Tết là dịp sum họp, tiệc tùng kéo dài nhiều ngày. Nhưng đằng sau những bữa ăn thịnh soạn với thịt kho, bánh chưng, đồ chiên rán và rượu bia liên tục, gan - cơ quan giải độc lớn nhất cơ thể - lại phải âm thầm làm việc hết công suất.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, chỉ cần vài ngày ăn uống dư thừa chất béo và cồn, gan đã phải tăng cường chuyển hóa lipid và đào thải độc tố. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể có thể xuất hiện những dấu hiệu như mệt mỏi, đầy bụng, chán ăn, nổi mụn, da xỉn màu hoặc tăng men gan tạm thời.
Gan đảm nhiệm hơn 500 chức năng khác nhau, trong đó quan trọng nhất là chuyển hóa chất dinh dưỡng, xử lý rượu bia, dự trữ năng lượng và giải độc. Khi phải xử lý lượng cồn lớn và thức ăn nhiều dầu mỡ, gan dễ rơi vào trạng thái quá tải, làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.
Ngay sau Tết, điều chỉnh chế độ ăn uống là bước quan trọng giúp cơ thể lấy lại cân bằng. Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm được khuyến nghị nên bổ sung sớm để hỗ trợ chức năng gan.
1. Rau xanh đậm: Tăng đào thải, giảm gánh nặng chuyển hóa
Các loại rau như cải bó xôi, bông cải xanh, cải xanh, rau diếp… giàu chất xơ và chất chống oxy hóa. Chất xơ giúp thúc đẩy quá trình đào thải qua đường tiêu hóa, trong khi các hợp chất chống oxy hóa hỗ trợ giảm tổn thương tế bào gan do stress oxy hóa gây ra.
Sau những ngày ăn nhiều đạm và chất béo, tăng cường rau xanh trong khẩu phần giúp gan “nhẹ việc” hơn đáng kể.
2 . Trái cây giàu vitamin C: Hỗ trợ giảm viêm và phục hồi tế bào
Cam, bưởi, ổi, kiwi là những nguồn cung cấp vitamin C dồi dào. Vitamin C giúp trung hòa gốc tự do, giảm phản ứng viêm và hỗ trợ hệ miễn dịch – vốn dễ suy yếu sau giai đoạn ăn uống thất thường.
Một số loại trái cây họ cam quýt còn chứa flavonoid – hợp chất có lợi cho quá trình chuyển hóa chất béo.
3. Nghệ và gừng: Hỗ trợ tiêu hóa, giảm áp lực cho gan
Nghệ chứa curcumin - hoạt chất có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa. Gừng giúp cải thiện tuần hoàn và giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu.
Việc bổ sung nghệ hoặc gừng trong bữa ăn, hoặc sử dụng dưới dạng trà ấm, có thể giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, từ đó gián tiếp giảm áp lực cho gan.
4. Cá béo giàu omega-3: Giảm tích tụ mỡ
Cá hồi, cá thu, cá mòi cung cấp axit béo omega-3, được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ và giảm viêm.
Thay thế thịt đỏ bằng cá trong những ngày sau Tết không chỉ giúp cân bằng lại khẩu phần mà còn hỗ trợ chuyển hóa lipid tốt hơn.
5. Uống đủ nước: Yếu tố đơn giản nhưng then chốt
Nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình đào thải sản phẩm chuyển hóa qua gan và thận. Sau Tết, nhiều người có xu hướng uống ít nước nhưng lại tiêu thụ nhiều rượu bia, khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái mất nước nhẹ.
Duy trì 1,5-2 lít nước mỗi ngày (tùy thể trạng) giúp quá trình chuyển hóa và thải độc diễn ra hiệu quả hơn.
Điều chỉnh lối sống - bước phục hồi quan trọng nhất
Các chuyên gia lưu ý rằng không có loại thực phẩm nào có thể “giải độc gan” tức thì. Phục hồi gan là quá trình tổng hợp giữa dinh dưỡng hợp lý, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và tăng vận động nhẹ nhàng.
Sau Tết, việc tạm dừng rượu bia trong vài tuần, giảm thực phẩm chiên rán và tăng cường rau xanh, trái cây là cách thiết thực nhất để gan lấy lại cân bằng.
Gan không phát tín hiệu đau rõ ràng như nhiều cơ quan khác. Vì vậy, chăm sóc sớm và điều chỉnh kịp thời sau những ngày ăn uống quá đà chính là cách bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Hoặc