Nỗi ân hận của nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát

Có thể đọc xong cuốn sách này, các con sẽ thương và hiểu mẹ hơn

- Ở tuổi 75, trong khi nhiều người "rửa tay gác kiếm", bà lại không cho mình nghỉ ngơi mà ra mắt cuốn tự truyện dài hơn 400 trang về đời mình. Điều gì khiến bà quyết định viết cuốn "Đi theo một quầng sáng"?

Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát. 

NBK Nguyễn Thị Hồng Ngát: Tôi nghĩ mình đã ở vào tuổi "xưa nay hiếm", lại cả đời làm việc trong ngành văn học nghệ thuật, dù đi học hay đi làm, bao giờ tôi cũng tận tâm tận lực. Trải qua bao công việc của một đời người rất dài, dù trong giai đoạn chiến tranh hay hậu chiến, dù gặp khó khăn vất vả của thời bao cấp nhưng may mắn "cái khó không bó được cái khôn". Nếu cố gắng, ta sẽ vượt qua. Cả thế hệ chúng tôi ngày ấy đều cố gắng như vậy.

Dù đời sống riêng số phận có làm cho bị đứt gãy đi chăng nữa, ta vẫn không nên mất lòng tin vào hạnh phúc, vào con người và vào tương lai. Tất cả đều phụ thuộc vào sự cố gắng của bản thân và phải can đảm biết vượt lên hoàn cảnh. Có cố gắng, chăm chỉ, có hy vọng ắt sẽ đạt được ước mơ. Đó là điều tôi muốn nhắn gửi trong cuốn sách này. 

- Vậy là chuyện vui hay buồn bà đều cất vào ký ức để bây giờ chuyển thành trang viết? Có câu chuyện nào khi đọc xong, chính các con của bà cũng ngạc nhiên vì tới giờ mới được biết qua cuốn tự truyện?

Các con tôi được cái luôn biết kìm nén và biết giấu cảm xúc. Các con là những người tôi đưa bản thảo để "đọc duyệt" đầu tiên. Đọc xong, chúng không có ý kiến gì, bởi các con cũng là những người từ nhỏ đã chứng kiến nỗi vất vả gian truân của mẹ. Có thể đọc xong cuốn sách này, các con sẽ thương mẹ và hiểu mẹ hơn chăng?

Tôi đã viết rất thật về 3 người đàn ông đã đến với mình

- Đọc cuốn tự truyện, độc giả có thể hình dung ra một nhà thơ, nhà biên kịch, một phụ nữ tuổi Dần tài năng nhưng cũng truân chuyên, vất vả và nhiều lúc cô đơn, cô độc tới tận cùng. Có khi nào nhìn lại quá khứ, bà thấy thương và cảm phục vì đã vượt qua để luôn là chính mình, sống thẳng thắn và tử tế?

Tôi viết quyển sách này bằng sự rút ruột rút gan mình ra trải lên trang giấy. Tôi yêu thương hay hờn giận, trách móc đều rõ ràng. Tôi biết ơn những điều tử tế và đau lòng trước sự bội bạc, dối lừa. Tôi là người rất nhạy cảm, luôn linh cảm thấy trước những điều chẳng lành có thể xảy ra, và cũng không phải lúc nào cũng bình tĩnh đón nhận. Sự cô đơn luôn thường trực trong cuộc đời tôi, dù tôi có hạnh phúc hay không. 

Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát tặng cuốn tự truyện cho nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn. 

- Một ca sĩ nổi tiếng từng phải hủy kế hoạch viết tự truyện vì không dám nói thật chuyện gia đình trong sách. Còn bà lại kể chi tiết về 3 cuộc hôn nhân với những đổ vỡ, mất mát, thất vọng. Đây có phải lần đầu bà kể tường tận về cuộc hôn nhân với người chồng thứ hai là nhà thơ Thu Bồn? Đó có phải cuộc hôn nhân khiến bà buồn nhất?

Trong quyển sách này, tôi đã viết rất thật về 3 người đàn ông đã đến với mình trong 3 giai đoạn của đời người: đầu đời, giữa đời và cuối đời. Ai cũng có nét rất đáng trân trọng, dễ thương, quyết liệt và hết mình. Tôi cũng vậy. Tính cách tôi không thể chịu được những người nửa vời, so đo tính toán.

