Năm 1975, cuộc đời của Lal Bihari, một nông dân nghèo ở bang Uttar Pradesh (Ấn Độ), bất ngờ rẽ sang hướng không ai có thể tưởng tượng. Chỉ vì mảnh đất thừa kế, người thân đã cấu kết để đưa tên ông vào danh sách người đã chết trong hồ sơ địa chính. Từ thời điểm đó, trên giấy tờ của chính quyền, Lal Bihari không còn tồn tại.
Lal Bihari cho biết, người thân đã làm thủ tục khai báo ông đã chết và sau đó chiếm đoạt đất đai của ông.
Điều trớ trêu là ông vẫn khỏe mạnh, vẫn lao động và xuất hiện trước mặt mọi người mỗi ngày. Thế nhưng, mọi bằng chứng về sự hiện diện ấy đều trở nên vô nghĩa trước con dấu của cơ quan hành chính. Một người đã bị khai tử thì không thể sở hữu đất đai, không thể thực hiện các giao dịch pháp lý và gần như mất mọi quyền công dân.
Ban đầu, Lal Bihari tin rằng chỉ cần giải thích là mọi việc sẽ được sửa chữa. Nhưng hết lần này đến lần khác, các cơ quan chức năng đều từ chối thay đổi hồ sơ. Cuộc chiến chứng minh mình còn sống kéo dài từ năm 1975 đến năm 1994, tức gần 20 năm.
Trong quãng thời gian ấy, ông áp dụng đủ mọi cách để thu hút sự chú ý. Ông tự thêm từ "Mritak", nghĩa là "người đã chết", vào tên mình như một lời mỉa mai hệ thống. Ông tranh cử vào quốc hội chỉ để chứng minh rằng... một người đã chết vẫn có thể ra ứng cử. Có thời điểm, ông tuyệt thực nhiều lần nhằm buộc chính quyền phải nhìn nhận sự tồn tại của mình. Theo nhiều tài liệu, ông thậm chí còn tìm cách để bị bắt với hy vọng cảnh sát sẽ phải thừa nhận rằng họ không thể bắt một người đã chết.
Sau gần hai thập kỷ kiên trì, Lal Bihari cuối cùng cũng được khôi phục tư cách pháp lý vào năm 1994. Nhưng thay vì dừng lại, ông biến trải nghiệm đau đớn của bản thân thành sứ mệnh xã hội. Ông thành lập Hiệp hội Người Chết (Mritak Sangh) để hỗ trợ những nạn nhân có hoàn cảnh tương tự. Tổ chức này đã giúp nhiều người lấy lại giấy tờ, tài sản và danh tính sau khi bị khai tử trái phép. Theo các ước tính được các hãng truyền thông quốc tế dẫn lại, chỉ riêng bang Uttar Pradesh có thể có hàng chục nghìn "người sống nhưng đã chết" trên giấy tờ.
Câu chuyện của Lal Bihari còn được biết đến rộng rãi sau khi ông nhận Giải Ig Nobel Hòa bình năm 2003, giải thưởng tôn vinh những nghiên cứu hoặc câu chuyện "khiến người ta cười rồi phải suy nghĩ". Ông trở thành biểu tượng cho cuộc đấu tranh chống tham nhũng, gian lận đất đai và những sai sót hành chính có thể hủy hoại cuộc đời con người.
Đến nay, Lal Bihari vẫn tiếp tục lên tiếng cho những người rơi vào hoàn cảnh giống mình. Năm 2023, truyền thông Ấn Độ đưa tin ông còn cho biết bản thân nhận nhiều lời đe dọa vì hoạt động bảo vệ các "người chết sống", minh chứng rằng cuộc chiến của ông vẫn chưa kết thúc.
Lal Bihari không sở hữu sức mạnh siêu nhiên hay năng lực phi thường theo cách thường thấy. Điều khiến ông trở thành một "dị nhân" trong mắt thế giới chính là việc sống gần 20 năm dưới thân phận một người đã chết và biến nghịch cảnh ấy thành cuộc đấu tranh giúp hàng nghìn người khác được pháp luật công nhận rằng... họ vẫn còn sống.
Khánh Linh (t/h)
Hoặc