Một nhà văn, nhà phê bình ẩm thực nổi tiếng từng nói: Tướng mạo có thể nhìn chưa chắc đã đúng, nhưng cách ăn uống là chiếc gương soi rõ con người. Muốn hiểu một ai đó, chỉ cần ăn cùng họ một bữa là đủ biết họ là người thế nào.
Nhiều người nghĩ câu nói này chỉ nhắc đến phép lịch sự trên bàn ăn, nhưng thực ra còn phản ánh cả cách giáo dục trong một gia đình.
Ba bữa cơm mỗi ngày tưởng như là điều bình thường nhất, nhưng lại là nơi phản ánh chân thực nhất nếp nhà. Những chi tiết nhỏ quanh mâm cơm không chỉ bộc lộ tính cách của một đứa trẻ mà còn phần nào dự báo con đường trưởng thành sau này.
Muốn biết một gia đình dạy con ra sao, đôi khi không cần nhìn bảng điểm, chỉ cần nhìn cách đứa trẻ ngồi vào bàn ăn.
Ảnh minh hoạ
Trẻ làm gì trước và sau bữa cơm, đó là dấu hiệu của tinh thần trách nhiệm
Một người kể: Trong dịp Tết năm nay, khi đến thăm họ hàng, tôi nhận ra một hình ảnh khá quen thuộc. Cha mẹ tất bật trong bếp, người nấu nướng, người bưng bê, còn con cái thì ngồi trên ghế sofa ăn vặt, xem tivi hoặc chơi điện thoại như thể mọi việc không liên quan đến mình. Ăn xong, trẻ cũng nhanh chóng rời bàn, để mặc người lớn thu dọn.
Tôi từng hỏi người chị họ: "Con lớn thế này rồi, sao không để cháu phụ bày bát đũa, xới cơm hay dọn bàn?". Chị chỉ cười: "Nó làm được gì đâu, chỉ thêm bừa bộn. Tự mình làm còn nhanh hơn". Nhìn cậu bé đã cao hơn cả mẹ nhưng vẫn không muốn bê nổi một chiếc bát, tôi chợt băn khoăn: Liệu sau này đứa trẻ ấy có đủ khả năng tự lập?
Cuộc sống cũng là một lớp học. Làm việc nhà giúp trẻ rèn luyện kỹ năng, học cách biết ơn, kiên nhẫn và yêu thương người khác.
Nhà giáo dục Sukhomlinsky (Nga) từng nói: "Đừng bao bọc trẻ đến mức không cho chúng lao động". Tinh thần trách nhiệm không tự nhiên xuất hiện khi trẻ bước sang tuổi 18, mà được nuôi dưỡng từ những việc rất nhỏ như dọn mâm cơm hay rửa một chiếc bát. Nếu một đứa trẻ còn không muốn bê bát cơm của mình, làm sao sau này có thể gánh vác cuộc đời?
Cách ăn uống phản chiếu nếp nhà
Nhà văn Trì Lỵ (Trung Quốc) từng kể về một trải nghiệm khiến bà thay đổi hoàn toàn cái nhìn về một người mà mình rất ngưỡng mộ. Trong một buổi liên hoan, vị tiền bối ấy lấy đầy một đĩa thức ăn, vừa ăn vừa nói chuyện liên tục, nhai nhồm nhoàm, sau bữa còn để thừa rất nhiều thức ăn và làm bàn ăn bừa bộn. Chứng kiến cảnh đó, bà không còn hứng thú trò chuyện với ông nữa.
Chuyên gia nghi thức nổi tiếng người Anh - William Hanson cũng từng nhận định: "Chỉ cần ăn cùng một người một bữa, bạn có thể phần nào hiểu được nền tảng giáo dục và môi trường gia đình của họ". Bàn ăn là không gian giao tiếp nhỏ nhất nhưng cũng là nơi phản ánh rõ nhất phép tắc. Một đứa trẻ chỉ biết gắp món mình thích, bới chọn thức ăn, nói chuyện ồn ào hoặc lãng phí đồ ăn không đơn thuần là "ăn chưa đẹp", mà còn cho thấy những khoảng trống trong giáo dục gia đình.
