Hoạt động mạnh mẽ của mặt trời đang hướng về Trái đất và có khả năng tạo ra những màn trình diễn cực quang rực rỡ tại những khu vực bất ngờ vào tối thứ Hai và sáng sớm thứ Ba (19 và 20/1) theo giờ Mỹ. Nó cũng có thể gây gián đoạn thông tin liên lạc dựa trên vệ tinh và độ chính xác của GPS.
Một cơn bão bức xạ mặt trời, được xếp hạng ở cấp độ 4 trên 5 trong thang đo mức độ nghiêm trọng, đang được theo dõi bởi Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian (SWPC) thuộc Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ.
"Một cơn bão bức xạ mặt trời nghiêm trọng cấp độ S4 hiện đang diễn ra - đây là cơn bão bức xạ mặt trời lớn nhất trong hơn 20 năm qua", SWPC chia sẻ trên X. Lần cuối cùng cấp độ S4 được quan sát là vào tháng 10 năm 2003. Các tác động tiềm tàng chủ yếu giới hạn ở việc phóng tàu vũ trụ, hàng không và các hoạt động vệ tinh.
Các cơn bão thời tiết không gian dịp Halloween vào tháng 10 năm 2003 đã dẫn đến tình trạng mất điện ở Thụy Điển và gây hư hỏng các máy biến áp điện ở Nam Phi, theo SWPC.
Hiện tượng cực quang, hay còn gọi là ánh sáng phương Bắc, được tạo ra bởi một cơn bão địa từ mặt trời, được quan sát thấy từ Vườn quốc gia Shenandoah ở Rileyville, Virginia, vào tháng 10 năm 2024. Ảnh: AFP
Khi các cơn bão bức xạ mặt trời tới Trái đất, chúng có thể gây ra rủi ro tiếp xúc với bức xạ gia tăng cho các phi hành gia ở quỹ đạo thấp của Trái đất, như những người trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, cũng như hành khách trên các chuyến bay di chuyển qua các tuyến đường cực.
SWPC đã thông báo cho các hãng hàng không, NASA, Cục Hàng không Liên bang, Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang, Tổng công ty Độ tin cậy Điện lực Bắc Mỹ và các đơn vị vận hành khác để chuẩn bị cho cơn bão.
"Chúng tôi đã thực hiện tất cả các cuộc điện thoại này để đảm bảo rằng chúng tôi đang giúp tất cả các đơn vị vận hành cơ sở hạ tầng công nghệ quan trọng nắm được những gì đang xảy ra", nhà dự báo Shawn Dahl của SWPC cho biết.
Trong các sự kiện rủi ro bức xạ gia tăng, các phi hành gia có thể di chuyển đến các bộ phận của trạm vũ trụ được che chắn tốt hơn, giống như họ đã làm trong các cơn bão mặt trời trước đó, chẳng hạn như cơn bão địa từ cực hạn xảy ra vào tháng 5 năm 2024.
Bức xạ tăng cao cũng có thể gây rủi ro cho các vệ tinh mà chúng ta dựa vào để liên lạc và điều hướng.
Trong cơn bão địa từ tháng 5 năm 2024, công ty máy kéo John Deere báo cáo rằng một số khách hàng phụ thuộc vào GPS để canh tác chính xác đã gặp phải sự gián đoạn. Nhưng phần lớn, các đơn vị vận hành lưới điện và vệ tinh đã giữ cho các vệ tinh hoạt động ổn định, đúng quỹ đạo và quản lý được sự tích tụ của các dòng địa từ cường độ mạnh trên hệ thống lưới điện.
Mặc dù các đơn vị vận hành vệ tinh có thể sẽ cần thực hiện hành động vào đêm thứ Hai, nhưng các tác động công nghệ trên diện rộng đối với công chúng không được dự báo trước, Ryan French, một nhà vật lý mặt trời tại Phòng thí nghiệm Vật lý Khí quyển và Không gian thuộc Đại học Colorado Boulder, cho biết.