Với nhà thơ Thu Bồn, giá như anh biết chăm chút vun vén cho tình cảm khi ở xa nhau, giá như anh biết "sống giả" dù một chút thôi thì tôi ở xa vẫn tin là anh chờ tôi hết thời gian học sẽ về. Nhưng chính sự im lặng rất dài của anh cũng là sự thành thật của anh. Anh không thể sống giả được. Tôi rất hiểu, dù rất buồn.

Quyển sách này tôi không chỉ nói về chuyện riêng tư mà phần lớn dành để nói về chuyện nghề. Tôi đã vượt khó, vượt khổ để làm nghề như thế nào? Những năm tháng ấy, dù còn rất khó khăn nhưng Nhà nước đã rất quan tâm đến Văn học Nghệ thuật. Tôi đã rất may mắn khi trong đời gặp được những người thầy tài năng, đức độ, cùng những thủ trưởng, nhà quản lý nhìn xa trông rộng luôn dang tay giúp đỡ, ủng hộ hết lòng, cũng như có được những bạn nghề toàn tâm toàn ý.

Tôi rất ân hận

- Trong sách "Đi theo một quầng sáng", có thể thấy bà dành thời lượng khá lớn cho TSKH Phan Hồng Giang. Đây có phải người đàn ông có ảnh hưởng nhất trong cuộc đời và cũng là người bà luôn cảm thấy có lỗi nhất vì đã dành phần lớn thời gian cho công việc, tới khi ông bệnh bà vẫn quay cuồng với phim ảnh?

Đúng vậy! TSKH Phan Hồng Giang không chỉ là một người chồng hiền hậu, thương vợ, thương các con mà còn là người thầy, người bạn, người anh, người tri âm tri kỷ. Ngoài đời anh ít nói nhưng với tôi anh lại hay trò chuyện và chia sẻ. Hơn 30 năm sống cạnh anh, không bài viết dù nhỏ đến lớn nào của tôi mà anh không đọc. Bài thơ vừa làm xong, tôi khoe là anh đọc và gật gù khen; với thơ anh hầu như không chữa chữ nào.

Với kịch bản, thấy vợ kỳ cạch viết suốt đêm, anh thực sự kinh hãi và nể phục. Với văn xuôi, anh chữa morasse cho tôi như một biên tập viên mẫn cán... Nói chung anh luôn khen ngợi và động viên là chính. Sống với một người hiền từ, uyên thâm, lại làm nghề lý luận phê bình có cái lợi như vậy.

Tôi rất ân hận khi cuối đời mải làm phim, không dành được nhiều thời gian ở bên anh... Đau lòng lắm thay!

NBK Nguyễn Thị Hồng Ngát và TSKH Phan Hồng Giang.

- Có thể coi tự truyện là cuốn băng tua lại đầy đủ cuộc đời của nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát từ khi còn nhỏ tới hiện tại, khi bà đã ở độ tuổi U80 và kinh qua nhiều công việc, nhiều vị trí, trong đó có cả thời gian làm quản lý. Có điều gì mà bà chưa kịp "kể hết" hoặc vì lý do nào đó không cho xuất hiện trong cuốn sách này?

Tôi chủ yếu viết để tri ân, cảm tạ những người thầy, người anh, người bạn tốt, tử tế mà tôi gặp trên đường đời. Không ai trên con đường mình đi mà luôn bằng phẳng, không gặp trở ngại hay người xấu. Nhưng ở tuổi này rồi, tôi bỏ qua tất cả, tha thứ cho tất cả những thói xấu đó. Tôi không muốn nói đến và nhắc đến trong quyển sách này. Đó là những điều mà tôi không muốn kể hết. 

- Đã viết nhiều kịch bản, ra nhiều tập thơ, xuất bản nhiều cuốn sách, liệu đây có phải là cuốn sách cuối cùng hay bà vẫn còn ấp ủ kế hoạch viết sách và làm phim?

Đây chắc là cuốn sách cuối cùng của đời tôi. Tôi cũng cần có thời gian để nghỉ ngơi, được an nhàn một chút. Sắp hết đời rồi còn gì! Tôi cứ nghĩ sau khi làm bộ phim Hồng Hà nữ sĩ trong lúc ông xã ốm nặng và ra đi, tôi sẽ nghỉ ngơi toàn tập. Nhưng xem ra có vẻ tôi lại tiếp tục bận, chưa thể đi chơi được. Chỉ mong Trời cho sức khỏe thôi!