Kế hoạch đầu tư công năm 2026 vượt 1 triệu tỷ đồng; áp lực giải ngân lớn

Kế hoạch đầu tư công năm 2026 vượt 1 triệu tỷ đồng, giải ngân đầu năm còn chậm

Thu ngân sách tăng hơn 13% so với cùng kỳ

Theo Bộ Tài chính, thực hiện thu ngân sách nhà nước hai tháng đầu năm 2026 đạt 601,3 nghìn tỷ đồng, bằng 23,8% dự toán, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy tình hình thu ngân sách đầu năm tiếp tục duy trì đà tăng so với cùng kỳ năm trước.

Trong cơ cấu thu, thu nội địa đạt 558,1 nghìn tỷ đồng, bằng 25,4% dự toán, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025. Đây vẫn là nguồn thu chủ lực của ngân sách nhà nước. Trong khi đó, khoản thu từ dầu thô đạt khoảng 5,1 nghìn tỷ đồng, tương đương 11,9% dự toán, giảm 42,2% so với cùng kỳ năm trước. Đồng thời, thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 38 nghìn tỷ đồng, bằng 13,7% dự toán, tăng 1,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Về chi ngân sách, tổng chi cân đối ngân sách nhà nước hai tháng đầu năm ước đạt 311 nghìn tỷ đồng, bằng 9,8% dự toán, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Trong cơ cấu chi, chi đầu tư phát triển ước đạt 42,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,8% dự toán Quốc hội quyết định, với tỷ lệ giải ngân khoảng 4,3% kế hoạch vốn đầu tư phát triển Thủ tướng Chính phủ giao. Trong khi đó, chi trả nợ lãi đạt khoảng 22,3% dự toán, còn chi thường xuyên đạt 13,3% dự toán.

Các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được triển khai kịp thời, góp phần chăm lo đời sống người dân, nhất là trong dịp Tết cổ truyền. Ngoài ra, Nhà nước đã thực hiện xuất cấp 15.527 tấn gạo dự trữ quốc gia theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ để hỗ trợ cứu trợ, cứu đói cho nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán và thời kỳ giáp hạt đầu năm.

Về cân đối ngân sách, cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương được bảo đảm. Tính đến hết tháng 2-2026, 60,5 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ đã được phát hành. Số trái phiếu này có kỳ hạn bình quân 10,03 năm với lãi suất bình quân 4,05% mỗi năm.

Giải ngân đầu tư công đạt 5,6% kế hoạch

Theo quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương với tổng mức 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch vốn năm 2025.

Trong tổng kế hoạch này, vốn ngân sách trung ương là 345.121,45 tỷ đồng, trong đó vốn trong nước là 327.440,122 tỷ đồng và vốn nước ngoài là 17.681,328 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.

Theo số liệu cập nhật đến thời điểm báo cáo, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương do các địa phương giao tăng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 12.932,5 tỷ đồng. Đồng thời, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài là 330,3 tỷ đồng, gồm 246,2 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 84,1 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 tính đến thời điểm báo cáo là 1.008.610,9 tỷ đồng.

Đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết kế hoạch vốn đầu tư công cho các nhiệm vụ và dự án với tổng số 975.471,1 tỷ đồng. Trong đó vốn ngân sách trung ương là 323.888,4 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 651.582,7 tỷ đồng.

Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 962.538,6 tỷ đồng, tương đương 96,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, vẫn còn 32.809,4 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, chiếm 3,3% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục để phân bổ vốn cho các dự án.

Về giải ngân, từ đầu năm đến ngày 28/2/2026, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó vốn ngân sách trung ương giải ngân 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch, còn vốn ngân sách địa phương giải ngân 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7% kế hoạch.

So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ nhưng cao hơn về giá trị tuyệt đối khoảng 10.928,6 tỷ đồng.

Tính đến hết tháng 2/2026, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, trong đó 25 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, đồng thời cũng là năm có quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay. Vì vậy, áp lực giải ngân vốn đầu tư công trong năm được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng.

Theo Bộ Tài chính, một số yếu tố từng ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân năm 2025 vẫn tiếp tục tác động trong năm 2026. Cụ thể, vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng vẫn là khó khăn phổ biến tại nhiều dự án. Ngoài ra, việc nhiều công trình xây dựng lớn được triển khai đồng loạt có thể dẫn đến thiếu nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng.

Đồng thời, diễn biến thời tiết thất thường cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công của một số dự án. Bên cạnh đó, năm 2026 cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, khi nhiều văn bản pháp luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, khiến việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh một số khó khăn trong giai đoạn đầu.

Theo tổng hợp từ báo cáo của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính ghi nhận một số vướng mắc chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân đầu tư công. Trước hết là việc chưa phân bổ hết kế hoạch vốn, với khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ, làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân trong những tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện giải ngân, như nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt dự toán hoặc bố trí vượt tổng mức đầu tư. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra và đề nghị các đơn vị điều chỉnh theo đúng quy định.

Trong hai tháng đầu năm, tiến độ giải ngân thường ở mức thấp do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và phân khai kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án. Hơn nữa, thời gian nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm 2025 nên việc thi công xây dựng tại nhiều dự án tạm thời chậm lại.

Do đó, khối lượng nghiệm thu và thanh toán trong những tháng đầu năm chưa nhiều, ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung. Ngoài ra, khối lượng hồ sơ thanh toán từ cuối năm trước chuyển sang đầu năm 2026 cũng phần nào tác động đến tiến độ giải ngân.

Một số dự án còn gặp hạn chế về năng lực tổ chức thực hiện của chủ đầu tư, ban quản lý dự án hoặc nhà thầu. Bên cạnh đó, tại một số địa phương sau khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, việc thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Đối với các dự án ODA, một số dự án vẫn đang trong quá trình điều chỉnh thủ tục đầu tư, gia hạn thời gian thực hiện hoặc hoàn thiện thủ tục ký kết hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí kế hoạch vốn. Trong giai đoạn đầu năm, nhiều dự án tập trung hoàn chứng từ các khoản giải ngân từ tài khoản đặc biệt của kế hoạch vốn năm trước, đồng thời thực hiện thủ tục đấu thầu, ký kết hợp đồng và xử lý các vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng. Vì vậy, tiến độ giải ngân vốn ODA trong hai tháng đầu năm vẫn còn ở mức thấp.