Chỉ số giá tháng 4 đạt 100,84% được hiểu theo cách lấy mốc 100% của tháng trước làm cơ sở so sánh, nên phần vượt lên 0,84 điểm phần trăm đồng nghĩa giá tiêu dùng tháng 4 đã tăng 0,84% so với tháng trước. Ảnh: Cục Thống kê.
Thấy gì qua con số CPI tháng 4
Trong talkshow "Lạm phát cao, lãi suất có giảm?" của Kênh Tài chính Kinh doanh, ông Long Phan, CEO AFA Group, đã đưa ra nhiều phân tích đáng chú ý xoay quanh diễn biến chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát mới nhất.
Theo số liệu vừa được Cục Thống kê công bố, chỉ số giá tháng 4/2026 đạt 100,84% so với tháng trước, đồng nghĩa mặt bằng giá tiêu dùng của toàn bộ rổ hàng hóa đã tăng 0,84% so với tháng 3.
Tuy nhiên, con số đáng chú ý nhất là CPI tháng 4/2026 so với cùng kỳ năm 2025 đạt 105,46%, tức tăng tới 5,46%.
"Đây là mức tăng khá cao nếu đặt cạnh mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% Quốc hội đề ra cho năm nay", ông Long Phan nhấn mạnh.
Ngoài ra, CPI bình quân 4 tháng đầu năm 2026 đạt 103,99%. Ông Long cho biết hai tháng đầu năm CPI tăng thấp, nhưng sang tháng 3 và tháng 4, áp lực tăng mạnh hơn do tác động từ giá dầu. Trong 4 tháng đầu năm, chỉ số giá USD bình quân tăng khoảng 2,29%, cho thấy tỷ giá VND/USD đang chịu áp lực mất giá ở mức tương ứng.
"CPI tháng 3 tăng 4,65% và tháng 4 tăng tới 5,46% so với cùng kỳ. Nếu xu hướng này kéo dài, trong khi năm mới đi qua khoảng 1/3 chặng đường, thì lạm phát bình quân cả năm hoàn toàn có thể chạm hoặc tiệm cận ngưỡng mục tiêu 4,5-5%. Điều đó khiến câu chuyện hạ lãi suất trở nên không dễ dàng", ông Long nhận định.
Duy nhất nhóm giao thông có chỉ số giá giảm trong tháng 4. Ảnh: Cục Thống kê.
Nhìn sâu vào các nhóm ngành trong rổ CPI tháng 4, chuyên cho nhấn mạnh điểm đáng chú ý: CPI giao thông giảm do giá xăng dầu bình quân tháng 4 giảm nhẹ so với tháng 3. Giá xăng dầu tác động trực tiếp tới CPI giao thông gần như ngay lập tức.
Tuy nhiên, ảnh hưởng của giá xăng dầu tới nhiều ngành khác thường có độ trễ. Điển hình là nhóm vật liệu xây dựng. Giá xăng dầu tăng mạnh trong tháng 3 và giảm nhẹ trong tháng 4 khiến CPI giao thông biến động tương ứng, nhưng tác động tới vật liệu xây dựng lại phản ánh rõ trong tháng 4.
Cụ thể, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất trong rổ CPI, lên tới 2,59%, trong khi các nhóm khác hầu hết tăng dưới 1%.
Trên thực tế, ông Long cho biết ngoài thị trường, giá vật liệu xây dựng có thể đã tăng 8-10% nếu tính riêng từng mặt hàng. Tuy nhiên, trong rổ CPI, do được tính bình quân cùng nhóm nhà ở, điện nước và chất đốt nên mức tăng ghi nhận là 2,59% vẫn là mức cao nhất trong các nhóm hàng hóa, cho thấy độ lan tỏa có độ trễ từ biến động giá xăng dầu.
Tất cả các yếu tố trên sẽ tác động trực tiếp tới nhiều ngành nghề và doanh nghiệp. Nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất là các nhà thầu xây dựng do giá vật liệu tăng mạnh. Điều này cũng tạo áp lực lên thị trường bất động sản.
Lãi suất khó giảm
Ông Long Phan, CEO AFA Group
Bên cạnh lạm phát, theo CEO AFA Group, còn nhiều yếu tố vĩ mô khác cần quan tâm là lãi suất.
