Sinh thêm con và nỗi lo “không tên”
Chị Nguyễn Mai (34 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) thường nói vui rằng: “Một đứa là đủ để mình còn thở”. Nhưng đằng sau câu nói nửa đùa nửa thật ấy là cả một câu chuyện dài về những đắn đo, áp lực mà nhiều phụ nữ đô thị đang đối mặt.
Lấy chồng năm 27 tuổi, chị Mai sinh bé đầu lòng sau đó hai năm. Những ngày đầu làm mẹ với chị là chuỗi ngày “xoay như chong chóng”, con ốm, công việc dồn dập, ông bà hai bên đều ở xa. Không ít lần, chị vừa bế con vừa trả lời email công việc lúc nửa đêm.
“Có thời điểm mình cảm thấy kiệt sức thật sự. Sáng đưa con đi gửi, tối đón về, chưa kịp chơi với con thì lại lo cơm nước, việc nhà. Cuối tuần tưởng được nghỉ thì lại dọn dẹp, lo cho con. Mình không còn thời gian cho bản thân”, chị Mai kể.
Khi con lên 3 tuổi, gia đình hai bên bắt đầu giục sinh thêm. Nhưng càng nghĩ chị Mai càng chần chừ.
Nguyên nhân đầu tiên chị Mai cho rằng là áp lực tài chính. Với mức thu nhập của hai vợ chồng khoảng 20 - 30 triệu đồng/tháng, việc nuôi một đứa trẻ ở thành phố đã là “bài toán cân não”: tiền học, tiền sữa, tiền khám bệnh, chưa kể các lớp kỹ năng, ngoại ngữ.
“Nếu sinh thêm, mình không chắc có thể cho các con điều kiện tốt như mong muốn”, chị Mai bộc bạch.
Với không ít phụ nữ, quyết định sinh con là một lựa chọn có cân nhắc. Không chỉ bởi lý do kinh tế, mà còn bởi hàng loạt áp lực về sức khỏe thể chất, tinh thần... (Ảnh minh hoạ).
Nỗi lo nữa là nỗi lo mất cân bằng giữa công việc và gia đình, là nhân viên văn phòng chị Mai cần sự ổn định, chị hiểu rằng việc nghỉ sinh thêm một lần nữa có thể khiến sự nghiệp bị chững lại.
“Phụ nữ nghỉ sinh xong quay lại đã khó bắt nhịp, nếu nghỉ thêm lần nữa thì gần như phải làm lại từ đầu”, chị chia sẻ.
Chị Mai cũng thừa nhận bản thân ngại áp lực chăm sóc con nhỏ, không có người hỗ trợ thường xuyên, mọi việc từ chăm con, dạy con đến việc nhà gần như dồn lên vai hai vợ chồng.
Một lý do khác ít được nói ra nhưng rất thật đó là mong muốn giữ lại một phần cuộc sống cho bản thân. Sau nhiều năm quay cuồng với công việc và con cái, chị Mai bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến việc học thêm, chăm sóc sức khỏe và tận hưởng cuộc sống. “Mình cũng có ước mơ, có nhu cầu sống cho mình chứ không chỉ là làm mẹ”, chị bộc bạch.
Do vậy, vợ chồng chị thống nhất dừng lại ở một con. Không phải vì không yêu trẻ con, mà vì chị bảo muốn đảm bảo có thể nuôi dạy con tốt nhất trong điều kiện của mình.
“Ngày xưa người ta nói “đông con nhiều của”, còn bây giờ với mình là ít con để chăm lo cho con, nuôi dạy con tốt hơn”, chị Mai nói.
Cùng chia sẻ với Người Đưa Tin về câu chuyện của mình, chị Đào Hà (35 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) hiện đang là huấn luyện viên dạy bellydance cho biết, hai vợ chồng chị kết hôn năm 2018 và năm nay con gái được 8 tuổi.
Vì là con đầu lòng nên ngay từ đầu chị Hà cho biết chị đã khá cầu toàn trong việc chăm sóc và đồng hành cùng con.