Khi bước vào xã hội, những thiếu sót ấy rất dễ khiến trẻ gặp bất lợi.
Diễn viên Quan Hiểu Đồng từng chia sẻ từ nhỏ cha mẹ đã đặt ra rất nhiều quy tắc trên bàn ăn: người lớn chưa gắp thì trẻ chưa được ăn; không gắp liên tục một món; cách mời cơm, rót trà đều phải đúng phép. Diễn viên Ứng Thái Nhi cũng dạy con trai Jasper ba nguyên tắc: không lãng phí thức ăn, không ai có đặc quyền trên bàn ăn và trẻ em cũng không được ưu tiên hơn người khác.
Phép lịch sự không được hình thành trong một ngày, mà được nuôi dưỡng qua từng bữa cơm gia đình.
Nhiệt độ của mâm cơm cũng là nhiệt độ của gia đình
Nhà văn Phong Tử Khải (Trung Quốc) từng nhớ mãi những bữa cơm dưới gốc cây cùng cha mẹ và các anh chị em. Đó chỉ là những món ăn giản dị, nhưng cả nhà vừa ăn vừa trò chuyện, ngắm trăng, cười đùa. Chính những ký ức ấy trở thành nơi chữa lành mỗi khi ông mệt mỏi hay gặp áp lực trong cuộc sống.
Một bữa cơm nóng hổi không chỉ làm ấm dạ dày mà còn sưởi ấm trái tim. Đáng tiếc, nhiều gia đình ngày nay lại biến bữa cơm thành "lớp học phê bình". Cha mẹ tranh thủ nhắc chuyện điểm số, trách mắng con, liên tục chỉ ra khuyết điểm. Khoảng thời gian đáng lẽ gắn kết nhất lại trở thành lúc trẻ căng thẳng nhất.
Gia giáo tốt nhất không nằm trong phòng học mà nằm trên bàn ăn. Một bàn ăn thiếu hơi ấm rất khó nuôi dưỡng một đứa trẻ có nội tâm phong phú.
Thái độ với bữa ăn cũng là thái độ với cuộc sống
Trong phim Ba mươi chưa phải là hết , có một gia đình bán bánh kếp tuy cuộc sống không dư dả nhưng luôn tràn ngập tiếng cười. Người mẹ gom phần lòng trắng trứng còn sót lại sau mỗi ngày bán hàng, chiên cùng hành tây để dành cho con trai sau giờ học. Cậu bé ăn ngon lành, còn người mẹ nhìn con bằng ánh mắt đầy yêu thương.
Niềm ấm áp của cuộc sống nằm trong từng bữa ăn giản dị. Bàn ăn không chỉ có thức ăn mà còn chứa đựng thái độ của cả gia đình đối với cuộc sống. Một gia đình luôn dành thời gian nấu nướng, ăn uống nghiêm túc sẽ truyền cho con tình yêu cuộc sống và khả năng vượt qua khó khăn. Dạy con trân trọng từng bữa cơm cũng chính là dạy con biết trân trọng cuộc sống.
Nhà giáo dục Doãn Kiến Lợi từng nói: "Cha mẹ là người thầy tốt nhất, bàn ăn là lớp học tốt nhất và gia đình là ngôi trường đầu tiên của trẻ". Quả thật, từ một bữa cơm có thể nhìn thấy tinh thần trách nhiệm, phép tắc, thái độ sống và cả hạnh phúc của một gia đình.
Cho con cùng tham gia việc nhà, trẻ sẽ biết gánh vác. Dạy con phép tắc trên bàn ăn, trẻ sẽ học được sự tôn trọng. Giữ gìn sự ấm áp trong mỗi bữa cơm, trẻ sẽ có một điểm tựa tinh thần để bước vào cuộc sống. Gia giáo trên bàn ăn, vì thế, chính là món tài sản vô hình quý giá nhất mà cha mẹ có thể để lại cho con.
Hoặc