Khi trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số đang liên tục thay đổi cách vận hành của nền kinh tế, khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp càng trở thành bài toán lớn. Sinh viên không chỉ cần kiến thức, mà cần năng lực giải quyết vấn đề, thích ứng và tạo giá trị mới. Để đào tạo nên những sinh viên như vậy, vai trò của người thầy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Không sợ sai, chỉ sợ không dám bắt đầu
Với TS. Nguyễn Xuân Tùng, giảng viên Trường Công nghệ số liên ngành Phenikaa, nghiên cứu khoa học không phải là hành trình đi tìm những câu trả lời hoàn hảo, mà là quá trình liên tục đặt câu hỏi và dám thử những điều chưa ai chắc chắn.
"Không sợ sai, chỉ sợ không dám bắt đầu" là triết lý mà thầy thường chia sẻ với sinh viên.
Trong phòng thí nghiệm, những lần thử nghiệm chưa thành công không bị xem là thất bại. Ngược lại, đó là cơ hội để hiểu sâu hơn bản chất của vấn đề, rà soát lại giả thuyết và tìm ra hướng tiếp cận mới.
Theo TS. Tùng, khả năng đổi mới sáng tạo không đến từ việc luôn đúng, mà đến từ việc đủ bản lĩnh để đi tiếp sau những lần chưa thành công.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Thị Thùy Linh, Phó Trưởng khoa Tiếng Anh, Trường Ngoại ngữ - Khoa học Xã hội Phenikaa, lại nhìn bài toán từ một góc độ khác. Theo cô, trong một thế giới ngày càng mở, kiến thức chuyên môn cần đi cùng khả năng giao tiếp, hợp tác, thích nghi và tự tin thể hiện bản thân.
Vì vậy, giảng đường của cô không dừng ở lý thuyết, mà khuyến khích sinh viên học qua trải nghiệm tương tác. Tiêu biểu như tại bộ môn Văn học Anh - Mỹ, cô yêu cầu học trò "sân khấu hóa" các tác phẩm kinh điển thay vì chỉ đọc chép. Việc hoá thân vào nhân vật giúp sinh viên rèn năng lực biểu đạt bằng ngôn ngữ, cảm xúc, cử chỉ và sự thấu cảm – những giá trị rất khó thay thế trong kỷ nguyên AI.
"Đôi khi, một cơ hội được trao đúng lúc hoặc một người thầy sẵn sàng tin tưởng có thể thay đổi hoàn toàn hành trình của một người trẻ", cô chia sẻ.
Nếu doanh nghiệp ngày nay cần nhiều hơn một tấm bằng, thì người thầy cũng cần làm nhiều hơn vai trò truyền đạt kiến thức.
Từ nghiên cứu đến những bài toán của thực tiễn
Nhiều năm qua, giáo dục đại học Việt Nam thường đối mặt với một câu hỏi quen thuộc: làm thế nào để nghiên cứu không chỉ dừng lại ở các bài báo khoa học mà có thể tạo ra tác động thực tế cho xã hội và doanh nghiệp?
PGS.TS. Đỗ Quang Trung, Trưởng khoa Khoa học cơ bản, Đại học Phenikaa, cho rằng câu trả lời nằm ở việc kết nối khoa học với những bài toán cụ thể của cuộc sống. Thầy dẫn chứng một dự án hợp tác với doanh nghiệp logistics, nơi nhóm nghiên cứu tham gia giải quyết bài toán tối ưu mạng lưới vận chuyển và phân phối hàng hóa.
PGS.TS. Đỗ Quang Trung (Ở giữa): "Khoa học cơ bản không xa rời thực tế. Một công thức Toán học hoàn toàn có thể trở thành 'bộ não' tối ưu, giải quyết bài toán tỷ đồng cho doanh nghiệp."
Khi hệ thống mở rộng lên hàng chục kho hàng và hàng nghìn điểm giao nhận, bài toán không còn nằm ở việc phát triển thêm một phần mềm mới, mà ở khả năng đưa ra quyết định tối ưu trong không gian có hàng tỷ phương án khác nhau.
Thông qua việc kết hợp các mô hình tối ưu hóa quy mô lớn với trí tuệ nhân tạo, nhóm nghiên cứu đã xây dựng giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành và giảm thời gian xử lý.
"Đằng sau rất nhiều hệ thống vận hành hiện đại là vai trò của toán học, dữ liệu và các thuật toán tối ưu", thầy cho biết.
Ở lĩnh vực công nghệ, PGS.TS. Phạm Văn Cảnh, Trường Công nghệ thông tin Phenikaa, cũng lựa chọn cách tiếp cận tương tự. Theo thầy, thách thức lớn nhất của sinh viên khi bước vào doanh nghiệp không phải là thiếu kiến thức, mà là thiếu trải nghiệm giải quyết các vấn đề thực tế.
PGS.TS. Phạm Văn Cảnh (Trung tâm): "Phòng lab tốt là nơi rèn cho người học năng lực tự đứng trên đôi chân của mình, biết tự xoay sở trước đề bài chưa hoàn chỉnh và dữ liệu bẩn."
Trong môi trường làm việc, dữ liệu thường không hoàn hảo, yêu cầu có thể thay đổi liên tục và không phải lúc nào cũng tồn tại một đáp án đúng duy nhất. Vì vậy, trong các nhóm nghiên cứu và phòng thí nghiệm, sinh viên được giao những nhiệm vụ có độ khó tăng dần, từng bước tham gia vào các dự án thực tế và làm việc cùng doanh nghiệp.
"Điều quan trọng không phải là sinh viên làm đúng ngay từ đầu, mà là các em học được cách tự tìm lời giải và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình", thầy chia sẻ.
Đằng sau một thế hệ Innovation Makers (Nhà Kiến tạo)
Điểm chung của những giảng viên Phenikaa là cách họ nhìn nhận vai trò của người thầy trong giáo dục đại học hiện đại, không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn dẫn dắt sinh viên bước vào những vấn đề thực tế, biết đặt câu hỏi, thử nghiệm giải pháp và tạo ra giá trị mới. Đây cũng là định hướng Đại học Phenikaa theo đuổi thông qua mô hình gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo.
Trong kỷ nguyên AI, khi kiến thức ngày càng dễ tiếp cận và công nghệ liên tục thay đổi, lợi thế của người trẻ không còn nằm ở việc biết nhiều hơn, mà ở khả năng biến hiểu biết thành giải pháp có giá trị. Để hình thành năng lực ấy, sinh viên cần được đồng hành bởi những người thầy không ngừng học hỏi, trực tiếp nghiên cứu, giải quyết các bài toán thực tiễn và truyền lại tinh thần đổi mới từ chính hành trình của mình.
Hoặc