Nhà đầu tư Mỹ - Trung đặt cược cả hai phía cuộc đua AI

Theo dữ liệu LSEG, từ đầu năm đến nay, các ngân hàng Phố Wall đã đóng vai trò tổ chức phát hành chính (bookrunner) trong 19 thương vụ huy động vốn trên thị trường chứng khoán của các doanh nghiệp công nghệ cao Trung Quốc, với tổng giá trị 17,2 tỷ USD. Con số này chiếm gần 30% tổng lượng vốn huy động của toàn ngành.

Cổ phiếu Mỹ, đặc biệt là nhóm bán dẫn, cũng đang trở thành điểm đến ưa thích của các quỹ đầu tư Trung Quốc được phép đầu tư ra nước ngoài. Dữ liệu của Mỹ cho thấy giá trị cổ phiếu Mỹ do người dân Hong Kong và Trung Quốc đại lục nắm giữ đã tăng 23% trong một năm qua, vượt 750 tỷ USD, Reuters cho biết.

Những mối liên kết tài chính được thể hiện qua các hồ sơ công khai cho thấy hai đối thủ trong cuộc đua AI vẫn đan xen lợi ích. AI nhiều khả năng sẽ là một trong những chủ đề được chú ý khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Washington trong tuần này.

Với giới đầu tư, sự phụ thuộc lẫn nhau về vốn tạo ra một lớp đệm an toàn, khiến cả hai bên đều có lợi ích trong việc duy trì quan hệ ổn định. Điều này cũng khiến kỳ vọng về khả năng cuộc gặp Trump - Tập tạo ra bước đột phá mới được duy trì ở mức thận trọng.

Tuy nhiên, những mối liên kết này cũng có nguy cơ bị tháo gỡ với những hệ lụy lớn nếu quan hệ Mỹ - Trung xấu đi và cuộc đua AI tiếp tục bị tách thành hai hệ sinh thái riêng biệt.

“Các doanh nghiệp và nhà đầu tư Mỹ, Trung Quốc vẫn duy trì kết nối và đầu tư vào nhau bất chấp môi trường địa chính trị biến động mạnh”, ông Fred Hu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch quỹ đầu tư tư nhân Primavera Capital Group, nhận định.

“Hy vọng hội nghị Trump - Tập sắp tới có thể mang lại thêm sự chắc chắn và động lực cho những kết nối tài chính thiết yếu cũng như quan hệ kinh tế rộng lớn hơn”, ông Hu cho biết thêm.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong trong tuần này đã thảo luận về việc thiết lập một cơ chế đối thoại Mỹ - Trung về AI, kèm hệ thống thông báo nhằm phối hợp ứng phó với những mục tiêu và mối đe dọa chung.

Những sợi dây tài chính đan xen

Các mối liên kết tài chính Mỹ - Trung vẫn được duy trì và thậm chí mở rộng, bất chấp nỗ lực của Bắc Kinh nhằm đạt tự chủ AI và sáng kiến Pax Silica của Washington nhằm củng cố chuỗi cung ứng AI.

Washington hạn chế Trung Quốc tiếp cận các loại chip tiên tiến nhất và công nghệ sản xuất chip, đồng thời trong nhiều năm qua đã siết đầu tư của Mỹ vào những lĩnh vực nhạy cảm liên quan đến AI tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, các quy định đầu tư của Mỹ vẫn có ngoại lệ đối với chứng khoán niêm yết công khai. Những quy định này cũng chưa thể ngăn Phố Wall tham gia vào làn sóng niêm yết công nghệ AI tại Trung Quốc, nơi sự quan tâm của nhà đầu tư một phần được thúc đẩy bởi chiến lược tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.

Dữ liệu LSEG cho thấy trong năm nay, các ngân hàng Phố Wall đã tư vấn cho hơn một chục thương vụ IPO và phát hành cổ phiếu bổ sung của các doanh nghiệp AI và bán dẫn Trung Quốc.

Ông James Buckley-Thorp, nhà sáng lập kiêm CEO công ty AI Atlian, ví việc các ngân hàng Phố Wall bảo lãnh phát hành IPO công nghệ Trung Quốc là cách “thu phí từ cả hai phía trong một cuộc Chiến tranh Lạnh”.

Zhongji Innolight, nhà sản xuất linh kiện quang học, đã huy động 6,8 tỷ USD trong một thương vụ niêm yết quy mô lớn tại Hong Kong. Goldman Sachs, Morgan Stanley và Citigroup nằm trong nhóm các đơn vị điều phối toàn cầu của thương vụ.

Goldman Sachs và Morgan Stanley cũng tham gia các thương vụ niêm yết tại Hong Kong của công ty phát triển AI MiniMax, các hãng sản xuất chip Montage Technology và Shanghai Iluvatar CoreX Semiconductor. Trong khi đó, J.P. Morgan bảo lãnh cho đợt bán cổ phiếu trị giá khoảng 2,6 tỷ USD tại Hong Kong của Victory Giant Technology, doanh nghiệp sản xuất bảng mạch in dành cho máy chủ AI.

