Vụ việc không chỉ là sai sót cá nhân mà đặt ra dấu hỏi lớn về lỗ hổng kiểm soát dữ liệu thuế kéo dài nhiều năm.
Từ "không làm việc" thành người có thu nhập tiền tỉPhản ánh đến Báo Người Lao Động, bà M.T.P.O (SN 1970, ngụ phường Bình Quới, TP HCM) cho biết bà đang công tác tại Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP HCM từ năm 2008 và đã ủy quyền cho cơ quan thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân hằng năm.
Thế nhưng, đầu năm 2026, khi rà soát dữ liệu quyết toán, bà bất ngờ phát hiện mình phát sinh thu nhập tại Trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp TP HCM trong giai đoạn 2017-2024, với tổng số tiền hơn 1,3 tỉ đồng. Số thuế thu nhập cá nhân tương ứng bị xác định phải nộp lên đến 93,6 triệu đồng.
Điều đáng nói, theo khẳng định của bà O., bà "chưa từng làm việc, không ký hợp đồng và cũng không nhận bất kỳ khoản thu nhập nào" từ đơn vị này.
Nếu không tự phát hiện, khoản thu nhập "trên trời rơi xuống" này hoàn toàn có thể khiến bà O. bị mặc nhiên xác định là người có thu nhập lớn, kéo theo nghĩa vụ thuế tương ứng, thậm chí đối mặt rủi ro bị xem xét về nghĩa vụ kê khai không trung thực.
Không dừng lại ở nghĩa vụ thuế, việc một cá nhân bị “gán” thu nhập suốt gần một thập kỷ còn đặt ra dấu hỏi lớn về việc xâm phạm dữ liệu cá nhân
Sau khi tiếp nhận phản ánh, Trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp TP HCM đã có văn bản chính thức xác nhận bà O. "chưa từng làm việc và không có quan hệ lao động" với nhà trường. Đồng thời, đơn vị này cho biết đang phối hợp với cơ quan thuế để rà soát, xác minh việc sử dụng mã số thuế.
Tuy nhiên, phản hồi từ cơ quan thuế lại cho thấy một thực tế trái ngược. Theo dữ liệu trên hệ thống, trường này đã kê khai bà O. là người lao động trong suốt thời gian từ năm 2015 đến 2024.
Đáng chú ý, ngay cả khi đã nhận được văn bản phủ nhận từ phía nhà trường (ngày 27-1-2026), dữ liệu kê khai này vẫn tồn tại trên hệ thống thuế.
Một bên khẳng định "không có quan hệ lao động", bên còn lại vẫn ghi nhận thu nhập – sự "vênh" dữ liệu này không chỉ là bất thường mà còn cho thấy dấu hiệu đứt gãy trong cơ chế đối soát thông tin.
Một mã số thuế dùng cho hai ngườiKết quả kiểm tra ban đầu của Tổ kiểm tra số 1 (Thuế cơ sở 1 TP HCM) ngày 13-4-2026 hé lộ chi tiết then chốt: từ năm 2016 đến 2024, Trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp TP HCM đã kê khai chi trả thu nhập cho một cá nhân tên L.T.B.T.
Đáng chú ý, mã số thuế mà cá nhân này sử dụng lại trùng hoàn toàn với mã số thuế của bà M.T.P.O., nhưng không khớp với dữ liệu quốc gia của người được cho là nhận thu nhập.
Nói cách khác, một mã số thuế đã bị "gán" cho hai cá nhân khác nhau – dấu hiệu sai lệch nghiêm trọng, vi phạm nguyên tắc quản lý thuế và đặt ra nghi vấn về lỗ hổng kéo dài nhiều năm trong hệ thống dữ liệu.
Theo xác nhận của ông Lương Thế Phúc, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp TP HCM, bà L.T.B.T. là giáo viên đang công tác tại trường. Nhà trường cho biết sẽ tiến hành các bước theo quy định của pháp luật và báo cáo cơ quan chủ quản nếu vượt thẩm quyền.
Câu hỏi đặt ra là: vì sao sai lệch nghiêm trọng này có thể tồn tại suốt gần một thập kỷ mà không bị phát hiện?
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Luật Nhật Việt, nhận định vụ việc có dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý thuế và sử dụng thông tin cá nhân.
Theo Luật Quản lý thuế năm 2019, tổ chức chi trả thu nhập phải kê khai trung thực, chính xác; đồng thời người nộp thuế có quyền yêu cầu điều chỉnh khi phát hiện sai sót. Tuy nhiên, việc sử dụng mã số thuế của người khác để kê khai thu nhập không thể xem là lỗi kỹ thuật thông thường.
"Trong trường hợp có căn cứ xác định hành vi được thực hiện có chủ đích nhằm hợp thức hóa chi trả hoặc né tránh nghĩa vụ thuế, các cá nhân liên quan có thể bị xử phạt hành chính; nghiêm trọng hơn, có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm" - luật sư Tuấn nêu quan điểm.
Không dừng lại ở đó, việc một cá nhân bị "gán" thu nhập suốt nhiều năm còn đặt ra vấn đề xâm phạm quyền về thông tin cá nhân – quyền dân sự đang được pháp luật siết chặt bảo vệ.
Đáng nói, sai lệch dữ liệu kéo dài gần 8 năm qua nhiều kỳ quyết toán nhưng không bị phát hiện, cho thấy lỗ hổng đáng báo động trong cơ chế kiểm soát. Khi hệ thống không tự phát hiện sai sót, và trách nhiệm lại dồn về phía người dân phải tự đi "kêu oan", câu hỏi đặt ra là: ai sẽ chịu trách nhiệm cho những nghĩa vụ tài chính bị "gán" sai?
Hoặc