệ cho gói dịch vụ theo tháng. Chỉ trong ba ngày, cô đã có hơn 20 khách hàng. Sau đó, cô mở rộng dịch vụ sang nhận hộ bưu kiện và cho mèo ăn trong những kỳ nghỉ khi chủ nhân vắng nhà.
Trên các sàn thương mại đồ cũ và nền tảng cung cấp dịch vụ làm việc vặt, người dùng cũng có thể trả từ 10 - 30 nhân dân tệ để thuê người xếp hàng tại những nhà hàng nổi tiếng.
Tại Thâm Quyến, miền Nam Trung Quốc, một số người trẻ sống một mình còn đưa ý tưởng này đi xa hơn. Một người dùng mạng đã trả 2.500 nhân dân tệ mỗi tháng để có người nấu cơm nhà hằng ngày.
Một phụ nữ họ Kim ở Chiết Giang, từng nhận lời với mức phí 50 nhân dân tệ để đến bệnh viện thăm một bệnh nhân, đồng thời mang quà và gửi lời hỏi thăm thay cho khách hàng.
Một người cung cấp dịch vụ khác tại Thâm Quyến tính 300 nhân dân tệ cho hai giờ đến thăm người cao tuổi, trong đó bao gồm trò chuyện và nấu ăn. Các nhà kinh tế xem xu hướng này là một dạng phát triển của “nền kinh tế lười biếng” tại Trung Quốc, trong đó người tiêu dùng dùng tiền để tối ưu hóa giá trị của thời gian.
Lý Na, phó giáo sư tại Khoa Tài chính và Kinh tế của một trường đại học tại Trung Quốc, nhận định với truyền thông rằng những dịch vụ này có thể giúp nâng cao hiệu quả công việc, cải thiện chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, đồng thời tạo ra những hình thức việc làm mới.
Tuy nhiên, việc các giao dịch này chủ yếu diễn ra giữa các cá nhân với nhau cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và những khó khăn trong việc yêu cầu bồi thường hoặc giải quyết tranh chấp khi dịch vụ không đáp ứng kỳ vọng.
Bên cạnh đó, trào lưu này cũng khiến nhiều người tranh cãi. Một dân mạng Trung Quốc nêu quan điểm: “Khi ngày càng nhiều việc vụn vặt trong cuộc sống có thể được giải quyết bằng tiền, liệu chúng ta đang có thêm tự do hay đang âm thầm từ bỏ một phần trải nghiệm sống?”.
Hoặc