“Tôi muốn dành cho con sự gần gũi, chỉn chu và tốt nhất vì vậy sau khi sinh mình đã tạm dừng công việc khoảng 1 năm rồi mới quay trở lại với sự nghiệp.
Sau khi có em bé, hai vợ chồng cùng ông bà cũng quyết định mua một căn nhà trong nội thành để thuận tiện hơn cho công việc và cuộc sống của cả gia đình. Vì vậy ở thời điểm đó hai vợ chồng xác định sẽ ưu tiên ổn định kinh tế trước rồi mới tính tiếp đến chuyện sinh thêm em bé”, chị Đào Hà chia sẻ.
Chị Hà chia sẻ hai vợ chồng chị khá rõ ràng trong cách phân chia tài chính gia đình để mọi thứ được cân bằng và nhẹ đầu hơn. Theo đó, chị sẽ phụ trách các khoản như sinh hoạt gia đình, học phí và các nhu cầu thiết yếu của con.
Kết hôn từ năm 2018 hiện con gái đã 8 tuổi, vợ chồng chị Đào Hà cho biết chỉ sinh thêm con khi mọi điều kiện thực sự sẵn sàng và ổn định hơn (Ảnh: NVCC).
Còn chồng chị sẽ lo các phần như trả nợ mua nhà, hiếu hỉ và những kỳ nghỉ dưỡng quan trọng cho gia đình.
“Hiện tại với thu nhập dao động từ 20–30 triệu/tháng của riêng mình, tôi vẫn có thể lo khá ổn cho con về học hành, sinh hoạt và các hoạt động ngoại khóa. Bé nhà mình đang học lớp 2 nên học phí chưa quá áp lực, nhưng tôi ưu tiên đầu tư cho con nhiều hơn ở trải nghiệm, vui chơi và phát triển kỹ năng sống”, chị Đào Hà chia sẻ.
Nói thêm về lý do trì hoãn sinh thêm con, chị Hà cho biết thứ nhất là cân đối kinh tế. Vì sau khi sinh bé đầu, vợ chồng chị có thêm áp lực về nhà cửa, ổn định cuộc sống và duy trì chất lượng sống cho cả gia đình, do đó 2 vợ chồng chị Hà luôn muốn khi sinh thêm bé thì mọi thứ phải ở trạng thái sẵn sàng và vững vàng hơn.
“Thêm nữa, đặc thù công việc của cả hai vợ chồng đều liên quan đến lĩnh vực nghệ thuật, nên thu nhập dù có những phần ổn định nhưng vẫn có những phần mang tính tự do và phụ thuộc vào thị trường.
May mắn thời điểm sau sinh trở lại công việc cũng khá thuận lợi. Tôi có thêm nhiều cơ hội ngoài đi diễn như chấm thi trong ngoài nước, biên đạo sự kiện, mở lớp dạy riêng,... Nên thực sự cuộc sống công việc hiện tại khá bận. Và đó cũng là một trong những lý do lớn khiến tôi còn ngại sinh thêm bé ở thời điểm này”, chị Hà nói.
Hiện tại vợ chồng chị Hà chưa nói là “không sinh nữa”, nhưng chắc chắn nếu có kế hoạch sinh thêm, đó sẽ phải là một quyết định được tính toán rất kỹ về cả thời gian, sức khỏe, tài chính và sự ổn định lâu dài cho gia đình.
Câu chuyện của chị Mai, chị Hà là nỗi niềm của nhiều gia đình thời hiện đại, khi cuộc sống ngày càng áp lực, đối diện với muôn vàn nỗi lo.
Cuộc sống hiện đại ảnh hưởng trực tiếp đến tỉ lệ mức sinh giảm
Chia sẻ thêm với Người Đưa Tin, BS. Thiều Đình Trọng - Khoa Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết lượng bệnh nhân đến khám vô sinh hiếm muộn tại bệnh viện đặc biệt tăng khoảng 3-4 năm gần đây. Xu hướng đang trẻ hóa, lượng bệnh nhân dưới 30 tuổi và dưới 35 tuổi đến viện khám đang tăng. Tỉ lệ vô sinh thứ phát đang tăng cao hơn, chiếm khoảng 50 - 60%.
