Trao đổi với PV Báo điện tử VTC News, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, các điều chỉnh trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026 nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch và nâng cao chất lượng đầu vào, trong đó nổi bật là việc giới hạn số nguyện vọng và thu hẹp lợi thế của chứng chỉ IELTS.
Trên 98% thí sinh trúng tuyển 10 lựa chọn đầu
Dự thảo lần này đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, 35,1% thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 và 98,5% trúng tuyển trong 10 nguyện vọng đầu. Số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 rất thấp.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho hay, tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2025, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1-5 cho mỗi thí sinh.
“Từ dữ liệu thực tế và bảo đảm cơ hội học tập của học sinh theo cách thức xét tuyển hiện nay, việc giới hạn mỗi thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng là hợp lý, vừa giảm chi phí, rút ngắn thời gian xét tuyển, vừa buộc thí sinh phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nói.
Riêng với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách, thí sinh phải đặt nguyện vọng trong thứ tự từ 1 đến 3 để các trường xác định chính xác quy mô đào tạo và bố trí nguồn lực.
Bộ cũng chủ trương gắn giới hạn nguyện vọng với đơn giản hóa tuyển sinh. Cùng với giới hạn số nguyện vọng, dự thảo quy định mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (không tính xét tuyển thẳng).
Theo ông Thảo, những năm qua các trường sử dụng gần 20 phương thức, nhưng khoảng 90% thí sinh trúng tuyển vẫn tập trung ở hai nhóm chính là điểm thi tốt nghiệp THPT và xét học bạ hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ. Việc rút gọn phương thức nhằm giảm rối rắm, tiết kiệm chi phí và giúp thí sinh dễ tiếp cận thông tin tuyển sinh hơn.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học - Bộ GD&ĐT. (Ảnh: VNU)
Giảm điểm cộng: Đảm bảo công bằng xét tuyển
Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS chỉ được sử dụng theo một trong hai cách: quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc cộng điểm thưởng, với mức tối đa 1,5 điểm theo thang 30. Thí sinh không được vừa quy đổi vừa cộng điểm.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, ngoại ngữ là yêu cầu khách quan trong hội nhập, mở ra cơ hội nghề nghiệp cho thí sinh sau này. Dự kiến của Bộ vừa khai thác được thực lực ngoại ngữ của thí sinh, nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc công bằng trong xét tuyển
“Điều chỉnh này nhằm khai thác đúng năng lực ngoại ngữ của người học nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển”, ông Thảo cho biết. Bộ GD&ĐT cũng dự kiến ban hành hướng dẫn quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất trong toàn hệ thống từ năm 2026.
Đồng thời, Dự thảo cũng quy định tổng điểm cộng (gồm điểm thưởng, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích) không vượt quá 3 điểm theo thang 30; mỗi thành phần tối đa 1,5 điểm.
Siết xét học bạ: Đánh giá toàn diện thí sinh
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, xét tuyển học bạ đã được áp dụng hơn 10 năm, hiện chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và trong thời gian qua chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh lớp 12.
“Dự thảo yêu cầu xét điểm trung bình 6 học kỳ của tối thiểu ba môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn, nhằm đánh giá toàn diện năng lực học sinh trong suốt bậc THPT”, ông Thảo nói.
Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026 chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm cấp THPT. (Ảnh minh họa)
Bên cạnh đó, thí sinh xét học bạ phải đạt tối thiểu 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT ở tổ hợp tương ứng. Theo ông Thảo, quy định này nhằm bảo đảm học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp. Đây cũng là giai đoạn cung cấp kiến thức nền tảng và hành trang quan trọng khi trúng tuyển đại học, đồng thời tạo ngưỡng chất lượng đầu vào ổn định cho các trường và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học
Theo Bộ GD&ĐT, việc giới hạn nguyện vọng và thu hẹp lợi thế xét IELTS, giảm tổng điểm cộng và siết chặt xét học bạ không nhằm thu hẹp cơ hội của thí sinh, mà để bảo đảm cạnh tranh công bằng, chuẩn hóa đầu vào và nâng cao chất lượng đào tạo đại học trong dài hạn.
“Các điều chỉnh đều hướng tới tuyển đúng người học, bảo đảm công bằng, minh bạch và bền vững cho hệ thống giáo dục đại học”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.
Hoặc