Dù mức giá cao gấp nhiều lần so với dưa hấu thông thường, các sản phẩm đạt chuẩn đẹp gần như “ra tới đâu hết tới đó”, phản ánh nhu cầu ổn định của phân khúc biếu tặng, trưng bày cao cấp dịp Tết.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Điện tử VTC News, thị trường trái cây tạo hình năm nay tiếp tục đi sâu vào phân khúc ngách. Những sản phẩm có mẫu mã mới, hình thức độc đáo, độ hoàn thiện cao được khách hàng ưu tiên lựa chọn, trong khi nguồn cung hạn chế do quá trình sản xuất kỳ công, tỉ lệ thành công thấp.
Dưa hấu tạo hình tiền triệu vẫn “cháy hàng”
Anh Huỳnh Thanh Tâm, nhà vườn chuyên sản xuất trái cây tạo hình tại Vĩnh Long, cho biết toàn bộ số dưa hấu tạo hình đạt chuẩn đẹp nhất trong vụ Tết năm nay gần như đã được bán hết từ sớm.
Dưa hấu tạo hình thỏi vàng do anh Tâm sản xuất, giá bán từ 1,5-2 triệu đồng/quả
“ Khách hỏi mua dưa hấu tạo hình giá 2 triệu đồng/quả khá nhiều, nhưng số lượng làm ra rất hạn chế. Hàng ra tới đâu là hết tới đó, không đủ để bán đại trà ”, anh Tâm chia sẻ.
Theo anh Tâm, khách hàng hiện nay không còn chuộng các mẫu cũ đã xuất hiện nhiều năm. Những mẫu mới, mang ý nghĩa tài lộc, hình thức lạ mắt dù giá cao vẫn được lựa chọn, nhất là trong bối cảnh nhu cầu biếu tặng dịp Tết tăng mạnh.
Ở góc độ toàn thị trường, ông Võ Trung Thành, Chủ nhiệm Câu lạc bộ sản xuất trái cây tạo hình xã Phú Hữu (TP Cần Thơ), cho biết năm nay một số sản phẩm trái cây tạo hình rơi vào tình trạng không đủ hàng để bán, sức tiêu thụ mạnh hơn nhiều năm trước.
“ Giá bán tăng khoảng 20-30% vào những ngày cận Tết. Đối với bưởi tạo hình, mỗi sản phẩm có giá từ 300.000 đồng đến khoảng 1 triệu đồng/quả. Riêng các mẫu đặc biệt, mẫu mới có thể cao hơn. Hầu hết các cơ sở đều làm theo đơn đặt trước để cân đối sản lượng ”, ông Thành nói.
Bưởi tạo hình có giá 300.000 - 1 triệu đồng/quả.
Theo ông Thành, tổng sản lượng bưởi tạo hình mà cơ sở ông cung ứng ra thị trường năm nay khoảng 1.500 trái, song vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu. Trong quá trình sản xuất, tỉ lệ thất thoát khoảng 20% do sâu bệnh, ảnh hưởng lớn đến số lượng sản phẩm đạt chuẩn.
Với anh Huỳnh Thanh Tâm, mùa Tết năm nay đánh dấu sự thay đổi lớn trong cơ cấu sản xuất. Những năm trước, bưởi tạo hình là sản phẩm chủ lực. Tuy nhiên, do sản lượng bưởi giảm, nhiều trái không đạt chuẩn, anh quyết định dồn lực sang dưa hấu tạo hình và chỉ bán khuôn để tạo hình bưởi.
“ Bưởi năm nay không thuận lợi nên tôi chuyển sang dưa hấu. Dưa là mặt hàng quen thuộc ngày Tết, nhưng làm tạo hình thì rủi ro cao và công chăm sóc nhiều hơn rất nhiề u”, anh Tâm cho biết.
Anh Tâm (bên phải) cho biết các sản phẩm dưa hấu tạo hình năm nay được khách hàng ưa chuộng.
Trước đây, dưa hấu tạo hình thường được trồng tại các tỉnh miền Tây như Vĩnh Long rồi vận chuyển lên TP.HCM tiêu thụ. Năm nay, anh Tâm kết hợp với một nhà vườn tại Bình Chánh, TP.HCM trực tiếp gửi ruộng và trồng dưa ngay gần thị trường tiêu thụ lớn nhất.