Thực tế, theo vị chuyên gia, Việt Nam duy trì lãi suất thực dương, nghĩa là lãi suất huy động phải cao hơn lạm phát. Từ cuối năm ngoái, lãi suất huy động đã tăng khá mạnh. Gần đây, sau khi có Chính phủ mới và Thống đốc mới, hàng loạt giải pháp được đưa ra nhằm kéo giảm lãi suất huy động. Tuy nhiên, mức giảm hiện nay vẫn còn rất hạn chế, chưa thể giảm mạnh ngay lập tức.
Ngoài ra, theo ông Long, áp lực hiện còn đến từ thanh khoản hệ thống ngân hàng. Chỉ số LDR (cho vay trên huy động) hiện ở mức khá cao. Đặc biệt, từ ngày 1/5/2026, theo lộ trình tại Thông tư 22 của Ngân hàng Nhà nước, tiền gửi Kho bạc Nhà nước sẽ không còn được tính vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng. Ước tính, lượng tiền gửi này chủ yếu ảnh hưởng tới nhóm Big4 với quy mô hơn 500.000 tỷ đồng. Trong đó, Agribank chịu tác động thấp nhất, khoảng hơn 80.000 tỷ đồng, còn ba ngân hàng Big4 còn lại đều trên 100.000 tỷ đồng, khoảng 120.000-130.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng.
"Như vậy, lãi suất đang chịu tác động kép. Thứ nhất là áp lực lạm phát khi CPI tháng 4 tăng tới 5,46% so với cùng kỳ. Thứ hai là áp lực thanh khoản ngân hàng, vốn vẫn cần thêm các giải pháp chuyên sâu hơn để hạ nhiệt", ông phân tích.
Ngoài ra, số liệu xuất nhập khẩu 4 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy áp lực đáng chú ý. Việt Nam nhập siêu khoảng 7,11 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm ngoái còn xuất siêu hơn 4,5 tỷ USD. Đáng chú ý, nhập khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh khoảng 2,87%.
"Điều này tạo sức ép lớn lên tỷ giá và khiến dư địa giảm lãi suất trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đồng Việt Nam chịu áp lực mất giá do nhập siêu, việc hạ lãi suất càng trở nên nhạy cảm", ông nhấn mạnh.
Liên quan tới lãi suất và thanh khoản hệ thống ngân hàng, trước kỳ nghỉ lễ 30/4, Ngân hàng Nhà nước đã công bố dự thảo sửa đổi Thông tư 22, trong đó đề xuất tiếp tục cho phép tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động của ngân hàng.
Theo đánh giá của ông Long, đây là giải pháp có thể hỗ trợ tích cực cho thanh khoản và khả năng cung ứng tín dụng ra thị trường.
"Thực tế, trong 4 tháng đầu năm, nhiều ngân hàng thuộc nhóm Big4 gặp khó khăn trong việc cho vay mới do áp lực đảm bảo các tỷ lệ an toàn. Trong khi đó, huy động vốn của nhóm ngân hàng này cũng cạnh tranh khó khăn hơn do các ngân hàng nhỏ đẩy lãi suất huy động lên cao hơn. Nếu không điều chỉnh Thông tư 22, áp lực thanh khoản đối với các ngân hàng lớn sẽ còn lớn hơn, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng giảm lãi suất và bơm vốn ra nền kinh tế", ông nhấn mạnh.
Bộ Tài chính cùng Ngân hàng Nhà nước đã xây dựng ba kịch bản lạm phát cho năm nay, tương ứng với các mức 4,5%, 5% và 5,5%. Trong khi đó, dự báo từ 19 tổ chức quốc tế cho thấy lạm phát của Việt Nam dao động trong khoảng 3,4-5,1%, với mức trung bình khoảng 4,3%.
Để kiểm soát áp lực giá cả, cơ quan quản lý đề xuất nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là bảo đảm nguồn cung xăng dầu và vận hành hiệu quả Quỹ bình ổn giá. Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ giao Bộ Công Thương bảo đảm đủ nguồn cung xăng dầu và điện trong mùa nắng nóng, đồng thời triển khai hiệu quả cơ chế tạm ứng từ ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Bên cạnh đó, các chính sách giảm thuế với xăng dầu tiếp tục được duy trì. Cụ thể, mức thuế 0% đối với thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) áp dụng cho xăng dầu đã được thực hiện từ 24h ngày 26/3/2026 đến hết 15/4/2026, sau đó tiếp tục gia hạn tới cuối tháng 6/2026.
Theo đánh giá, việc giữ lạm phát cả năm quanh ngưỡng 4,5% đóng vai trò then chốt đối với điều hành chính sách tiền tệ, đặc biệt trong mục tiêu ổn định mặt bằng lãi suất và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở mức 10%.
Phan Trang
Hoặc