Các ngân hàng Phố Wall vẫn huy động vốn cho startup Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Các ngân hàng Mỹ cũng xuất hiện trong danh sách cổ đông của những công ty sản xuất chip niêm yết trên STAR Market ở Thượng Hải, sàn giao dịch được ví như Nasdaq của Trung Quốc. Những khoản nắm giữ này thường phản ánh hoạt động thay mặt khách hàng và cho thấy các ngân hàng Mỹ đang đóng vai trò trung gian đưa dòng vốn quốc tế vào lĩnh vực này.

Theo ông Buckley-Thorp, từ góc nhìn của nhà đầu tư, những hạn chế công nghệ của Mỹ thậm chí có thể thúc đẩy thay vì cản trở sự phát triển và sức hút của các doanh nghiệp công nghệ nội địa Trung Quốc.

“Sẽ có hai mạng Internet, hai hệ thống chip, hai bộ luật và danh mục đầu tư của bạn sẽ cần một tấm hộ chiếu cho cả hai”, ông nói.

Theo ông, các nhà đầu tư tại Thượng Hải mua cổ phiếu Nvidia và quỹ hưu trí mua cổ phiếu Zhipu tại Hong Kong đang đặt cùng một cược: các chính trị gia sẽ không thực sự bóp cò.

“Đó chính là giao dịch”, ông Buckley-Thorp nhận định. Ông cũng đề cập đến rủi ro các chính phủ có thể áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với AI.

Dòng vốn vẫn chạy theo lợi nhuận

Ở những dòng vốn có thể theo dõi được, đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ cũng đang duy trì quy mô đáng kể.

Cổ phiếu Mỹ, trong đó có nhóm công nghệ, chiếm gần một nửa trong số 1.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 150 tỷ USD) mà các quỹ tương hỗ Trung Quốc được phép đầu tư ra nước ngoài đang quản lý. Các quỹ này hoạt động theo hạn ngạch do cơ quan quản lý ngoại hối Trung Quốc kiểm soát.

Theo dữ liệu do Sinolink Securities tổng hợp, giá trị khoản đầu tư của các nhà đầu tư Trung Quốc vào nhiều hãng sản xuất chip Mỹ đã tăng mạnh trong năm nay, trong đó có Micron Technology, AMD, Sandisk, Lam Research và Applied Materials.

Dữ liệu của S&P Global Market Intelligence cho thấy tổng giá trị các vòng gọi vốn AI tại Mỹ có sự tham gia của các nhà đầu tư đặt tại Trung Quốc hoặc Hong Kong đã tăng mạnh, từ khoảng 436 triệu USD năm 2023 lên khoảng 8,9 tỷ USD tính đến giữa tháng 9 năm nay.

Dù vậy, dòng vốn đang dịch chuyển và những điểm ma sát cũng ngày càng lộ rõ.

Ông Thilo Hanemann, đối tác tại công ty nghiên cứu Rhodium Group, cho biết các nhà đầu tư Trung Quốc giàu có vẫn tiếp tục rót vốn vào các công ty công nghệ Mỹ thông qua những quỹ đặt ở nước ngoài. Tuy nhiên, “khả năng quan sát những cấu trúc quỹ này rất hạn chế, do đó khó xác định chính xác quy mô vốn đang chịu ảnh hưởng”.

Phố Wall đã tham gia 19 thương vụ công nghệ cao Trung Quốc trị giá 17,2 tỷ USD trong năm nay. Ảnh: Reuters.

Ít nhất một nghị sĩ Mỹ đã chỉ trích JPMorgan Chase và Bank of America vì bảo lãnh cho đợt niêm yết tại Hong Kong của Contemporary Amperex Technology Co (CATL), tập đoàn pin lớn của Trung Quốc mà Washington cho rằng có liên hệ với quân đội Trung Quốc.

Trong email phản hồi, JPMorgan cho biết: “Chúng tôi nhận thức được những thách thức do địa chính trị đặt ra. Khi các doanh nghiệp toàn cầu và Trung Quốc tiếp tục hoạt động và cạnh tranh trên nhiều thị trường, chúng tôi vận hành trong khuôn khổ pháp luật, quy định và quản trị rủi ro hiện hành”.

Washington cũng đang bổ sung ngày càng nhiều công ty công nghệ Trung Quốc vào danh sách những doanh nghiệp mà Mỹ cho rằng đang hỗ trợ quân đội Trung Quốc. Trong khi đó, website và tài liệu IPO của SpaceX cũng không thể truy cập tại Hong Kong và Trung Quốc đại lục trước thời điểm công ty này niêm yết vào tháng 6.

Dù vậy, các nhà đầu tư ở hai phía của cái gọi là “Bức màn Silicon” hiện vẫn muốn phân tán dòng vốn và đặt cược ở cả hai bên.

“Có lẽ sẽ không có một bên duy nhất chiến thắng trong cuộc đua AI Mỹ - Trung”, ông Xile He, doanh nhân sinh ra và được đào tạo tại Trung Quốc, đồng sáng lập kiêm CEO startup AI BrentX ở San Francisco, nói.

“Từ góc nhìn của nhà đầu tư, tôi cho rằng đặt cược hoàn toàn vào một phía là một rủi ro lớn”, ông cho biết thêm