Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: VGP/TG
Ngày 30/7, tại Quảng Ninh, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh tổ chức Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII với chủ đề “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân, đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới và đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Năng lượng nguyên tử có dư địa ứng dụng rất lớn
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh cùng với việc phát triển điện hạt nhân, tiềm năng ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong phát triển kinh tế - xã hội còn rất lớn, từ chọn tạo giống cây trồng, bảo quản sau thu hoạch đến các lĩnh vực y tế tiên tiến.
Vì vậy, các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ sở y tế cần đẩy mạnh đưa các công nghệ mới vào thực tiễn, góp phần phát huy hiệu quả của năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển đất nước.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm triển khai Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và Chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, nhiều chương trình, đề án quan trọng đang được triển khai, bao gồm Đề án đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Nhấn mạnh vai trò then chốt của nguồn nhân lực, Bộ trưởng cho rằng đào tạo phải đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu vận hành các nhà máy điện hạt nhân trong tương lai cũng như triển khai hiệu quả các ứng dụng của năng lượng nguyên tử. Bộ Khoa học và Công nghệ đang thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, trong đó có Liên bang Nga và Tập đoàn Rosatom nhằm tăng cường nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.
Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII diễn ra trong hai ngày 30-31/7
Nâng cao năng lực cơ quan pháp quy hạt nhân
Đánh giá Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII là diễn đàn quan trọng, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng đây là dịp để các cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân cùng đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, hạt nhân; trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
Theo Bộ trưởng, các đại biểu cần tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm. Trước hết là đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; làm rõ kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân.
Nhóm vấn đề trọng tâm thứ hai là nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế; đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung trao đổi kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn; bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân.
Phát biểu qua video gửi tới hội nghị, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Karine Herviou đánh giá cao những bước tiến của Việt Nam trong việc củng cố hạ tầng pháp quy và bảo đảm an toàn bức xạ, hạt nhân. Theo bà, việc Việt Nam thông qua Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc hài hòa hệ thống pháp luật với các tiêu chuẩn an toàn quốc tế.
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chương trình điện hạt nhân và mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử, bà Karine Herviou cho rằng việc xây dựng một cơ quan pháp quy độc lập, chuyên nghiệp và đủ năng lực có ý nghĩa quyết định. Cơ quan này cần được bảo đảm đầy đủ chuyên môn, nguồn lực và thẩm quyền để thực hiện hiệu quả công tác cấp phép, thanh tra, giám sát và đánh giá an toàn theo các chuẩn mực của IAEA.
Thông tin về định hướng công tác pháp quy hạt nhân, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Nguyễn Hoàng Linh cho biết, nhiệm vụ trọng tâm của Cục là xây dựng cơ quan pháp quy hiện đại, đủ năng lực quản lý toàn bộ vòng đời các dự án điện hạt nhân. Trong đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt để hình thành đội ngũ đủ trình độ thực hiện công tác thẩm định, cấp phép và giám sát các công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới.
Hoặc