Ủng hộ Cục Điện ảnh đẩy mạnh việc rà soát, kiểm tra phim ngắn AI

Ngày 25/9, Cục Điện ảnh ra văn bản yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp quản lý nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng cung cấp phim tại Việt Nam khẩn trương "kiểm tra phim, phim ngắn và các ứng dụng phổ biến phim trên hệ thống của mình".

4 ngày sau, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM (HTV) và Giám đốc Hãng phim Truyền hình TPHCM (TFS) tổ chức họp báo công bố dự án phim ngắn AI Bãi săn chuyển thể từ tiểu thuyết của Đại tá Nguyễn Đình Tú. Tại sự kiện, đại diện HTV nói muốn thông qua sản phẩm "tái định nghĩa thể loại phim ngắn AI tại Việt Nam".

VietNamNet có cuộc trò chuyện với nhà báo Ngô Trần Thịnh - Trưởng Phòng Đa truyền thông, Trung tâm Tin tức HTV và đạo diễn Phạm Việt Phước - Giám đốc TFS về thực trạng phim ngắn AI tại Việt Nam.

Phim trước tiên phải là sản phẩm văn hóa

- Vì sao HTV và TFS công bố một dự án phim ngắn AI trong bối cảnh Cục Điện ảnh yêu cầu các nền tảng khẩn trương kiểm tra phim, phim ngắn nhằm ngăn chặn nội dung không đáp ứng điều kiện được phổ biến? Đơn vị hưởng ứng chỉ đạo từ Cục thế nào?

Nhà báo Ngô Trần Thịnh: Trước hết, dự án này được khởi động từ tháng 7 - trước thời điểm Cục Điện ảnh ra văn bản. Sau khi làm việc với đơn vị phụ trách công nghệ - CapCut và TFS, Tổng giám đốc HTV xác định triển khai thực hiện dự án phim ngắn AI với tiêu chuẩn chất lượng, nội dung của một sản phẩm văn hóa - đúng với tinh thần của chỉ đạo ngay từ đầu chứ không đợi có văn bản từ cơ quan quản lý. 

Kịch bản chúng tôi chọn đảm bảo chất lượng về nghệ thuật, có thông điệp hướng thiện và nhân văn, ngoài ra còn chứa các yếu tố lịch sử và văn hóa Việt Nam. Những yếu tố này quyết định sản phẩm đầu ra, bất kể có sự can thiệp của công nghệ hay không. 

Theo Trưởng Phòng Đa truyền thông, Trung tâm Tin tức HTV, phim ngắn AI có thể tạo ra nhiều giá trị hơn chứ không chỉ quanh quẩn câu chuyện của "anh tổng tài, cô gái nghèo". Ảnh minh họa

Vì vậy, chúng tôi hoàn toàn đồng tình, ủng hộ Cục đẩy mạnh việc rà soát, kiểm tra thể loại phim ngắn AI, đặc biệt là phần kịch bản. Kiểu phim ngắn rẻ tiền đã thịnh hành cả chục năm trước, bây giờ nhờ AI càng thêm bùng nổ, khó kiểm soát.

Tôi đánh giá phim ngắn AI là thể loại mới mẻ, có sức hấp dẫn và thú vị riêng. Chúng tôi muốn góp phần đưa phim ngắn AI trở lại đúng hướng và không giấu tham vọng làm các dự án về lịch sử trong tương lai.

Lịch sử Việt Nam không thiếu những trận đánh vĩ đại của các bậc anh hùng như Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo... Nếu làm phim theo cách truyền thống, kinh phí ước tính sẽ là con số khổng lồ nhưng AI lại có thể đưa những trận đánh vĩ đại đó đến gần với giới trẻ dễ dàng hơn - đây là con đường chúng tôi đang đi từng bước. Dòng phim này có thể tạo ra nhiều giá trị hơn chứ không chỉ quanh quẩn câu chuyện của anh tổng tài, cô gái nghèo... 

- HTV và TFS tự tin về thế mạnh nào khi phát ngôn "muốn tái định nghĩa thể loại phim ngắn AI tại Việt Nam"?

Đạo diễn Phạm Việt Phước: Cần nói rõ Bãi săn là sản phẩm chính thức mà HTV và TFS trải nghiệm nghiêm túc thể loại phim ngắn AI và đầu ra là một sản phẩm văn hóa. Vì vậy, "tái định nghĩa" ở đây là sự khẳng định về tiêu chuẩn nội dung, chất lượng phim ngắn AI giữa bối cảnh thể loại này đang được sản xuất tràn lan với chất lượng kém, nội dung xấu, độc.

Thể loại phim ngắn AI đã được chứng minh kích thích não tiết ra nhiều dopamine (chất truyền dẫn thần kinh và hormone do não bộ sản xuất, đóng vai trò cốt lõi trong hệ thống phần thưởng, tạo động lực và điều hòa cảm xúc của con người - PV), gây ảnh hưởng đến não bộ và hành vi của con người.

Nhà báo Ngô Trần Thịnh (phải): Không ê-kíp nào làm phim có thể nói "không" với công nghệ. Nhưng điều quan trọng nhất của một bộ phim vẫn là cảm xúc của người xem. Ảnh: NVCC

Vì vậy, chúng tôi quan niệm dù là thể loại nào, phim trước tiên phải là sản phẩm văn hóa, không phải sản phẩm công nghệ hay thương mại làm ra để bán kiếm tiền. Một bộ phim không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí nhất thời mà còn góp phần định hình văn hóa của khán giả về lâu dài.

Nhà báo Ngô Trần Thịnh: Chúng tôi lựa chọn hợp tác với các đối tác sở hữu công nghệ AI hàng đầu Trung Quốc, ứng dụng các nền tảng công nghệ do tập đoàn ByteDance phát triển như Seedance, CapCut. HTV đã cử tôi và đội ngũ sang một số đài của Trung Quốc như Hồ Nam để học tập. 

