Có những bài hát chỉ cần vang lên vài câu đầu là người nghe lập tức nhận ra. Với nhiều thế hệ học sinh, đó là giai điệu gắn với hình ảnh mẹ dắt tay con đến trường, một đứa trẻ vừa đi vừa khóc trong ngày đầu tiên bước vào lớp.
"Ngày đầu tiên đi học, mẹ dắt tay đến trường" là câu hát mở đầu ca khúc Ngày Đầu Tiên Đi Học của nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện. Ra đời vào năm 1991, bài hát nhanh chóng được biết đến và hơn 30 năm sau vẫn xuất hiện trong các chương trình văn nghệ học đường, đặc biệt vào thời điểm năm học mới bắt đầu.
Ca khúc ra đời từ một bài thơ trên báo thiếu nhi
Theo chia sẻ của nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện, khi đang thực hiện chương trình băng nhạc thiếu nhi Cả Nhà Thương Nhau, ông tình cờ đọc được một bài thơ trên báo và có cảm hứng phổ nhạc. Ngày Đầu Tiên Đi Học trở thành ca khúc đầu tiên của ông về đề tài thiếu nhi và được đưa vào chương trình Cả Nhà Thương Nhau, phát hành năm 1991.
Ngày Đầu Tiên Đi Học là một trong những ca khúc quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh (Ảnh minh họa: Tiếng Việt lớp 3)
Bài thơ gốc có tên Ngày Đầu Đến Lớp, được đăng trên báo Khăn Quàng Đỏ số 50, phát hành ngày 12/12/1990. Tác giả là Nguyễn Đặng Viên Phương, khi đó là học sinh Trường Nguyễn Thi, Quận 3, TP.HCM. Bài thơ xuất hiện trong chuyên mục "Những cảm xúc bất chợt", dành cho các cây bút nhỏ tuổi.
Khi phổ nhạc, Nguyễn Ngọc Thiện lấy câu mở đầu của bài thơ để đặt tên cho ca khúc. Những hình ảnh trong bài hát cũng giữ lại câu chuyện rất gần gũi của một đứa trẻ trong ngày đầu đến lớp, từ lúc được mẹ dắt tay đến trường cho đến khi được cô giáo vỗ về.
"Ngày đầu tiên đi học, mẹ dắt tay đến trường" cũng là phần lời quen thuộc nhất với nhiều thế hệ học sinh.
Bài hát đi cùng nhiều thế hệ học sinh
Ngày Đầu Tiên Đi Học kể một câu chuyện đơn giản về một đứa trẻ lần đầu đến trường, rời khỏi vòng tay mẹ, vừa lo lắng vừa sợ hãi, rồi được cô giáo đón vào lớp. Hình ảnh cô giáo trong ca khúc cũng được đặt cạnh hình ảnh người mẹ, tạo thành hai điểm tựa quen thuộc của một đứa trẻ trong những ngày đầu đi học.
Sau khi ra mắt, ca khúc tiếp tục được nhiều thế hệ ca sĩ thể hiện và trở thành một trong những bài hát quen thuộc trong các chương trình văn nghệ học đường. Qua nhiều năm, bài hát vẫn thường được nhắc đến và biểu diễn vào thời điểm khai giảng, tựu trường.
Nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Thiện, tác giả phần nhạc của "Ngày Đầu Tiên Đi Học" (Ảnh: Hội Văn học nghệ thuật Thành phố Đồng Nai)
Một chi tiết thú vị là trong thời gian dài, tác giả bài thơ gốc của ca khúc từng bị ghi nhầm thành nhà thơ Viễn Phương. Tên "Viễn Phương" xuất hiện trong một số tài liệu và trang thông tin khi giới thiệu về bài hát, khiến nhiều người mặc nhiên cho rằng đây là tác giả phần lời.
Tuy nhiên, khi tìm lại tư liệu, Mực Tím xác định bài thơ Ngày Đầu Đến Lớp được đăng trên Khăn Quàng Đỏ số 50 vào năm 1990 và tác giả là Nguyễn Đặng Viên Phương, khi đó vẫn là một học sinh. Nguyễn Ngọc Thiện cũng từng nhắc đến việc nhiều người nhầm tên tác giả bài thơ với nhà thơ Viễn Phương.
Từ một bài thơ của một cây bút nhỏ tuổi đăng trên báo thiếu nhi, Ngày Đầu Tiên Đi Học đã trở thành ca khúc quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh. Sau 35 năm kể từ khi ra đời, bài hát vẫn thường xuất hiện trong những chương trình dành cho học sinh và được nhớ đến mỗi khi năm học mới bắt đầu.
Những hình ảnh trong ca khúc cũng không thay đổi. Một đứa trẻ lần đầu đến trường, bàn tay mẹ, cô giáo và những giọt nước mắt trong ngày đầu đi học. Đó là câu chuyện rất riêng của mỗi đứa trẻ, nhưng cũng là trải nghiệm quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh.
Hoặc