Dự đoán về cực quang
Một cơn bão địa từ nghiêm trọng cũng đã tới Trái đất vào lúc 2 giờ 20 phút chiều thứ Hai (giờ miền Đông), Dahl nói. Những cơn bão như vậy cũng có khả năng gây gián đoạn lưới điện, theo SWPC.
Trong khi cơn bão bức xạ mặt trời đánh dấu việc giải phóng các hạt tích điện cường độ mạnh, di chuyển nhanh về phía Trái đất, thì các cơn bão địa từ di chuyển chậm hơn được gây ra bởi các vụ phun trào khối lượng vành (CME), hoặc các vụ nổ plasma và từ trường từ bầu khí quyển bên ngoài của mặt trời.
Khi những đợt bùng phát này hướng về Trái đất, chúng có thể gây ra những xáo trộn lớn đối với từ trường của Trái đất, dẫn đến bão địa từ.
"Vụ phun trào khối lượng vành, khởi nguồn từ mặt trời vào Chủ nhật, được kích hoạt bởi một vết lóa cấp X, loại vết lóa mặt trời dữ dội nhất. Đây đánh dấu vết lóa mặt trời lớn đầu tiên của năm", French cho biết.
Hoạt động của mặt trời gia tăng gây ra cực quang nhảy múa quanh các cực của Trái đất, được gọi là ánh sáng phương Bắc (aurora borealis) hoặc ánh sáng phương Nam (aurora australis). Khi các hạt mang năng lượng từ các vụ phun trào khối lượng vành chạm tới từ trường của Trái đất, chúng tương tác với các loại khí trong khí quyển để tạo ra các ánh sáng màu sắc khác nhau trên bầu trời.
Cực quang có thể được nhìn thấy trên phần lớn nửa phía bắc của Hoa Kỳ, và có khả năng lan xa về phía nam đến tận Alabama và bắc California, theo SWPC.
Các khu vực của vùng Trung Tây, bao gồm phần lớn Minnesota, sẽ có bầu trời quang đãng để quan sát cực quang, nhà khí tượng học Chris Dolce của CNN cho biết.
Hiện tượng cực quang có thể xảy ra ở Bắc California
Mây có thể tan đủ vào rạng sáng mai trên khu vực phía bắc Illinois và Wisconsin để có thể nhìn thấy, Dolce nói. Vùng Tây Bắc Thái Bình Dương có thể có điều kiện thuận lợi ở phía tây dãy Cascades. Vùng Đông Bắc là một sự pha trộn. Khu vực nội địa trông khá nhiều mây, nhưng các điều kiện gần bờ biển có thể quang đãng đủ để nhìn thấy vào đêm muộn hôm nay và rạng sáng mai.
Ngay cả khi những màn trình diễn đầy màu sắc không hiện rõ bằng mắt thường, các cảm biến trong máy ảnh bao gồm cả máy ảnh điện thoại di động vẫn có thể ghi lại được chúng.
Đối với những người săn cực quang, cách tốt nhất là tìm một nơi nào đó có tầm nhìn hướng bắc thoáng đãng và tối, không bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm ánh sáng, French nói. Cực quang có khả năng mạnh nhất ngay khi trời đủ tối để nhìn thấy chúng tại vị trí của bạn.
"Cực quang trải qua các đợt bùng phát ngắn trong 20 phút được gọi là bão phụ. Trong những khoảng thời gian này, ánh sáng phương Bắc có thể được nhìn thấy xa hơn về phía nam so với thời gian còn lại của đêm", French cho biết.
"Nhiều vết lóa hơn từ một vùng vết đen mặt trời đang hoạt động là có thể xảy ra và bất kỳ vết lóa nào xuất hiện trong tuần tới đều có khả năng cao tạo ra các đợt phun trào hướng về phía Trái đất", French nói thêm.
Nguồn: CNN
Hoặc