Cách làm này giúp rút ngắn quãng đường vận chuyển, giữ được độ tươi của trái, cuống lá xanh và hạn chế dập hư.
Sản xuất kỳ công
Sản phẩm nổi bật nhất của anh Tâm trong mùa Tết năm nay là dưa hấu thỏi vàng, mẫu mới hoàn toàn, lần đầu được đưa vào sản xuất. Trái dưa được tạo hình 6 mảnh, gồm 2 mảnh tài lộc và 4 mảnh khuôn, giúp tháo khuôn nhanh, hạn chế dập trái.
Bề mặt dưa có họa tiết 6 đồng tiền màu vàng đồng, mang ý nghĩa tài lộc, sung túc. Tuy nhiên, theo anh Tâm, mẫu mới cũng đồng nghĩa với rủi ro cao hơn, đòi hỏi kỹ thuật chính xác ở từng công đoạn.
Bề mặt dưa được tạo họa tiết sáu đồng tiền màu vàng đồng, chi tiết mang ý nghĩa tài lộc, sung túc trong quan niệm ngày Tết. Theo anh Tâm, đây là mẫu có độ hoàn thiện cao nhất trong số các sản phẩm tạo hình mà anh từng làm, đồng thời cũng là mẫu đòi hỏi kỹ thuật và độ chính xác rất cao.
Quá trình vào khuôn và chăm sóc dưa hấu tạo hình đòi hỏi nhiều công đoạn để đảm bảo trái phát triển đúng hình dáng.
“ Chỉ cần sai lệch một chút trong khâu vào khuôn hoặc chăm sóc, trái sẽ không đạt chuẩn, phải loại bỏ. Làm mẫu mới nên mình vừa làm vừa điều chỉnh, rất áp lực ”, anh Tâm nói.
Để tạo ra một trái dưa hấu tạo hình hoàn chỉnh, người trồng phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp. Từ khâu xuống giống, chăm sóc cây, chọn thời điểm vào khuôn, che chắn, cột kẽm, chống bể cho đến theo dõi sự phát triển của trái từng ngày.
Bên cạnh dưa hấu thỏi vàng, anh Huỳnh Thanh Tâm còn giới thiệu dưa hấu tạo hình hoa mai, một trong những mẫu được khách hàng quan tâm trong mùa Tết năm nay. Trái dưa được tạo hình bông mai nhiều cánh, nổi khối rõ, bề mặt sắc nét, mang ý nghĩa may mắn, sung túc đầu năm.
Theo anh Tâm, mẫu dưa hấu hoa mai có quy trình tạo hình phức tạp, đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ từ khâu vào khuôn đến chăm sóc để các cánh mai nở đều, không bị méo hoặc nứt. Dù số lượng không nhiều do tỉ lệ đạt chuẩn thấp, nhưng những trái đạt loại một đều được khách hàng đặt mua sớm, chủ yếu phục vụ nhu cầu trưng bày và biếu tặng dịp Tết.
Dưa hấu tạo hình hoa mai là sản phẩm hút khách mùa Tết năm nay.
Theo anh Tâm, dưa hấu tạo hình phải gieo hạt trễ hơn khoảng một tuần so với dưa ăn thông thường. Năm nay, anh xuống giống vào ngày 28/10 âm lịch, sử dụng giống dưa kim hồng như các năm trước.
Dù áp dụng khuôn mới giúp rút ngắn khoảng 30% thời gian vào khuôn, tỉ lệ đạt chuẩn vẫn thấp. Trong khoảng 1.000 khuôn đưa vào sản xuất, chỉ có khoảng 250 cặp trái đạt loại một.
“ Chi phí khuôn cao, công chăm sóc nhiều, trong khi tỉ lệ thành công thấp, đó là lý do giá dưa hấu tạo hình luôn cao ”, anh Tâm lý giải.
Một trái dưa hấu không tạo hình, nặng khoảng 5 kg, giá chỉ khoảng 25.000 đồng/kg, bán ra chưa đến 125.000 đồng/trái. Trong khi đó, dưa hấu tạo hình có giá từ 1,5 đến 2 triệu đồng/quả.
Theo các nhà vườn, mức giá này phản ánh chi phí khuôn, công chăm sóc, rủi ro thất thoát và thời gian đầu tư. Trái cây tạo hình chủ yếu phục vụ trưng bày, biếu tặng, không đặt nặng yếu tố ăn ngon.
Hoặc