Ngày 28/10, HĐND Tp.Hà Nội thông qua nghị quyết về cơ chế đặc thù xử lý sai phạm tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh, gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị.
Trong đó, tổ hợp HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt) gồm 4 cụm chung cư HH1, HH2, HH3, HH4, đi vào hoạt động từ năm 2015 với khoảng 10.000 căn hộ và 40.000 cư dân. Theo nghị quyết, các công trình sẽ được rà soát, phân loại để xác định hạng mục được giữ lại có điều kiện, phải phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.
Tổ hợp HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt) đi vào hoạt động từ năm 2015 với khoảng 10.000 căn hộ và 40.000 cư dân.
Hơn 10 năm trước, nhiều người bán nhà ở quê, vay mượn người thân, dành dụm cả đời để mua căn hộ tại HH Linh Đàm, Hà Nội với mong muốn có nơi an cư, gần con cháu. Nay trước thông tin các tòa nhà có thể phải di dời, tháo dỡ, họ lo lắng không chỉ vì nguy cơ mất nhà mà còn bởi chưa biết cuộc sống sẽ đi về đâu.
Bán nhà ở quê, lên Hà Nội chăm cháu bệnh tật
Ở tuổi 72, bà Đỗ Thị Nồng, cư dân tòa HH4B vẫn chưa hết bất an trước những thông tin liên quan đến phương án xử lý sai phạm tại các tòa nhà HH Linh Đàm.
Trước đây, gia đình bà sinh sống tại Nông Cống, Thanh Hóa. Bà quyết định bán nhà cửa ở quê để ra Hà Nội mua căn hộ, sống gần con cháu và hỗ trợ con gái chăm sóc người cháu ngoại bị di chứng chất độc da cam, bại liệt, chậm phát triển, đến năm 15 tuổi vẫn cần người ở nhà chăm nom.
Bố của cháu gái cũng là con rể của bà Nồng cách đây chưa đầy 1 năm cũng phát hiện bị u não, hiện mất khả năng lao động, chỉ có thể quanh quẩn ở nhà.
Ngày 26/6/2015, bà nhận bàn giao căn hộ có giá hơn 1 tỷ đồng tại Linh Đàm. Tiền mua nhà được gom góp từ việc bán toàn bộ nhà, ruộng ở quê và vay ngân hàng theo gói tín dụng hỗ trợ nhà ở. Ông bà nội của các cháu cũng bán nhà, bán đất ở quê để chuyển lên Hà Nội sống gần con cháu.
Nhiều năm qua, cuộc sống của cả gia đình đã gắn bó với khu HH Linh Đàm. Các con đi làm, các cháu học hành trong khu vực. Mỗi thế hệ ở một căn hộ nhưng vẫn đủ gần để hỗ trợ, chăm sóc nhau. Vì thế, khi nghe thông tin về khả năng phải di dời, điều bà Nồng lo nhất là không còn nơi ở.
"Nhà ở quê bà đã bán hết rồi, không còn gì nữa. Bây giờ nếu mất nhà thì không biết đi đâu. Tay trắng rồi lại hoàn trắng tay", bà nghẹn ngào.
Bà Nồng chăm sóc cháu tại căn hộ.
Theo bà, người mua nhà không có chuyên môn xây dựng, không thể tự nhận biết những sai phạm kỹ thuật của công trình. Khi mua, người dân được ký hợp đồng, chứng kiến dự án xây dựng công khai, nhận bàn giao nhà và được ngân hàng hỗ trợ giải ngân. Họ tin tưởng vào tính pháp lý của căn hộ mình bỏ tiền mua.
Bà Nồng khẳng định không phản đối việc xử lý sai phạm, nhưng mong muốn quá trình này phải đi đôi với khắc phục hậu quả, không để người dân phải chịu thiệt thòi vì những việc mình không biết và không gây ra.
"Nguyện vọng của người dân chỉ là được an cư, được tiếp tục sống tại nơi mình đã mua nhà, đã gắn bó bao nhiêu năm", bà nói.
Với ông Trịnh Huy Tuấn, 63 tuổi, cư dân căn hộ 2504, nỗi lo trước nguy cơ di dời còn gắn trực tiếp với tình trạng sức khỏe.
Ông chuyển đến khu vực này từ năm 2016, sau khi bán nhà ở quê để ra Hà Nội sống gần các con. Đến năm 2020, ông vay mượn thêm người thân mua một căn hộ riêng, nằm ngay tầng trên căn hộ của con trai. Theo ông, ở gần nhưng không nhất thiết phải sống chung giúp các thế hệ có không gian riêng, đồng thời vẫn thuận tiện chăm sóc nhau khi cần.
Hiện ông mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), phải sử dụng nhiều thiết bị hỗ trợ tại nhà. Có những đợt bệnh trở nặng, ông phải thở oxy 12-14 tiếng mỗi ngày, thậm chí từng nhập viện vì thiếu oxy nghiêm trọng.
Ông Tuấn mỗi ngày phải thở oxy từ 12-14 tiếng để duy trì mạng sống.
