Nhiều gia đình có thói quen vo gạo sạch rồi ngâm một lúc trước khi cho vào nồi cơm điện, với mong muốn hạt cơm mềm, dẻo và chín đều hơn. Tuy nhiên, không phải loại gạo nào cũng cần ngâm trước khi nấu. Nếu thực hiện không đúng cách, thói quen này có thể khiến cơm nhão, mất đi độ ngon vốn có hoặc làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm khi gạo được ngâm quá lâu trong điều kiện không phù hợp.
Dưới đây là những điều các gia đình nên lưu ý khi vo và ngâm gạo trước khi nấu cơm.
Không phải loại gạo nào cũng cần ngâm
Việc ngâm gạo giúp nước thấm dần vào hạt, từ đó có thể rút ngắn thời gian nấu và giúp hạt cơm chín đều hơn. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào giống gạo, mức độ xay xát và cách chế biến.
Với gạo trắng thông thường, đặc biệt là các loại gạo dùng để nấu bằng nồi cơm điện, gia đình thường không cần ngâm trước. Chỉ cần vo nhẹ, đong nước theo hướng dẫn và nấu đúng chế độ là có thể đạt được độ chín phù hợp.
Ngược lại, gạo lứt và một số loại ngũ cốc nguyên hạt có lớp cám bên ngoài thường cần thời gian nấu lâu hơn. Ngâm trước có thể giúp làm mềm hạt và rút ngắn thời gian nấu. Tuy nhiên, thời gian ngâm nên căn cứ vào từng loại gạo và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Ảnh minh hoạ
Nên vo gạo trước khi ngâm, không chà xát quá mạnh
Một số gia đình có thói quen ngâm gạo rồi mới vo, hoặc vừa ngâm vừa vò mạnh để làm sạch hạt gạo. Tuy nhiên, cách làm này không thực sự cần thiết.
Với gạo thông thường, gia đình nên vo nhẹ nhàng trước khi ngâm để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất còn sót lại. Không nên chà xát quá mạnh hoặc vo đi vo lại quá nhiều lần, bởi việc này có thể làm thất thoát một phần tinh bột và các chất dinh dưỡng nằm ở lớp ngoài hạt gạo.
Sau khi vo, nếu loại gạo cần ngâm, hãy dùng nước sạch và ngâm trong khoảng thời gian phù hợp. Khi kết thúc, có thể để gạo ráo nước rồi cho vào nồi, đồng thời điều chỉnh lượng nước nấu để tránh cơm bị nhão.
Không ngâm gạo quá lâu ở nhiệt độ phòng
Đây là điều các gia đình cần đặc biệt lưu ý, nhất là trong thời tiết nóng ẩm. Gạo sau khi tiếp xúc với nước tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vi sinh vật phát triển. Nếu ngâm trong thời gian dài ở nhiệt độ phòng, đặc biệt khi để qua đêm, nguy cơ phát sinh mùi lạ và mất an toàn thực phẩm có thể tăng lên.
Vì vậy, gia đình nên ngâm gạo trong khoảng thời gian cần thiết, không kéo dài tùy tiện. Nếu cần chuẩn bị từ trước, nên ngâm trong dụng cụ sạch và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, thay vì để bát gạo ngâm trên bàn bếp nhiều giờ.
Không nên sử dụng gạo ngâm đã có mùi chua, nhớt hoặc dấu hiệu bất thường. Việc vo lại bằng nước sạch cũng không bảo đảm loại bỏ được mọi nguy cơ do quá trình bảo quản không đúng cách.
Ảnh minh hoạ
Điều chỉnh lượng nước sau khi ngâm để tránh cơm nhão
Một trong những nguyên nhân khiến cơm bị nhão là gia đình vẫn đong lượng nước như khi nấu gạo chưa ngâm, trong khi hạt gạo đã hấp thụ một phần nước từ trước.
Sau khi ngâm, lượng nước cần bổ sung có thể ít hơn, nhưng mức điều chỉnh không giống nhau ở mọi loại gạo. Vì vậy, gia đình nên bắt đầu bằng hướng dẫn trên bao bì hoặc tỷ lệ nước phù hợp với loại gạo đang dùng, sau đó điều chỉnh dần theo kết quả thực tế.
Nếu cơm thường xuyên bị nhão, hãy giảm nhẹ lượng nước ở lần nấu sau. Ngược lại, nếu cơm khô hoặc lõi hạt còn cứng, có thể tăng thêm một lượng nhỏ nước hoặc điều chỉnh thời gian ngâm và chế độ nấu.
Ngoài ra, sau khi cơm chín, có thể để cơm nghỉ khoảng 5-10 phút rồi mới mở nắp và xới nhẹ. Cách này giúp hơi nước phân bố đều hơn, góp phần tạo độ tơi và mềm cho hạt cơm.
Hoặc