Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) vừa công bố một phát hiện có thể thay đổi hoàn toàn cục diện năng lượng. Dãy núi cổ Appalachian có thể đang chứa trữ lượng lithium đủ dùng cho nước Mỹ trong hơn 300 năm. Đây được xem là cơ hội vàng để Washington tự chủ nguồn cung, giảm bớt sự phụ thuộc vào các mỏ khoáng sản quốc tế và xây dựng thị trường nội địa vững chắc.
Được mệnh danh là “vàng trắng”, lithium trở thành nguyên liệu không thể thay thế trong chuỗi cung ứng công nghệ và năng lượng sạch toàn cầu. Pin lithium-ion hiện là “trái tim” của hầu hết các thiết bị điện tử có thể sạc lại, đóng vai trò cốt lõi trong ngành sản xuất xe điện (EV) và lưu trữ năng lượng.
Nhu cầu toàn cầu đối với khoáng sản này đang tăng với tốc độ chóng mặt. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu lithium toàn cầu sẽ tăng gấp hơn 40 lần vào năm 2040.
Nhận thức được tầm quan trọng chiến lược này, Trung Quốc đã dành một thập kỷ qua để âm thầm thâu tóm thị trường khai thác và chế biến lithium toàn cầu. Bắc Kinh hiện kiểm soát khoảng 72% thị trường pin lithium-ion toàn cầu. Các công ty Trung Quốc nắm quyền điều hành 1/4 công suất khai thác lithium của thế giới. Tính đến năm 2024, hơn 80% số tế bào pin trên thế giới được sản xuất tại Trung Quốc.
Sự độc quyền này dấy lên mối lo ngại lớn về mức độ dễ bị tổn thương của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, đặc biệt là khi cuộc khủng hoảng năng lượng tại eo biển Hormuz hiện nay càng làm củng cố thêm thế thượng phong của Trung Quốc. Do đó, phát hiện mới của USGS tại Mỹ được đánh giá là xuất hiện đúng thời điểm.
Nghiên cứu của USGS được công bố tháng trước trên tạp chí khoa học Springer Nature cho thấy, dãy Appalachian có thể chứa khoảng 2,3 triệu tấn lithium oxit có khả năng thu hồi. Lượng khoáng sản này nằm trong một loại đá đặc biệt gọi là pegmatite được hình thành khi magma nguội đi và kết tinh sâu dưới lòng đất.
Theo nghiên cứu, vùng Bắc Appalachian (Maine, New Hampshire, một phần Vermont) ước tính có thể khai thác hiệu quả kinh tế khoảng 900.000 tấn lithium oxit. Vùng Nam Appalachian (đặc biệt là Bắc và Nam Carolina) có thể cung cấp thêm 1,43 triệu tấn.
Theo tạp chí ScienceAlert, quy mô tổng trữ lượng này đủ để sản xuât cho mỗi người trên trái đất 60 chiếc điện thoại thông minh.
Mặc dù phát hiện này mang lại kỳ vọng lớn, nhưng giới chuyên gia nhận định sẽ mất rất nhiều thời gian để nguồn lithium này thực sự đến tay các nhà sản xuất công nghệ.
Tạp chí Gizmodo lưu ý các trở ngại về quy định pháp lý và tài chính vẫn còn phía trước. Việc phát triển một dự án khai thác lithium thường phải mất một thập kỷ hoặc lâu hơn.
Ngoài ra, các dự án này chắc chắn sẽ phải đối mặt với làn sóng phản đối dữ dội từ các cộng đồng dân cư địa phương và những nhà bảo vệ môi trường. Quy trình khai thác lithium vốn khét tiếng là hủy hoại môi trường và tiêu tốn một lượng nước khổng lồ.
Nếu quy trình khai thác làm rò rỉ các hóa chất vĩnh cử độc hại vào hệ thống sông ngòi, nó sẽ gây ra những hiểm họa nghiêm trọng cho sức khỏe của người dân trong vùng.
Mỹ đang đứng trước một bài toán cân não, đó là liệu họ có chấp nhận đánh đổi các rủi ro về môi trường trong nước để đổi lấy sự độc quyền tự chủ năng lượng, bẻ gãy thế gọng kìm độc tôn của Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ tương lai?
Theo Oilprice
Hoặc