Hai vợ chồng ông có lương hưu khoảng 5-6 triệu đồng/người/tháng, phần lớn thu nhập dành cho thuốc men và chi phí điều trị. Riêng một loại thuốc ông sử dụng đã tốn khoảng 1-1,2 triệu đồng mỗi tháng.
Bởi vậy, thông tin có thể phải rời khỏi căn hộ khiến ông ngày đêm suy nghĩ. Điều ông lo không chỉ là chuyển đến đâu mà còn là liệu điều kiện sinh hoạt, chăm sóc y tế tại nơi ở mới có đáp ứng được tình trạng bệnh của mình.
"Nếu phá tòa nhà, đền bù cho chúng tôi rồi đưa ra ngoài ở vài tháng, liệu có bảo đảm được sức khỏe không? Với bệnh tình của tôi, chỉ cần thiếu máy móc hỗ trợ hoặc không có điều kiện chăm sóc trong một thời gian ngắn thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng", ông Tuấn chia sẻ.
Ông cho biết gia đình có ba căn hộ trong khu vực chịu ảnh hưởng gồm nhà của 2 anh con trai và của chính ông bà, tất cả đều được mua bằng tiền tích cóp và vay mượn.
"Từ hôm nghe thông tin về chủ trương của thành phố Hà Nội, chú rất lo lắng. Người mệt mỏi, ngày đêm suy nghĩ vì không biết rồi đây mình có phải di dời hay không".
Ông Tuấn mong các cơ quan chức năng đặt mình vào hoàn cảnh của những người cao tuổi, sức khỏe yếu, kinh tế hạn hẹp để cân nhắc phương án xử lý. Theo ông, sai phạm của chủ đầu tư cần được xử lý nhưng không thể đẩy gánh nặng sang những người dân đã bỏ tiền mua nhà ngay tình.
Hoàn cảnh của bà Nguyễn Thị Ngoan, 74 tuổi, cũng khiến nhiều người không khỏi trăn trở. Vợ chồng bà không có lương hưu, không có tiết kiệm. Chồng bà năm nay 77 tuổi vẫn phải đi làm bảo vệ để trang trải cuộc sống.
Mỗi ngày, ông dậy từ 5h30 đến 6h sáng, đi xe máy đến khu vực Giảng Võ làm việc 12 tiếng, kể cả Chủ nhật, với mức lương chỉ 6 triệu đồng/tháng cho 2 vợ chồng sinh sống. Bà Ngoan cũng vẫn liên tục xin được đi làm giúp việc gia đình nhưng nhiều nơi từ chối vì tuổi đã cao.
Bà Ngoan 74 tuổi khó tìm được công việc để mưu sinh.
Gia đình bà chuyển từ Thịnh Quang về HH Linh Đàm khoảng 5 năm trước do nhà cũ chật chội. Để mua căn hộ, bà phải vay mượn anh em, người thân và đến nay vẫn chưa trả hết nợ.
Các con của bà có công việc, thu nhập không ổn định. Một người con đang gặp trục trặc hôn nhân, phải trở về sống cùng bố mẹ. Gia đình còn có cháu nội gặp vấn đề về phát triển tâm lý, từng phải tốn nhiều chi phí đưa đi can thiệp, chăm sóc. Trong hoàn cảnh kinh tế như vậy, nguy cơ phải chuyển đến nơi ở mới càng khiến bà lo lắng.
"Chúng tôi không có lỗi, biết đi đâu bây giờ?", bà Ngoan đặt câu hỏi.
Với những người đã lớn tuổi, không có thu nhập ổn định như vợ chồng bà, một cuộc di dời không chỉ là thay đổi nơi ở mà còn có thể kéo theo nhiều khó khăn trong việc mưu sinh và duy trì cuộc sống.
Từ mong muốn được cấp sổ hồng đến nỗi lo mất nhà
Không chỉ người cao tuổi, nhiều gia đình trẻ cũng rơi vào tâm trạng bất an và hoảng loạn trước những thông tin về phương án xử lý các tòa nhà.
Anh Phạm Văn Đức, cư dân HH4C cho biết gia đình lựa chọn mua căn hộ tại đây vì diện tích khoảng 65-70m2 phù hợp với gia đình có hai con, giá bán vừa khả năng tài chính và có chính sách hỗ trợ vay từ gói tín dụng 30.000 tỷ đồng.
Thời điểm mua, gia đình chỉ cần đóng trước khoảng 300 triệu đồng, còn lại phần lớn giá trị căn hộ được ngân hàng hỗ trợ cho vay, đến giờ gia đình anh vẫn còn khoản nợ trên 200 triệu đồng tại ngân hàng.
Theo anh Đức, trong hơn 10 năm qua, cư dân nhiều lần kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc cử tri là yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục để cấp sổ hồng.
Người dân đã thanh toán tiền mua nhà, có hộ trả hết 100% giá trị căn hộ nhưng vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận.
