Đối với nhiều gia đình, cá còn sống luôn là lựa chọn được ưu tiên khi đi chợ. Không ít người chỉ cần nhìn thấy cá đang bơi trong bể là yên tâm bỏ vào túi mà ít kiểm tra thêm. Thực tế, cá còn sống đúng là lợi thế vì cho thấy cá chưa bị chết trước khi bán. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào mỗi dấu hiệu này để quyết định thì chưa đủ.
1. Cá còn bơi là dấu hiệu tốt, nhưng chưa phải "tấm vé bảo đảm"
Theo các hướng dẫn lựa chọn thực phẩm tươi sống, cá còn sống thường có ưu thế về độ tươi so với cá đã chết từ lâu. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa mọi con cá còn bơi đều có chất lượng như nhau. Những người bán cá lâu năm cho biết, trong cùng một bể có thể có những con khỏe, phản xạ nhanh, nhưng cũng có những con đã yếu, bơi chậm hoặc nổi đầu do quá trình vận chuyển, nuôi nhốt hoặc thiếu oxy. Nếu chỉ nhìn thấy cá còn cử động rồi mua ngay, người tiêu dùng có thể bỏ qua những dấu hiệu quan trọng khác.
2. Người bán cá thường nhìn mắt và mang trước khi nhìn thân cá
Theo kinh nghiệm của nhiều tiểu thương, hai vị trí dễ phản ánh tình trạng của cá là mắt và mang. Một con cá tươi thường có mắt trong, hơi lồi tự nhiên, không bị đục hay lõm vào trong. Mang cá có màu đỏ hoặc hồng tươi, không có mùi hôi bất thường và không xuất hiện lớp nhớt lạ. Đây cũng là những dấu hiệu được nhiều cơ quan an toàn thực phẩm khuyến nghị người tiêu dùng quan sát khi lựa chọn cá tươi, thay vì chỉ nhìn vào việc cá còn sống hay không.
3. Đừng bỏ qua cách cá bơi trong bể
Nếu có thời gian quan sát vài phút, người mua sẽ thấy không phải con cá nào trong bể cũng có trạng thái giống nhau. Những con khỏe thường bơi linh hoạt, giữ thăng bằng tốt và phản ứng nhanh khi có người đến gần hoặc khi người bán dùng vợt. Ngược lại, cá bơi lờ đờ, nổi đầu lâu, tách đàn hoặc phản ứng chậm có thể đang ở trạng thái yếu. Dù vẫn còn sống, những con cá này thường không được ưu tiên nếu trong bể còn nhiều lựa chọn khác.
4. Mua cá ngon là kết hợp nhiều dấu hiệu, không chỉ nhìn cá còn bơi
Theo người bán, một con cá đáng mua thường hội đủ nhiều yếu tố: còn sống, bơi khỏe, mắt sáng, mang đỏ hồng, thân săn chắc, vảy bám chặt và không có mùi lạ. Nếu mua cá đã làm sẵn, người tiêu dùng cũng nên kiểm tra độ đàn hồi của thịt, màu sắc tự nhiên và mùi đặc trưng của cá tươi thay vì chỉ nghe lời giới thiệu của người bán.
Vì vậy, câu "đừng thấy cá còn bơi đã vội mua" không có nghĩa cá còn sống là cá không ngon. Điều mà nhiều người bán muốn nhắc là đừng quyết định quá nhanh chỉ vì nhìn thấy cá còn bơi. Dành thêm vài chục giây quan sát mắt, mang, phản xạ và tình trạng của cá sẽ giúp bạn chọn được con tươi ngon hơn cho bữa ăn gia đình.
Hoặc