Trước đây những công việc như dọn nhà, giúp việc thuê thường bị xem là “lựa chọn cuối cùng”. Nghĩa là nếu một người có bằng cấp cao, có kỹ năng và cơ hội tìm được việc ở các tập đoàn lớn, chẳng ai lại chọn làm lao động tay chân. Thực tế này cũng không có gì khó hiểu. Đặt lên bàn cân 2 phương án: Một bên là làm việc trong các tòa nhà cao tầng, điều hòa mát, có môi trường và cơ hội phát triển; và một bên là mặc đồ lao công, xắn tay dọn dẹp, thu nhập bấp bênh và không thấy đường thăng tiến, cán cân lệch về bên nào là điều ai cũng rõ.
Tuy nhiên khoảng 2 năm trở lại đây, tình hình đã thay đổi theo hướng ít ai ngờ tới. Tại Trung Quốc, ngày càng có nhiều nhân viên văn phòng chủ động rời bỏ những công việc được xem là "đáng mơ ước" để chuyển sang làm lao động tay chân.
Công việc ổn định, thu nhập đáng mơ ước cũng không vực dậy được tinh thần
Leon Li, 27 tuổi, từng làm nhân viên hành chính tại một trong những tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc. Công việc của cô là sắp xếp lịch họp, chuẩn bị tài liệu và hỗ trợ cấp trên xử lý hàng loạt công việc phát sinh. Dù có công việc cùng mức thu nhập thuộc hàng “đáng mơ ước”, Li vẫn quyết định nghỉ việc để đi dọn nhà thuê. Với nhiều người, đây có thể là một bước lùi trong sự nghiệp, nhưng với cô, đó lại là quyết định giúp cuộc sống nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Nhìn lại quãng thời gian còn làm văn phòng, Li chia sẻ rằng mỗi sáng khi chuông báo thức vang lên, điều hiện ra trong đầu cô chỉ là một ngày bận đến mức không cả có thời gian để thở dài. Chính cảm giác ấy khiến cô nhận ra mình không muốn tiếp tục đánh đổi thời gian và sức khỏe chỉ để giữ một công việc được nhiều người ngưỡng mộ.
Sống tại thành phố Vũ Hán (Trung Quốc), Li cho biết cô vốn yêu thích việc dọn dẹp. Khi mức sống của người dân ngày càng cải thiện, nhu cầu thuê dịch vụ vệ sinh nhà cửa cũng tăng nhanh, tạo ra một thị trường đầy tiềm năng. Tuy nhiên, điều khiến cô hài lòng nhất không phải cơ hội kiếm tiền mà là sự thay đổi về tinh thần.
Ảnh minh họa
Sau khi chuyển nghề, Li cho biết cô không còn thường xuyên cảm thấy chóng mặt hay căng thẳng như trước. Mỗi ngày đều tràn đầy năng lượng và căng thẳng gần như biến mất. Hiện cô chỉ làm khoảng 6 tiếng mỗi ngày, đủ để có thu nhập và vẫn còn thời gian dành cho bản thân sau giờ làm.
Li không phải trường hợp duy nhất lựa chọn nghỉ việc văn phòng để làm việc chân tay.
Alice Wang, 30 tuổi, cũng có lựa chọn tương tự. Trước đây, cô từng làm việc tại một nền tảng thương mại điện tử hàng đầu Trung Quốc với mức thu nhập lên tới 700.000 NDT/năm (khoảng 2,5 tỷ đồng). Tuy nhiên, vào tháng 4/2023, Wang quyết định nghỉ việc, rời Hàng Châu để chuyển đến Thành Đô (Trung Quốc), nơi có nhịp sống chậm hơn và chi phí thuê nhà thấp hơn. Tại đây, cô bắt đầu học nghề chăm sóc thú cưng.
Wang cho biết văn hóa làm việc "9-9-6" (làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần) vốn rất phổ biến tại các công ty công nghệ và doanh nghiệp ở Trung Quốc, và đó là một trong những nguyên nhân chính khiến cô quyết định chấm dứt đời sống công sở. Cô nhớ lại khoảng thời gian chỉ sống để làm việc. Khi ấy, cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, tinh thần thiếu sức sống và gần như không còn cảm nhận được bất kỳ niềm vui nào.
Hiện tại, Wang đang theo học các khóa đào tạo chuyên sâu về chăm sóc thú cưng và đặt mục tiêu mở một tiệm chăm sóc thú cưng trong tương lai Theo cô, cảm giác mỗi ngày đều học được điều mới và từng bước tiến gần hơn đến mục tiêu cá nhân mang lại nhiều động lực hơn rất nhiều so với trước đây.
Thị trường tuyển dụng đang thay đổi
Xu hướng nhân viên văn phòng chuyển sang làm các công việc lao động tay chân cũng diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tuyển dụng nhóm lao động này tăng mạnh tại Trung Quốc.
Theo khảo sát của nền tảng tuyển dụng Zhaopin công bố: Nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông trong quý I năm 2025 cao gấp 3,8 lần so với cùng kỳ năm 2019. Các vị trí như nhân viên giao hàng, tài xế xe tải, nhân viên phục vụ đều ghi nhận mức tăng đáng kể.
Ảnh minh họa
Trong đó, nghề giao hàng có nhu cầu tuyển dụng tăng tới 800% sau thời kỳ phong tỏa vì Covid-19, khi thói quen đặt đồ ăn trực tuyến phát triển mạnh. Thu nhập của nhóm lao động này cũng cải thiện rõ rệt. Mức lương trung bình hàng tháng của nhân viên giao hàng đã tăng từ 5.581 NDT/tháng (khoảng 20 triệu đồng) lên 8.109 NDT/tháng (khoảng 29 triệu đồng), tương đương mức tăng hơn 45%.
Dù vậy, không phải ai làm công việc tay chân cũng lựa chọn vì yêu thích. Với một bộ phận sinh viên mới tốt nghiệp, đây đơn giản là phương án khả thi trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng cạnh tranh.
Các chuyên gia kinh tế cũng nhận định thị trường lao động đang xuất hiện sự lệch pha giữa kỹ năng mà các trường đại học đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Trong khi nền kinh tế ngày càng dịch chuyển sang công nghệ cao, công nghệ xanh và lĩnh vực dịch vụ, nhiều chương trình đào tạo vẫn tập trung vào các ngành truyền thống đã dần bão hòa.
Dĩ nhiên, công việc lao động tay chân cũng không hoàn toàn là "miền đất hứa" không áp lực. Người lao động trong ngành dịch vụ vẫn phải đối mặt với sức ép từ khách hàng, những lời phàn nàn hay các đánh giá tiêu cực trên mạng xã hội, vốn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và công việc của họ.
Tuy nhiên, với Li hay Wang, trải nghiệm hiện tại với các công việc tay chân vẫn tích cực hơn rất nhiều so với thời còn làm văn phòng. Li cho biết trong quá trình dọn dẹp nhà cửa, nhiều khách hàng luôn chuẩn bị nước uống, đồ ăn và thường xuyên nhắc cô nghỉ ngơi. Những sự quan tâm nhỏ ấy khiến mỗi buổi làm việc không chỉ đơn thuần là một giao dịch dịch vụ.
Đến nay, Li khẳng định cô chưa từng hối hận về quyết định nghỉ việc tại tập đoàn công nghệ. Sau mỗi ngày làm việc, cô có thể trở về nhà, ăn uống, nghỉ ngơi và dành thời gian cho những điều mình yêu thích mà không còn mang theo áp lực tinh thần kéo dài như trước. Với cô, đó mới là giá trị lớn nhất mà công việc hiện tại mang lại.
Hoặc