“Đây không phải tiết kiệm, mà là đem mạng sống đánh cược với nấm mốc”. Đó là lời cảnh báo của một bác sĩ thận học sau khi tiếp nhận một bệnh nhân nam 50 tuổi, làm nghề lái taxi ở Đài Loan (Trung Quốc), phải nhập viện vì tổn thương gan và suy thận cấp tính.
Ông không thích ăn nhiều thịt cá nhưng đặc biệt mê ăn các món từ lạc (đậu phộng), đặc biệt là món ăn bình dân mang tên "muối vừng", bữa nào cũng phải ăn một ít mới thấy ngon miệng. Gần đây, ông đột ngột mệt mỏi kéo dài, toàn thân ngứa ngáy, nước tiểu chuyển màu nâu sẫm như trà đặc. Khi vào cấp cứu, xét nghiệm cho thấy men gan tăng vọt, chức năng thận suy giảm nhanh chóng.
Điều đáng nói, bệnh nhân không có tiền sử viêm gan virus hay gan nhiễm mỡ. Sau khi truy hỏi kỹ chế độ ăn uống, vợ ông mới tiết lộ vài tuần trước, bà phát hiện một gói muối vừng đã để từ nửa năm trước nhưng quên vì cất kỹ. Muối vừng đã vón thành từng cục nhỏ, có mùi nhẹ. Dù được khuyên nên bỏ đi, người chồng vẫn tiếc tiền, cho rằng “một gói cũng tốn tiền, tốn công làm, bỏ thì phí”, nên trộn với cơm ăn hết.
Không ngờ quyết định đó suýt khiến ông trả giá bằng tính mạng.
Nguy cơ từ độc tố aflatoxin: Hạt giã nhỏ còn nguy hiểm hơn hạt nguyên
Theo bác sĩ điều trị, nhiều khả năng gói muối vừng này đã nhiễm aflatoxin, hay còn gọi là độc tố nấm mốc Aspergillus flavus. Đây là chất độc có khả năng gây tổn thương gan nghiêm trọng, được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư.
Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ: khi thực phẩm được giã nhỏ, diện tích bề mặt tăng lên theo cấp số nhân, khả năng hút ẩm cao hơn nhiều so với dạng nguyên hạt. Chỉ cần môi trường ẩm, nấm mốc có thể phát triển nhanh chóng. Các sợi nấm hòa lẫn trong các hạt giã nhỏ, khiến bề ngoài chỉ trông như “vón cục do ẩm”, rất khó nhìn thấy lớp mốc xanh bằng mắt thường.
Bác sĩ nhấn mạnh: hạt đậu phộng mốc có thể nhìn thấy rõ, nhưng muối vừng, bột đậu phộng mốc thì gần như không thể phân biệt nếu chỉ quan sát bên ngoài.
Tiết kiệm vài chục nghìn, có thể tốn hàng trăm triệu chi phí chạy thận
Trước nguy cơ này, bác sĩ đưa ra ba khuyến cáo để bảo vệ gan thận.
- Chỉ làm lượng nhỏ, đủ ăn. Không nên làm muối vừng với số lượng lớn, nên ăn hết trong vòng 1-2 tuần.
- Có dấu hiệu lạ phải bỏ ngay. Chỉ cần thấy muối vừng vón cục, đổi màu hoặc có mùi, đó là dấu hiệu cấu trúc đã thay đổi. Vứt bỏ có thể mất vài chục nghìn đồng, nhưng giữ lại có thể phải trả giá bằng chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng nếu phải chạy thận lâu dài.
- Bảo quản khô ráo. Cách tốt nhất là cho vào hộp kín rồi bảo quản ở nơi có nhiệt độ ổn định, khô ráo.
Các chuyên gia nhấn mạnh: bảo vệ gan thận không nhất thiết phải dùng thực phẩm chức năng đắt tiền. Đôi khi, chỉ cần dứt khoát bỏ đi những đồ để lâu, tuân thủ nguyên tắc mua ít, giữ khô và không dùng thực phẩm quá hạn, đã có thể tránh được những hậu quả nghiêm trọng.
Nguồn và ảnh: ETToday
Hoặc