Ở khu tập thể, ông Trương (72 tuổi) nổi tiếng là người có... sức ăn tốt. Ba bữa mỗi ngày ông đều ăn ngon miệng, chưa bao giờ ép mình phải nhịn hay cắt giảm khẩu phần vì sợ béo, sợ bệnh. Đến nay, ông vẫn đi bộ, tập thể dục đều đặn, ít khi phải vào viện.
Trong khi đó, bà Lý (68 tuổi) ở tầng dưới lại có quan điểm hoàn toàn ngược lại. Sau khi nghỉ hưu, bà tin rằng "ăn càng ít càng sống lâu", mỗi bữa chỉ ăn nửa bát cơm, hạn chế thịt cá, ưu tiên rau luộc và đồ thanh đạm. Thế nhưng nhiều năm nay, bà thường xuyên mệt mỏi, dễ cảm lạnh, kết quả khám sức khỏe liên tục cho thấy sức đề kháng kém và dấu hiệu suy dinh dưỡng.
Hai câu chuyện trái ngược cũng là điều khiến nhiều người băn khoăn: Ăn nhiều hay ăn ít mới giúp sống lâu hơn?
Quan niệm "ăn ít để sống thọ" có thể khiến nhiều người hiểu sai
Trong nhiều năm, không ít người trung niên và cao tuổi vẫn tin rằng khi tuổi càng lớn thì càng nên giảm khẩu phần ăn để giảm gánh nặng cho cơ thể.
Vì vậy, nhiều người chủ động cắt bớt cơm, kiêng thịt, thậm chí bỏ hẳn tinh bột với mong muốn kiểm soát huyết áp, đường huyết và phòng béo phì.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng.
Sau tuổi 45, khối lượng cơ bắp bắt đầu suy giảm, mật độ xương thấp dần, chức năng các cơ quan cũng yếu đi theo thời gian. Đây lại là giai đoạn cơ thể cần được cung cấp đầy đủ năng lượng, protein và các vi chất để duy trì hoạt động.
Nếu ăn quá ít trong thời gian dài, cơ thể sẽ thiếu nguyên liệu để tái tạo tế bào, bảo vệ cơ quan và duy trì hệ miễn dịch.
Hậu quả có thể là: Mất khối cơ; Suy giảm sức đề kháng; Mệt mỏi kéo dài; Thiếu máu, thiếu dinh dưỡng; Nguy cơ té ngã và bệnh tật tăng cao.
Nói cách khác, nhiều người tưởng mình đang dưỡng sinh nhưng thực tế lại vô tình khiến cơ thể lão hóa nhanh hơn.
Ăn quá nhiều cũng là con dao hai lưỡi
Ở chiều ngược lại, không ít người cho rằng "ăn được là khỏe", vì thế luôn cố ăn thật no trong mỗi bữa.
Nhưng theo các chuyên gia, đây cũng là một thói quen không tốt.
Càng lớn tuổi, tốc độ tiêu hóa và khả năng chuyển hóa của cơ thể càng giảm. Khi thường xuyên ăn quá no, dạ dày và đường ruột phải hoạt động quá sức, dễ dẫn đến đầy hơi, táo bón, viêm dạ dày mạn tính.
Đồng thời, lượng calo dư thừa cũng tích tụ nhiều hơn dưới dạng mỡ, làm tăng nguy cơ:
Béo phì.
Rối loạn mỡ máu.
Tăng huyết áp.
Đái tháo đường.
Bệnh tim mạch.
Gan nhiễm mỡ.
Thực tế, không ít người lớn tuổi vẫn ăn rất khỏe nhưng khi khám sức khỏe lại phát hiện mỡ máu cao hoặc xơ vữa động mạch dù chưa có triệu chứng rõ ràng.
Điều quyết định tuổi thọ không nằm ở việc ăn nhiều hay ít
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nhiều người đang quá tập trung vào lượng thức ăn mà quên mất điều quan trọng hơn là chất lượng bữa ăn và cách ăn .
Một chế độ ăn hỗ trợ sức khỏe lâu dài cần đáp ứng ba tiêu chí:
Ăn vừa đủ.
Ăn cân bằng.
Ăn phù hợp với thể trạng.
Không có một khẩu phần chung cho tất cả mọi người.
Người gầy, vận động nhiều hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng có thể cần ăn nhiều hơn để đảm bảo đủ năng lượng.
Trong khi đó, người thừa cân hoặc mắc các bệnh mạn tính có thể giảm lượng tinh bột và chất béo, nhưng không nên cắt giảm quá mức hoặc nhịn ăn kéo dài.
Vì sao nhiều chuyên gia khuyến khích chỉ ăn khoảng 70% no?
Đây là nguyên tắc được nhiều nghiên cứu và chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị.
"70% no" không có nghĩa là ăn chưa đủ hoặc để bụng đói, mà là dừng bữa ăn trước khi cảm thấy quá căng bụng.
Sau bữa ăn, cơ thể vẫn thấy nhẹ nhàng, không buồn ngủ, không đầy hơi và đến bữa tiếp theo vẫn có cảm giác đói tự nhiên.
Cách ăn này giúp: Đảm bảo đủ dinh dưỡng; Duy trì khối cơ; Giảm áp lực cho hệ tiêu hóa; Hạn chế dư thừa năng lượng.
Quan trọng hơn cả là ăn gì
Các chuyên gia cho rằng chất lượng thực phẩm còn ảnh hưởng đến sức khỏe nhiều hơn việc ăn bao nhiêu.
Một người dù ăn vừa phải nhưng thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối, nhiều đường và chất béo vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Ngược lại, nếu khẩu phần gồm ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, cá, trứng, sữa và thịt nạc với lượng hợp lý, cơ thể sẽ được cung cấp đầy đủ dưỡng chất để duy trì sức khỏe khi lớn tuổi.
3 nguyên tắc ăn uống giúp duy trì sức khỏe khi về già
Các chuyên gia khuyến nghị người trung niên và cao tuổi nên duy trì ba thói quen sau:
1. Không chạy theo việc ăn quá ít hay quá nhiều
Ăn vừa đủ theo nhu cầu của cơ thể, duy trì cảm giác khoảng 70% no.
2. Nâng cao chất lượng bữa ăn
Kết hợp tinh bột nguyên cám với tinh bột tinh chế, tăng rau xanh và bổ sung đủ protein từ trứng, sữa, cá, thịt nạc, các loại đậu; hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và quá nhiều muối.
3. Duy trì bữa ăn đúng giờ
Ăn sáng đầy đủ, ăn trưa cân đối, ăn tối vừa phải; tránh bỏ bữa hoặc ăn khuya thường xuyên.
Hoặc