Trong tâm lý học, những đứa trẻ là con một thường có xu hướng chín chắn sớm do tiếp xúc nhiều với người lớn, nhưng đồng thời cũng dễ mắc phải hội chứng "tiểu hoàng đế" (Little Emperor Syndrome).
Khi không có anh chị em để chia sẻ, tranh giành hay hợp tác, thế giới quan của trẻ dễ bị lệch lạc, coi mình là trung tâm của mọi sự chú ý. Để con một lớn lên lành mạnh, độc lập và có chỉ số EQ cao, cha mẹ cần đặc biệt tránh 4 điều cấm kỵ sau:
Cấm kỵ việc bảo bọc quá mức và "làm thay" mọi việc cho con
Vì chỉ có một đứa con, cha mẹ thường có tâm lý muốn che chở tuyệt đối, không nỡ để con chịu khổ hay vất vả. Từ việc buộc dây giày, dọn dẹp đồ chơi đến việc chọn bạn mà chơi, cha mẹ đều nhúng tay vào.
Tâm lý học gọi đây là cha mẹ trực thăng - luôn bay lơ lửng trên đầu con để sẵn sàng giải cứu. Việc "làm thay" này vô tình tước đoạt của con cơ hội được thử sai và hình thành Năng lực tự chủ. Những đứa con một bị bảo bọc quá mức khi bước ra xã hội thường rất dễ suy sụp trước khó khăn, tức khả năng vượt khó AQ thấp và luôn chờ đợi sự giúp đỡ từ người khác thay vì tự tìm giải pháp.
Ảnh minh họa
Tuyệt đối không biến con thành "người thực hiện ước mơ dang dở" của cha mẹ
Đây là cái bẫy tâm lý nặng nề nhất đối với con một. Vì không có đứa con nào khác để "san sẻ" kỳ vọng, mọi giấc mơ về sự thành đạt, học vấn hay tài năng của cha mẹ đều dồn hết lên vai đứa trẻ duy nhất này.
Việc phải gánh vác kỳ vọng của cả một gia đình khiến trẻ luôn sống trong trạng thái lo âu bị thất bại. Trẻ không được sống cuộc đời của chính mình mà phải sống để làm hài lòng cha mẹ. Sự áp lực này lâu dần sẽ dẫn đến sự phản kháng ngầm hoặc tệ hơn là các vấn đề về sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu ở tuổi dậy thì. Hãy nhớ con là một cá thể độc lập, không phải là "phiên bản nâng cấp" để sửa chữa những tiếc nuối của cuộc đời bạn.
Cấm kỵ việc đáp ứng mọi yêu cầu vật chất ngay tức thì
Trong gia đình con một, trẻ thường không phải học cách "chờ đến lượt" hay "chia sẻ" như các gia đình đông con. Nếu cha mẹ luôn đáp ứng mọi đòi hỏi của con ngay lập tức, trẻ sẽ hình thành tư duy đặc quyền, coi việc người khác phục vụ mình là hiển nhiên.
Thiếu đi trải nghiệm về sự trì hoãn thỏa mãn, trẻ sẽ rất khó kiểm soát cảm xúc và hành vi khi lớn lên. Ngoài xã hội, không ai có nghĩa vụ phải chiều chuộng con như cha mẹ. Nếu không được dạy về giới hạn của sự hưởng thụ, con sẽ dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng, ích kỷ và gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc thiết lập các mối quan hệ xã hội lành mạnh.
Ảnh minh họa
Đừng biến con thành "người bạn tâm giao" để trút bỏ áp lực người lớn
Vì chỉ có con là chỗ dựa tinh thần duy nhất, nhiều cha mẹ có xu hướng tâm sự với con về những khó khăn tài chính, mâu thuẫn vợ chồng hoặc những bức xúc ngoài xã hội. Hiện tượng này gọi là "bị người lớn hóa".
Con một thường nhạy cảm và thấu cảm sớm, nên khi nghe những chuyện này, trẻ sẽ tự thấy mình có trách nhiệm phải "chữa lành" cho cha mẹ. Việc phải mang gánh nặng cảm xúc của người lớn quá sớm khiến trẻ mất đi sự hồn nhiên đúng tuổi. Hãy để con được làm một đứa trẻ, được bảo vệ khỏi những rắc rối của thế giới người lớn. Cha mẹ hãy tìm sự giúp đỡ từ bạn bè hoặc chuyên gia thay vì biến đứa con bé bỏng thành "thùng rác cảm xúc" của mình.
Nuôi dạy con một giống như việc chăm sóc một mầm cây duy nhất trong vườn. Bạn cần tưới nước, bón phân nhưng cũng phải để mầm cây ấy tự đối mặt với nắng gió để rễ được cắm sâu vào lòng đất. Sự buông tay đúng lúc của cha mẹ chính là món quà vĩ đại nhất dành cho tương lai của con.
Hoặc