Cuối buổi học, hai đứa trẻ cùng nhận một bài kiểm tra điểm thấp. Một em gấp tờ giấy lại, nhét xuống đáy cặp. Em kia mang về, chỉ vào câu bị gạch đỏ rồi hỏi bố: “Bố xem giúp con, con sai từ chỗ nào?”. Cả hai đều có thể buồn vì điểm số. Điều khác nhau là một em đã biết mình có thể làm gì tiếp theo.
Để con dám mang một bài điểm thấp về nhà và nhờ giúp đỡ, bố mẹ có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể dưới đây.
1. Hỏi xem con vướng ở đâu trước khi nhận xét
Nhìn bài toán sai, bố mẹ dễ buột miệng: “Sao con lại cẩu thả thế?”. Nhưng thử ngồi xuống và hỏi con đã nghĩ gì khi làm bài, có khi mới thấy con hiểu cách tính, chỉ đọc sót một dòng trong đề. Lần sau, điều con cần tập là đọc kỹ yêu cầu, thay vì làm thêm cả chục bài cùng dạng.
Ở những việc khác cũng vậy. Con từng bỏ cuộc giữa chừng khi tập đi xe, tuần này đã dám thử lại. Con trước đây ngại đọc thành tiếng, hôm nay đã đọc hết một đoạn. Chỉ ra đúng phần con đã làm tốt sẽ có ích hơn câu “Con phải cố lên” nói mãi. Ít nhất, con biết mình đang tiến bộ ở đâu và có thể thử tiếp điều gì.
2. Giao việc cho con rồi chịu khó chờ
Sáng sắp muộn, thấy con loay hoay buộc dây giày, bố mẹ làm hộ cũng dễ hiểu. Nhưng một chiều thong thả, nếu người lớn vẫn giành lấy vì “để mẹ làm cho nhanh”, con sẽ chẳng có mấy dịp tập.
Tự chuẩn bị cặp sách, gọi món khi đi ăn hay chọn một món quà trong khoản tiền đã thống nhất đều là những việc trẻ có thể tập làm theo độ tuổi. Bố mẹ hướng dẫn lần đầu, nhắc khi cần, rồi để con làm nốt. Có thể chiếc cặp hôm ấy xếp chưa gọn, nhưng con sẽ nhớ rõ mình đã để quyển vở ở đâu.
3. Bực chuyện ở đâu, nói cho con biết chuyện ở đó
Có hôm bố mẹ vừa đi làm về đã thấy dép vứt giữa lối đi. Đôi dép cần được cất, nhưng tiếng quát lúc ấy có thể còn mang theo cả sự bực bội vì tắc đường hay chuyện ở cơ quan.
Một câu “Mẹ đang mệt, cho mẹ ngồi một lát. Con cất dép giúp mẹ nhé” cho trẻ biết rõ hai việc: Mẹ cần nghỉ và con cần dọn phần đồ của mình. Nếu đã lỡ nặng lời, bố mẹ vẫn có thể quay lại xin lỗi. Qua những lần như thế, con thấy người lớn cũng có lúc mất bình tĩnh và có thể chủ động sửa cách mình cư xử.
4. Quan tâm đến cách con đối xử với bạn như cách quan tâm đến điểm số
Con khoe nhóm mình được điểm cao. Ngoài lời chúc mừng, bố mẹ có thể hỏi thêm: “Nhóm con chia việc thế nào?”. Biết đâu bạn ít nói nhất lại là người tìm được ý tưởng hay, còn con là người giúp cả nhóm trình bày mạch lạc.
Khi xảy ra chuyện khó xử, câu hỏi ấy càng có ích. Chẳng hạn, con làm rách cuốn truyện mượn của bạn và định lặng lẽ mua cuốn mới trả lại. Bố mẹ có thể giúp con nghĩ cách nói thật với bạn, xin lỗi rồi cùng bàn xem nên dán lại hay mua đền. Đó là một dịp để con học cách giữ lòng tin của người khác bằng việc mình làm sau khi mắc lỗi.
5. Giữ những lời hứa nhỏ với con
“Cuối tuần bố đưa con đi đá bóng.” Người lớn có thể nói câu ấy rồi quên vì bận, còn đứa trẻ đã để sẵn đôi giày cạnh cửa từ tối thứ Sáu.
Nếu có việc đột xuất, bố có thể báo cho con sớm và hẹn lại vào một giờ mình thực sự thu xếp được. Chuyện nhỏ này cũng là cách con học giữ lời. Sau này, khi đã nhận làm một phần bài nhóm mà sợ không kịp, con biết báo cho bạn trước để cả nhóm cùng tính, thay vì đợi đến lúc nộp bài mới nói.
Đến một lúc, bố mẹ sẽ nghe con tự nói: “Bài này con chưa hiểu”, “Việc đó để con làm” hay “Con hứa rồi, chiều nay con sẽ trả bạn”. Những câu rất bình thường ấy cho thấy con đang biết tự lo phần việc của mình, biết nhờ giúp khi cần và biết người khác có thể trông cậy vào mình.
Hoặc