Mỗi dịp đầu năm mới, đặc biệt là những ngày cận kề ngày vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng âm lịch), thị trường vàng lại bước vào giai đoạn sôi động nhất trong năm. Cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm trước các cửa hàng vàng đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Có người mua để lấy may, có người xem đây là cách cầu mong tiền bạc hanh thông, công việc làm ăn thuận lợi trong suốt cả năm.
Với nhiều người, vàng từ lâu vẫn được coi là kênh giữ giá trị quen thuộc, mang lại cảm giác yên tâm và chủ động về tài chính. Khi có tiền nhàn rỗi, việc nghĩ đến vàng gần như trở thành phản xạ tự nhiên. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải ai có điều kiện tài chính cũng nên mua vàng theo cùng một cách, hay vào cùng một thời điểm.
Trong một số trường hợp, việc mua vàng khi chưa hiểu rõ tình hình tài chính cá nhân, chưa xác định rõ mục đích sử dụng, hoặc đơn giản là mua theo thói quen và cảm xúc đầu năm, có thể dẫn đến những hệ quả không như mong đợi. Thay vì mang lại sự an tâm, khoản tiền dành cho vàng đôi khi lại khiến người mua phải cân nhắc nhiều hơn trong chi tiêu sinh hoạt, thậm chí ảnh hưởng đến các kế hoạch tài chính khác sau Tết.
Ảnh minh họa.
1. Người chưa có quỹ dự phòng tài chính
Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, quỹ dự phòng luôn là nền tảng quan trọng nhất trong quản lý tiền bạc. Khoản tiền này thường được khuyến nghị tương đương từ 3-6 tháng chi phí sinh hoạt cơ bản , nhằm giúp cá nhân hoặc gia đình chủ động trước những tình huống bất ngờ như ốm đau, mất việc, tai nạn hay các khoản chi phát sinh không lường trước.
Trong khi đó, vàng không phải là tài sản có tính thanh khoản cao trong mọi hoàn cảnh. Việc bán vàng để lấy tiền mặt có thể gặp nhiều bất lợi nếu thị trường đang ở giai đoạn giá thấp hoặc người bán cần tiền gấp. Chưa kể, trong những thời điểm thị trường biến động mạnh, mức chênh lệch giá mua – bán vàng thường khá lớn, khiến người bán chịu thiệt.
Thực tế cho thấy, nhiều người vì muốn “lấy vía đầu năm” đã dành phần lớn tiền nhàn rỗi để mua vàng, trong khi quỹ dự phòng gần như bằng không. Khi có việc phát sinh, họ buộc phải bán vàng trong thế bị động hoặc vay mượn để xoay xở, vô tình biến một quyết định tưởng như mang lại may mắn thành gánh nặng tài chính.
Thế nên, t rước khi nghĩ đến việc mua vàng, hãy ưu tiên xây dựng quỹ dự phòng bằng tiền gửi tiết kiệm hoặc các kênh dễ rút. Chỉ khi nền tảng tài chính đủ vững, việc mua vàng mới không gây áp lực cho cuộc sống hàng ngày.
2. Người chưa có kế hoạch chi tiêu và quản lý tài chính rõ ràng
Một sai lầm phổ biến của nhiều người là mua vàng theo cảm tính hoặc theo phong trào , nhất là trong những ngày đầu năm khi tâm lý “ai cũng mua” lan rộng. Khi chưa có kế hoạch chi tiêu cụ thể, việc bỏ ra một khoản tiền lớn để mua vàng rất dễ khiến ngân sách cá nhân bị xáo trộn.
Khác với tiền gửi tiết kiệm hay các khoản đầu tư tạo ra dòng tiền định kỳ, vàng không mang lại thu nhập hàng tháng . Nếu dòng tiền của bạn chưa ổn định, việc “chôn” tiền vào vàng có thể khiến bạn thiếu hụt ngân sách cho các nhu cầu thiết yếu như sinh hoạt, giáo dục, y tế hoặc các kế hoạch dài hạn khác.
Ảnh minh họa.
Không ít người sau Tết nhận ra rằng số tiền dùng để mua vàng lẽ ra có thể giúp họ trả nợ, đầu tư cho bản thân hoặc dành cho những mục tiêu quan trọng hơn. Khi đó, vàng từ chỗ được xem là tài sản tích lũy lại trở thành khoản đầu tư thiếu hiệu quả.
Trước khi mua vàng, hãy lập kế hoạch chi tiêu rõ ràng, xác định số tiền nhàn rỗi thực sự. Chỉ nên mua vàng bằng khoản tiền mà bạn chắc chắn không cần dùng trong thời gian dài.
3. Người mua vàng với tâm lý “kiếm lời nhanh” đầu năm
Nhiều người cho rằng mua vàng đầu năm, đặc biệt là dịp vía Thần Tài, sẽ giúp “ăn chênh” nhờ giá tăng sau đó. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, vàng không phải kênh đầu tư phù hợp để lướt sóng ngắn hạn , nhất là với những người không có kinh nghiệm.
Giá vàng chịu tác động của nhiều yếu tố như kinh tế toàn cầu, lãi suất, tỷ giá, chính sách tiền tệ và cả tâm lý thị trường. Những biến động này rất khó dự đoán trong ngắn hạn. Thực tế, không ít trường hợp giá vàng tăng mạnh trong vài ngày đầu năm nhưng nhanh chóng điều chỉnh sau khi nhu cầu giảm.
Nhiều người theo dõi giá vàng từng ngày, ra quyết định mua – bán theo cảm xúc, dẫn đến việc mua ở đỉnh và bán ở đáy. Kết quả là không những không kiếm được lời, mà còn chịu thua lỗ và tâm lý căng thẳng kéo dài.
Nếu mua vàng, hãy xác định đây là kênh tích trữ dài hạn , không nên kỳ vọng sinh lời nhanh. Vàng phù hợp với mục tiêu bảo toàn giá trị hơn là đầu cơ ngắn hạn.
Mua vàng đầu năm không sai, vấn đề nằm ở cách mua và mục đích mua. Nếu mua vàng với ý nghĩa tinh thần, làm quà tặng, kỷ niệm hoặc giữ như một thói quen văn hóa, thì giá trị mang lại chủ yếu là sự an tâm.
Ngược lại, nếu xem vàng là kênh đầu tư hay tích trữ tài sản, người mua cần kiến thức, kế hoạch và sự kiên nhẫn. Vàng không phải “tấm vé làm giàu nhanh”, càng không phải lựa chọn phù hợp cho mọi đối tượng.
Hoặc