Thế nhưng, từ mong muốn được hoàn thiện pháp lý, cư dân nay lại phải đối diện với thông tin có thể bị di dời, tháo dỡ.
"Mong muốn của mình đang từ chuyện được cấp sổ hồng thì bỗng dưng chuyển thành nguy cơ bị thu hồi nhà, bị phá dỡ. Nó hoàn toàn đi ngược lại nguyện vọng của người dân", anh Đức nói.
Điều khiến gia đình anh lo lắng là hai con đang đi học, trong đó một cháu học lớp 12, chuẩn bị thi tốt nghiệp và đại học, cháu còn lại học lớp 2. Nếu phải chuyển đi vào những tháng cuối năm hoặc đầu năm sau, việc học hành của các cháu sẽ bị xáo trộn.
Ngoài ra, cư dân cũng chưa biết nếu phải di dời thì sẽ được bố trí ở đâu, nơi ở mới có bảo đảm trường học, trạm y tế và các điều kiện sinh hoạt hay không. Trường hợp khu tái định cư chưa hoàn thiện, người dân sẽ phải thuê nhà trong thời gian chờ đợi như thế nào cũng là câu hỏi chưa có lời giải.
Theo anh Đức, tới tận thời điểm hiện nay, cư dân chưa nhận được văn bản chính thức gửi đến từng chủ sở hữu, nêu cụ thể căn hộ đang ở có sai phạm gì, quyền lợi và trách nhiệm của người dân ra sao. Phần lớn thông tin mà cư dân tiếp cận được vẫn qua báo chí và mạng xã hội.
"Người dân mua nhà một cách công khai, ngay tình. Dự án được mở bán công khai, được Nhà nước hỗ trợ thông qua gói tín dụng 30.000 tỷ đồng, ngân hàng cũng thẩm định, giải ngân. Người dân làm sao biết được dự án có sai phạm?", anh đặt vấn đề.
Đề xuất tái định cư tại chỗ nếu buộc phải di dời
Không chỉ mong muốn được tiếp tục sinh sống tại HH Linh Đàm, một số cư dân cũng đã tính đến phương án dự phòng nếu việc di dời là yêu cầu bắt buộc để xử lý sai phạm.
Theo anh Phạm Văn Đức, trong trường hợp không thể giữ nguyên hiện trạng các tòa nhà, thành phố nên nghiên cứu phương án tái định cư tại chỗ hoặc khu vực lân cận, thay vì đưa người dân đến nơi cách xa môi trường sống hiện tại.
Cư dân đề xuất rà soát quỹ đất công, đất trống tại Linh Đàm và các khu vực lân cận như Hoàng Liệt, Thanh Liệt để xây dựng nhà ở tái định cư hoặc nhà ở xã hội. Quỹ đất có thể được giao cho chủ đầu tư xây dựng nhà mới trong bán kính khoảng 1-2 km, bảo đảm căn hộ hoàn thiện, đủ điều kiện bàn giao trước khi người dân chuyển đi.
Một phương án khác là thành phố đặt hàng doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội tại khu vực Linh Đàm, trong đó có thể xem xét các dự án đang triển khai hoặc đã được phê duyệt. Theo cư dân, điều quan trọng nhất là không để các gia đình phải rời căn hộ hiện tại khi nơi ở mới chưa sẵn sàng. Nếu phải tự thuê nhà trong thời gian chờ đợi, họ sẽ phát sinh thêm chi phí và khó biết đến bao giờ cuộc sống mới ổn định trở lại.
Những người già sinh sống tại khu HH Linh Đàm.
Những đề xuất này cho thấy, bên cạnh mong muốn được tiếp tục ở lại, người dân cũng đang tìm kiếm một phương án bảo đảm quyền lợi nếu việc di dời không thể tránh khỏi. Họ không phản đối việc xử lý sai phạm, nhưng mong cơ quan chức năng công khai thông tin, lắng nghe nguyện vọng và có giải pháp phù hợp với những người mua nhà ngay tình.
Người dân không phải là chủ thể quyết định quy mô xây dựng hay thực hiện các sai phạm trong quá trình triển khai dự án. Họ đã bỏ tiền, vay mượn, lựa chọn căn hộ làm nơi an cư dựa trên những thông tin và cam kết tiếp cận được tại thời điểm mua nhà. Vì vậy, việc xử lý sai phạm cần đi cùng giải pháp hạn chế tối đa thiệt hại đối với những người đã mua nhà và sinh sống ổn định tại đây.
Với nhiều gia đình, căn hộ không đơn thuần là tài sản có thể quy đổi thành tiền. Đó còn là nơi con trẻ học hành, cha mẹ làm việc, người già được chăm sóc và là thành quả tích cóp sau nhiều năm lao động.
"Rất mong chính quyền lắng nghe được tâm tư, nguyện vọng của người dân, tạo điều kiện để chúng tôi được an yên sinh sống tại Linh Đàm", mong mỏi của anh Đức cũng là điều nhiều cư dân đang gửi gắm giữa những thông tin chưa rõ ràng về tương lai nơi ở của mình.
Hoặc