Cả chục năm nay, gia đình chị Lan Anh (phường Cửa Nam, TP Hà Nội) chỉ sử dụng các loại dầu mè, dầu đậu nành, hoặc dầu lạc để nấu ăn. Thế nhưng, một năm gần đây, tủ lạnh nhà chị luôn có sẵn hũ mỡ heo dùng để chiên, xào.
Ban đầu dùng kết hợp cả hai loại, nửa năm nay chị chuyển hẳn sang dùng mỡ heo hoặc mỡ gà. “Riêng về xào, rán thì mỡ giúp món ăn thơm ngon hơn hẳn, tôi cứ nhờ mua mỡ heo sạch ở quê, sau đó về rán lấy mỡ cất tủ lạnh dùng dần. Còn tóp mỡ tôi hay kho cùng cá, cả nhà ai cũng thích ”, chị Lan Anh chia sẻ.
Đáng chú ý, việc quay trở lại dùng mỡ heo để nấu ăn cũng đang là xu hướng của nhiều gia đình.
Chị Bùi Bích Thủy (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) trước đây thuộc nhóm “anti” mỡ heo, mà gần đây, nghe nói khi nấu nướng ở nhiệt độ cao, mỡ ít sinh chất độc hại hơn dầu, nên chị đang dùng song song mỡ động vật và dầu thực vật.
Nhiều gia đình quay lại sử dụng mỡ động vật khi chế biến món ăn hằng ngày. (Ảnh: NVCC)
Không nên cực đoan
Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, về ưu điểm, mỡ heo có tính bền nhiệt khá cao, phù hợp với các món chiên, rán ở nhiệt độ lớn.
Tuy nhiên, trong 100g mỡ chứa tới 40g chất béo bão hòa và 95mg cholesterol. Nếu ăn quá nhiều và thường xuyên, sẽ làm tăng cholesterol xấu trong máu.
Ngược lại, dầu thực vật chứa khoảng 70-85% chất béo chưa bão hòa và không có cholesterol, có nhiều lợi ích hơn cho tim mạch. Nhưng khi đun nấu ở nhiệt độ quá cao hoặc chiên đi chiên lại nhiều lần, dầu lại dễ bị oxy hóa, biến chất và có thể sinh ra các chất có hại.
Do đó, chuyên gia khuyến cáo, thay vì cực đoan loại bỏ hoàn toàn một loại chất béo nào đó, giải pháp tối ưu nhất là kết hợp hài hòa giữa mỡ động vật và dầu thực vật.
Đối với các món xào nhanh, nấu canh hoặc trộn salad nên sử dụng dầu thực vật để tận dụng nguồn axit béo có lợi. Còn với các món chế biến ở nhiệt độ cao, có thể sử dụng mỡ động vật hoặc chọn loại dầu thực vật chuyên biệt, chịu nhiệt tốt thay vì dùng các loại dầu thông thường.
Tuy nhiên, cần lưu ý, những người ít vận động, người thừa cân, béo phì, người rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh tim mạch cần hạn chế tối đa mỡ động vật. Nhóm đối tượng này nên ưu tiên dùng các loại dầu thực vật như: đậu nành, dầu cải, dầu ô liu...
Áp dụng công thức 50:50 cho trẻ nhỏ
Trái ngược với người lớn, trẻ nhỏ lại rất cần bổ sung cả mỡ động vật và dầu thực vật trong chế độ ăn hằng ngày.
Xét về giá trị dinh dưỡng, trong khi 1g chất bột đường hay chất đạm cung cấp 4 kcalo, thì 1g dầu hoặc mỡ mang lại 9 kcalo. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp trẻ chậm tăng cân bắt nguồn từ việc khẩu phần ăn bị thiếu hụt nhóm chất béo thiết yếu này.
PGS.TS Lâm phân tích, nếu như mỡ động vật cung cấp axit béo no và cholesterol tự nhiên giúp tổng hợp hormone, xây dựng màng tế bào thần kinh và hỗ trợ phát triển xương, thì dầu thực vật lại giàu Omega-3, Omega-6, DHA, ARA và vitamin E giúp hoàn thiện trí não và thị lực cho trẻ nhỏ.
Với trẻ nhỏ dưới một tuổi, nên áp dụng nguyên tắc “một bữa dầu, một bữa mỡ”. (Ảnh minh họa)
Theo hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trẻ bắt đầu ăn dặm nên áp dụng nguyên tắc “một bữa dầu, một bữa mỡ” (tỷ lệ 50% mỡ động vật : 50% dầu thực vật). Khi trẻ trên 1 tuổi và đã ăn đa dạng thực phẩm hơn, có thể điều chỉnh sang tỷ lệ 30% mỡ động vật : 70% dầu thực vật.
Khi chế biến cho trẻ, cha mẹ có thể dùng mỡ động vật để phi thơm, xào nấu nguyên liệu ở nhiệt độ vừa phải.
Riêng với các loại dầu thực vật chuyên dùng cho bé, nên tắt bếp, múc thức ăn ra bát cho nguội bớt rồi mới trộn dầu vào để tránh nhiệt độ cao làm mất đi các dưỡng chất có trong thực phẩm.
Hoặc