Nguyên nhân là do các yếu tố bên ngoài như viêm nhiễm phụ khoa, có thai ngoài ý muốn hoặc yếu tố liên quan đến chế độ ăn uống, lối sống hiện đại, ăn quá nhiều đồ ăn nhanh, công việc bận rộn không có nhiều thời gian nghỉ ngơi do đó gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Nói về nguyên nhân dẫn đến xu hướng giảm sinh hiện nay, BS. Trọng nêu dẫn chứng, theo Cục Dân số (Bộ Y tế) năm 2025, trung bình mỗi phụ nữ Việt Nam sinh 1,93 con, tăng nhẹ so với mức thấp nhất trong lịch sử (năm 2024) là 1,91 nhưng vẫn chưa đạt mức sinh thay thế (2,1 con) và có sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền.
BS. Thiều Đình Trọng - Khoa Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội.
Nguyên nhân theo BS.Trọng là nhiều bạn trẻ đang trì hoãn thời điểm vàng để mong muốn có con. Thời gian kết hôn của nhiều cặp đôi hiện cũng muộn hơn so với trước đây.
“Do áp lực công việc họ mong muốn có thời gian cho bản thân nhiều hơn, cộng với lối sống hiện đại bận rộn không có thời gian dẫn đến việc nhiều bạn trẻ lo nghĩ và trì hoãn việc sinh con”, BS.Trọng cho hay.
Đến khi họ mong muốn có con thì mới đi khám và phát hiện vô sinh, hiếm muộn. “Chính vì trì hoãn nên khả năng sinh sản đã kém đi, việc điều trị gặp khó khăn hơn rất nhiều. Cuộc sống hiện đại ảnh hưởng trực tiếp đến tỉ lệ mức sinh giảm”, BS.Trọng nhấn mạnh.
Để giảm tỉ lệ vô sinh, hiếm muộn, BS.Trọng khuyến cáo với những người đang chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân nên đi khám sàng lọc trước để có phương hướng và kế hoạch rõ ràng cho việc sinh đẻ.
Cùng với đó khám xét những bệnh lý có nguy cơ di truyền cho thế hệ sau, từ đó nhận được sự tư vấn của bác sĩ tránh trường hợp em bé sinh bị bất thường, ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình và tương lai của em bé.
“Nên đi khám vào thời điểm thích hợp nhất là từ 20 đến 25 tuổi. Đặc biệt, các cặp đôi không nên trì hoãn thời gian có con. Dù công việc vất vả thế nào cũng nên cố gắng có con trước 30 tuổi để tránh nguy cơ bất thường do quy luật tự nhiên (tuổi càng cao, chất lượng trứng/tinh trùng càng kém, nguy cơ dị tật thai nhi càng cao)”, BS.Trọng khuyến cáo.
Ngoài ra, mỗi người cần sắp xếp thời gian làm việc, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, tránh các chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá).
Theo dự đoán 2019-2069 của Cục Thống kê, xu hướng thay đổi mức sinh đến 2069 được dự đoán theo 3 phương án, đó là phương án thấp, trung bình và phương án cao. Theo kết quả dự báo thì dân số Việt Nam năm 2069 sẽ là 116,9 triệu người theo phương án trung bình. 111 triệu người theo phương án thấp và 222 triệu người theo phương án cao.
Trường hợp mức sinh giảm mạnh thì sau năm 2054, dân số Việt Nam sẽ bắt đầu tăng trưởng âm và ở cuối thời kỳ dự báo, dân số Việt Nam sẽ giảm bình quân 200.000ng/năm. Mức sinh giảm dẫn đến hệ lụy thiếu hụt lao động, làm thúc đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số.
Hoàng Bích - Kim Thoa
Hoặc