Sở Văn hóa Thể thao TPHCM vừa tổ chức lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia.
Hai bảo vật được vinh danh lần này là Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại cách nay khoảng 4.000 - 3.800 năm) hiện lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước của diễn viên Chi Bảo và bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX), thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa.
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc 4000 tuổi
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc.
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc có niên đại khoảng 4.000 - 3.800 năm cách ngày nay. Hiện vật có chiều cao 21cm, đường kính miệng 24cm và nặng hơn 1kg, được chế tác từ đất nung loại gốm cứng, có xương gốm pha trộn vụn vỏ nhuyễn thể và lớp áo gốm màu xám hồng đặc trưng.
Cấu trúc của bát bồng chia làm 2 phần rõ rệt: Phần bát phía trên hình phễu với miệng loe rộng có gờ, gắn kết hài hòa với phần chân đế hình trụ cao, loe xiên và có hai lỗ xuyên thấu đối xứng.
Hiện vật này được sưu tầm tại huyện Hậu Lộc (cũ), tỉnh Thanh Hóa. Bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn.
Diễn viên Chi Bảo - chủ sở hữu bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc nhận định đây là cổ vật quý hiếm, minh chứng cho tư duy thẩm mỹ, kỹ nghệ chế tác của cư dân Việt cổ trong thời đại kim khí.
Trước đó, Chi Bảo cũng sở hữu 1 bảo vật quốc gia khác là chõ gốm Đông Sơn được công nhận vào năm 2025. Bên cạnh niềm vui, nam diễn viên thừa nhận sự áp lực trong việc gìn giữ, bảo quản.
"Nếu có vấn đề gì xảy ra xoay quanh bảo vật quốc gia sẽ ảnh hưởng đến nhiều người. Có nhiều việc cần làm: Đảm bảo an ninh nơi trưng bày, phải chuẩn bị kỹ lưỡng, di chuyển cẩn thận, đúng quy trình…”, Chi Bảo chia sẻ với VietNamNet.
Diễn viên Chi Bảo hiện sở hữu 2 bảo vật quốc gia, gồm bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và chõ gốm Đông Sơn.
Chi Bảo nói muốn góp 1 phần sức nhỏ của mình trong việc phát triển di sản văn hóa đến mọi người sâu rộng. Theo anh, việc yêu văn hóa - di sản quê hương tổ quốc là hành trang không thể thiếu đối với thế hệ trẻ hiện nay.
Bộ tượng gốm men tín ngưỡng dân gian Nam Bộ
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại Đế, niên đại cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa, cũng chính thức được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Bộ tượng gồm 9 pho, chia thành 3 nhóm tương ứng với 3 vị Quan (Thủy Quan, Thiên Quan, Địa Quan) và các thị giả hầu cận.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại Đế.
Mỗi vị Đại Đế có kích cỡ, hình dáng khác nhau, ngụ ý về vai trò họ đảm nhiệm trong đời sống tín ngưỡng văn hóa. Ba pho tượng được tạo hình trong tư thế ngồi trên ngai đặt trên bệ chữ nhật, chủ yếu bằng kỹ thuật nặn tay theo dải cuộn - phương pháp truyền thống cho phép tạo nên những khối tượng lớn. Phần lưng ngai được chế tác tách rời khỏi thân tượng trước khi ghép lại, cho thấy sự tinh xảo trong kỹ thuật của nghệ nhân xưa.
Cận cảnh một trong những pho tượng.
Bộ tượng này đại diện cho đỉnh cao nghệ thuật gốm Sài Gòn, từ nguyên liệu đến kỹ thuật nung có sử dụng bao nung để bảo vệ lớp men màu.
Các nghệ nhân xưa đã khéo léo kết hợp phương pháp nặn tay truyền thống với kỹ thuật in khuôn chi tiết, phủ men vàng truyền thống và sử dụng kỹ thuật men nhiều màu.
Ông Lê Thanh Nghĩa - người sở hữu bảo vật cho rằng từ khi tiếp cận bảo vật cảm nhận từng lớp men, lớp tạo hình và hơi thở của lịch sử. Niềm vinh dự hôm nay không thuộc về ông mà còn là niềm vui chung của người yêu quý di sản Nam Bộ.
Ông Lê Thanh Nghĩa giới thiệu về bảo vật.
"Việc bộ tượng là bảo vật quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng với dòng gốm Sài Gòn. Đây không chỉ là danh hiệu mà còn là dấu mốc của hành trình gìn giữ di sản với tất cả sự trân trọng và trách nhiệm của mỗi cá nhân", ông Nghĩa nói.
Không phân biệt công lập hay tư nhân trong việc phát huy giá trị của bảo vật quốc gia
Ông Nguyễn Minh Nhựt - Phó giám đốc Sở Văn hoá Thể thao TPHCM cho biết sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt, đồng thời là trách nhiệm trong việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa.
Đại diện cơ quan quản lý nêu quan điểm không có sự phân biệt công lập hay ngoài công lập. Thời gian qua, Sở cũng phối hợp với nhiều nhà sưu tập tư nhân để phát huy nguồn lực to lớn của xã hội và được sự hỗ trợ của các nhà khoa học, chuyên gia để lập, trình cho các cấp thẩm quyền 3 hồ sơ - đều đã được công nhận bảo vật quốc gia.
Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa, lãnh đạo TP.HCM trao quyết định công nhận bảo vật quốc gia.
"Sở đã có văn bản hướng dẫn, thông tin đến chính quyền địa phương, cơ quan chức năng, các nhà sưu tập về việc gìn giữ, bảo vệ, phát huy giá trị các bảo vật quốc gia.
Các đơn vị di sản văn hóa trực thuộc sở sẵn sàng phối hợp thực hiện các chuyên đề, trưng bày để giới thiệu bảo vật quốc gia đến công chúng", ông Nhựt bày tỏ.
Hoặc