Vì vậy, chúng tôi hoàn toàn tự tin về mặt công nghệ và sẽ tập trung tối đa cho chất lượng nội dung. Nếu có tiền, bạn hoàn toàn có thể chi 100 triệu đồng mua token AI (đơn vị tiêu hao cho mỗi lượt sử dụng AI - PV) tự làm phim nhưng sự khác biệt về sản phẩm nằm ở chỗ chúng tôi có đạo diễn, ê-kíp, có bản quyền, có QC (bộ phận kiểm định chất lượng - PV)... 

Vấn đề không nằm ở thể loại mà ở con người

- Phim ngắn AI thường bị nhận định là thể loại "rác" vì nhiều lý do như: gây tranh cãi về bản quyền nguồn dữ liệu; bản chất là sự lắp ghép dữ liệu, không đảm bảo tính nguyên bản, sáng tạo, tính chính danh của nghệ thuật; hình ảnh phi logic, sai raccord; cách truyền tải vô hồn, vô cảm... Đơn vị làm thế nào để khắc phục những điểm này?

Đạo diễn Phạm Việt Phước: Những điều bạn nói vốn không thể khắc phục được hay là lựa chọn của người làm phim? Theo tôi, vì nhiều lý do như lợi nhuận, sức ép tiến độ... mà chọn bỏ qua những tiêu chuẩn của sản phẩm. Vấn đề không nằm ở thể loại mà ở cách con người chọn làm gì với nó. Phim ngắn AI ra đời từ những phát minh, nghiên cứu của con người và mọi sự tồn tại đều có lý do. 

Video hậu trường phim ngắn AI "Bãi săn"

Nhà báo Ngô Trần Thịnh: Khi trở thành đối tác chiến lược của một hãng công nghệ về AI, chúng tôi không tiếc tiền mua token, không vì tiết kiệm chi phí mà "nhắm mắt làm ngơ" phát hành một sản phẩm lỗi.

Nói đơn giản, cứ lỗi chỗ nào chúng tôi sẽ sửa chỗ đó, có bản tốt nhất mới phát hành. Đơn cử phim Bãi săn, chúng tôi phát hiện một cảnh có 1 từ bị sai chính tả và mất 2 đêm để sửa bằng được. 

Về kịch bản, ngoài Seedance và CapCut là những công cụ chính, chúng tôi còn có những tác nhân AI khác để tạo ra từng bộ câu lệnh (prompt) cho kịch bản. Lệnh chuẩn sẽ giúp hạn chế tối đa độ sai của từng khung hình trong phim.

Với người trong nghề, không đạo diễn nào chấp nhận phim mình làm có những lỗi sai căn bản lên sóng cả. Câu lệnh nào không được, chúng tôi sẽ viết lại cho đến khi đạt. Với sản phẩm của HTV, khán giả có thể yên tâm về đạo đức nghề nghiệp của ê-kíp.  

- Công bố phim ngắn AI với tư cách sản phẩm chính thức của đài, đơn vị chuẩn bị thế nào trước phản ứng đa chiều từ dư luận?

Nhà báo Ngô Trần Thịnh: Chúng tôi từng vấp phải phản ứng từ dư luận cách đây 3 năm. Ở thời điểm ChatGPT mới xuất hiện và dư luận lần đầu rộ lên những bàn tán, chúng tôi đã đi tiên phong dùng ChatGPT viết bản tin về trí tuệ nhân tạo cho một chương trình liên quan công nghệ. 

Đạo diễn Phạm Việt Phước - Giám đốc Hãng phim TFS: Phim ngắn AI đã được chứng minh kích thích não tiết ra nhiều dopamine. Ảnh: NVCC

Mọi thử nghiệm mới đều đi kèm rủi ro. Với phim ngắn AI lần này, không tự nhiên chúng tôi chọn kịch bản thuộc thể loại kỳ ảo, giả tưởng lại được chuyển thể từ tiểu thuyết nổi tiếng của một tác giả làm việc trong quân đội. 

Đạo diễn Phạm Việt Phước: Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia cố vấn, tham mưu cho từng nội dung chuyên môn. Tinh thần tiên quyết là phải làm được mới phát hành, không thì thôi. 

Phim ngắn AI bùng nổ là nguy cơ với diễn viên truyền hình?

- Ở Trung Quốc, AI được cho là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thực trạng phần lớn diễn viên phim ngắn mất cơ hội công việc. Liệu đây có thể là tương lai của thị trường phim ở Việt Nam?

Nhà báo Ngô Trần Thịnh: Sau khi đăng bài thông báo về phim AI Bãi săn, nhiều diễn viên bình luận "nửa đùa nửa thật" họ lo lắng bị mất việc.

Hiện tại, những cảnh cần đám đông qua lại... AI đã làm được rồi. Dĩ nhiên, các diễn viên giỏi nghề, có bản sắc riêng vẫn có thể yên tâm làm nghề.  

Chưa kể, AI chỉ giúp giảm chi phí cho phim viễn tưởng hay hành động - thể loại vốn tốn tiền bối cảnh, kỹ xảo... nhưng lại không hữu dụng với dòng phim tình cảm, tâm lý xã hội. Số tiền mua token AI tốn kém gấp nhiều lần việc bạn quay 2 diễn viên người thật với bối cảnh trong nhà, đó là chưa tính công sức, chi phí viết lệnh (prompt).

Hiện tại, tôi tin không ê-kíp nào làm phim có thể nói "không" với công nghệ. Nhưng điều quan trọng nhất của một bộ phim vẫn là cảm xúc của người xem.