Chúng ta đang sống trong một thế giới quá nhiều cảm xúc
Đời sống cảm xúc của mỗi người giống như một căn phòng đẹp. Căn phòng ấy có thể có khung cửa sổ nhìn ra hồ nước, rừng cây hay một ngọn núi hùng vĩ. Bên trong là những món đồ bạn yêu thích như chiếc ghế đọc sách êm ái, kệ sách, lò sưởi,...
Và sẽ có những người ghé thăm căn phòng ấy. Có người mang đến một bình hoa. Có người đem theo bánh muffin và một tách trà nóng. Nhưng cũng có người bước vào rồi để lại rác trong căn phòng đẹp đẽ đó. Họ ném những chai rỗng, túi snack, đầu thuốc lá xuống sàn. Họ chất đống quần áo bẩn vào góc phòng vốn rất yên bình của bạn.
Chuyện này cũng giống như đời sống cảm xúc của chúng ta. Có những con người và suy nghĩ khiến tâm hồn bạn trở nên đẹp hơn. Nhưng cũng sẽ có đối tượng chỉ mang đến “rác rưởi” - thứ hút cạn năng lượng và sự bình yên của bạn.
“Emotional minimalism” - chủ nghĩa tối giản cảm xúc - là việc dọn sạch đống rác ấy. Đó là quá trình loại bỏ những thứ độc hại mà người khác hoặc xã hội vô tình nhét vào cuộc sống của chúng ta, khiến ta kiệt sức về mặt tinh thần và đánh mất sự thanh thản.
(Ảnh minh hoạ)
Trong vài năm trở lại đây, nhiều người bắt đầu nhận ra mình không chỉ mệt vì công việc hay áp lực cuộc sống mà còn bởi biểu đồ cảm xúc lên xuống như tàu lượn mỗi ngày. Chỉ cần mở điện thoại lên, họ đã bị cuốn vào hàng loạt drama mạng xã hội, video chữa lành, tin tức tiêu cực hay những cuộc trò chuyện đầy năng lượng nặng nề.
Đặc biệt với những người bước vào tuổi 30, cảm giác quá tải ấy càng rõ rệt hơn. Tuổi 20 có thể còn xem việc luôn online, luôn phản hồi tin nhắn hay luôn xuất hiện trong mọi cuộc vui là một phần của kết nối. Nhưng là the 30s - khi công việc, gia đình, các mối quan hệ và áp lực cuộc sống cùng lúc bủa vây - nhiều người bắt đầu nhận ra năng lượng cảm xúc của mình không còn là thứ vô hạn nữa.
Mạng xã hội từng khuyến khích con người phải sống thật, phải chia sẻ cảm xúc, phải nói ra nỗi đau của mình. Điều đó từng rất cần thiết, vì nó giúp việc chăm sóc sức khỏe tinh thần được nhìn nhận cởi mở hơn. Nhưng đến một thời điểm, sự cởi mở ấy bắt đầu trở nên quá tải. Người ta không chỉ lướt nội dung nữa mà đang lướt qua cảm xúc của hàng trăm người khác nhau mỗi ngày.
Cảm xúc dần trở thành một dạng tiếng ồn. Tiếng ồn đó tạo nên kiểu kiệt sức hiện đại: đầu óc lúc nào cũng ồn ào dù chẳng có chuyện gì quá nghiêm trọng xảy ra.
Và emotional minimalism xuất hiện như một phản ứng tự nhiên trước sự quá tải đó. Nếu chủ nghĩa tối giản trước đây là dọn bớt đồ đạc khỏi căn nhà thì tối giản cảm xúc là dọn bớt những tiếng ồn tinh thần khỏi đầu óc.
Emotional minimalism không phải vô cảm, mà là biết điều gì xứng đáng giữ lại
Nhiều người thường hiểu nhầm chủ nghĩa tối giản cảm xúc là sống lạnh lùng hơn hoặc ít cảm xúc hơn. Nhưng thực tế, khái niệm này không khuyến khích con người trở nên vô cảm. Nó chỉ đặt ra một câu hỏi: Điều gì thật sự xứng đáng để mình dành năng lượng cảm xúc vào đó?
Người theo đuổi chủ nghĩa tối giản cảm xúc không phủ nhận nỗi buồn, tổn thương hay tức giận của bản thân. Họ chỉ không để những cảm xúc đó chiếm toàn bộ không gian tinh thần của mình. Thay vì phản ứng với mọi thứ, họ học cách phản ứng có chọn lọc.
Điều này thể hiện rõ nhất ở việc thiết lập ranh giới cảm xúc. Ví dụ như hiểu rằng mình có thể quan tâm người khác nhưng không cần phải chịu đựng toàn bộ cảm xúc của họ; hiểu rằng việc không trả lời tin nhắn ngay lập tức không đồng nghĩa với vô tâm; nhận ra không phải ai cũng có quyền bước vào không gian tinh thần của mình.
(Ảnh minh hoạ)
Nhiều người ở tuổi 30 bắt đầu trải qua sự thay đổi này rõ ràng hơn. Họ không còn muốn duy trì những mối quan hệ chỉ tồn tại vì lịch sự. Không còn đủ năng lượng cho những cuộc trò chuyện tiêu cực kéo dài hàng tiếng đồng hồ. Không còn muốn cố làm người hiểu chuyện cho tất cả mọi người.
Vì vậy người ta bắt đầu mute bớt group chat, giảm gặp gỡ xã giao, thôi đăng quá nhiều về đời sống cá nhân lên MXH,... Và cũng có người lần đầu tiên học cách nói “Tôi không đủ năng lượng cho chuyện này”. Thoạt nghe, điều đó có vẻ lạnh lùng. Nhưng thật ra, nó chỉ là dấu hiệu của việc một người bắt đầu hiểu giới hạn cảm xúc của chính mình.
Sự thay đổi này cũng phản ánh qua các xu hướng như quiet ambition - tham vọng thầm lặng, low-maintenance friendship - tình bạn ít cần chăm sóc,... qua những thói quen hay trải nghiệm tĩnh lặng như buổi sáng yên tĩnh không tiếng nhạc, cuối tuần không lịch trình dày đặc, dành nhiều thời gian hơn cho ghi chép, thiền và những khoảng lặng riêng,...
Sau nhiều năm sống trong trạng thái luôn online, luôn phản ứng và luôn cập nhật cảm xúc, nhiều người bắt đầu xem sự bình yên là một dạng xa xỉ mới.
Càng trưởng thành, càng có nhu cầu được sống ít ồn ào hơn
Một trong những điều thú vị nhất của emotional minimalism là nó không chỉ thay đổi cách con người đối diện với cảm xúc, mà còn thay đổi cả cách họ sống và xây dựng các mối quan hệ.
Tuổi 20 thường là giai đoạn con người cố gắng mở rộng mọi thứ: thêm bạn bè, thêm trải nghiệm, thêm kết nối, thêm sự hiện diện trên mạng xã hội. Nhưng càng trưởng thành, đặc biệt khi bước vào tuổi 30, nhiều người lại bắt đầu có xu hướng thu gọn.
Không phải vì họ ít yêu cuộc sống hơn, mà vì họ bắt đầu hiểu điều gì đang làm mình cạn năng lượng. Đó có thể là những cuộc trò chuyện lúc nào cũng đầy tiêu cực. Là các mối quan hệ đòi hỏi sự quan tâm liên tục đến mức trở thành áp lực. Là cảm giác phải luôn “available” về mặt cảm xúc cho người khác. Là việc lúc nào cũng phải giải thích, phản hồi, xuất hiện và chứng minh sự quan tâm của mình.
Trong bối cảnh đó, emotional minimalism khiến nhiều người thay đổi định nghĩa về sự kết nối. Họ không còn xem việc nhắn tin cả ngày là biểu hiện duy nhất của thân thiết. Không còn cảm thấy mình phải phản hồi ngay lập tức để chứng minh sự quan tâm. Không còn nghĩ rằng mọi cảm xúc đều cần được đưa lên mạng xã hội để được công nhận.
Sự kết nối lúc này không nằm ở tần suất tương tác mà ở cảm giác an toàn và nhẹ nhõm khi ở cạnh nhau.
(Ảnh minh hoạ)
Và có lẽ, điều quan trọng nhất mà emotional minimalism mang lại là việc nó cho phép con người ngừng cảm thấy có lỗi khi bảo vệ sự bình yên của mình. Bạn không cần phải tham gia mọi cuộc trò chuyện. Không cần phải phản ứng với mọi drama. Không cần phải giải thích mọi quyết định. Không cần phải luôn sẵn sàng về mặt cảm xúc cho tất cả mọi người.
Sau cùng, trưởng thành đôi khi không phải là cảm nhận nhiều hơn. Thay vào đó, bạn biết điều gì thật sự xứng đáng bước vào “căn phòng cảm xúc” của mình và đủ tỉnh táo để dọn bỏ những thứ chỉ đang khiến nơi đó ngày càng chật chội và hỗn loạn.
Hoặc