Giữa môi trường học thuật cạnh tranh hàng đầu nước Mỹ, chàng nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Thống kê và Khoa học dữ liệu tại Đại học Texas ở Austin (Mỹ) Nguyễn Minh Huy được trao Outstanding Graduate Research Fellowship, giải thưởng chỉ dành cho những nghiên cứu sinh có thành tích xuất sắc nhất toàn trường.
Outstanding Graduate Research Fellowship là một trong những phần thưởng danh giá nhất của The University of Texas at Austin (UT Austin) dành cho nghiên cứu sinh tiến sĩ. Mỗi khoa chỉ được đề cử 1-2 ứng viên xuất sắc để tham gia xét chọn ở cấp toàn trường, cạnh tranh với hàng nghìn nghiên cứu sinh thuộc nhiều lĩnh vực như kinh tế, y sinh, kỹ thuật điện, khoa học máy tính hay khoa học xã hội.
Nguyễn Minh Huy, nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Texas ở Austin, Mỹ. (Ảnh: Minh Nhật)
Hội đồng đánh giá dựa trên thành tích nghiên cứu, đóng góp cho cộng đồng học thuật và thư giới thiệu từ giáo sư hướng dẫn. Giải thưởng hỗ trợ toàn bộ học phí, chi phí sinh hoạt và bảo hiểm y tế trong thời gian làm nghiên cứu tại trường.
Chia sẻ về cảm xúc nhận giải, Minh Huy cho biết anh “vô cùng vinh dự và hạnh phúc” , đồng thời ý thức rõ mức độ cạnh tranh cao và tiêu chuẩn khắt khe của giải thưởng.
Dấu ấn từ 26 công trình nghiên cứu quốc tế
Nguyễn Minh Huy sinh năm 1999, là cựu học sinh Trường THPT chuyên Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang cũ, (nay là TP Cần Thơ). Anh từng là thủ khoa đầu vào khoa Toán, trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM), đồng thời cũng là thủ khoa tốt nghiệp toàn trường năm 2020 với điểm bình quân 9,75/10.
Chàng trai chỉ mất ba năm để tốt nghiệp ngành Toán trường Đại học Khoa học Tự nhiên với điểm tổng kết 9,75 rồi chuyển hướng nghiên cứu chuyên sâu về AI.
Năm 2022, Huy được loạt trường danh tiếng thế giới như Đại học Harvard, California Los Angeles, Illinois, John Hopkins, Texas - Austin (Mỹ) và Đại học Bách khoa liên bang Lausanne (Thụy Sĩ) cấp học bổng tiến sĩ toàn phần. Anh chọn đến Đại học Texas ở Austin (Mỹ) và hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Thống kê và Khoa học dữ liệu. Huy từng tham gia thực tập nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) tại tập đoàn công nghệ Microsoft vào năm 2024.
Thành tích nổi bật giúp chàng trai Việt 27 tuổi được hội đồng Đại học Texas ở Austin xét chọn đánh giá cao đến từ chuỗi công trình nghiên cứu trong lĩnh vực Statistical Machine Learning và Trí tuệ nhân tạo (AI).
Trọng tâm nghiên cứu của anh là mô hình Mixture-of-Experts, kiến trúc cho phép mở rộng các mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models) hiệu quả mà không làm tăng đáng kể chi phí tính toán. Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu trẻ ứng dụng mô hình này vào xử lý dữ liệu đa phương thức (multimodal data) như chuỗi thời gian, hình ảnh và văn bản để giải quyết các bài toán dự đoán, phân loại trong y tế và tài chính.
Không chỉ dừng ở ứng dụng, Minh Huy còn xây dựng nền tảng toán học nhằm lý giải lợi thế của Mixture-of-Experts, đồng thời đề xuất những hướng tiếp cận mới về mặt lý thuyết.
Tính đến nay, anh công bố 26 công trình tại các tạp chí và hội nghị đầu ngành như IEEE Transactions on Information Theory, NeurIPS, ICML, AISTATS và ICLR.
Ngoài nghiên cứu, nghiên cứu sinh quê Hậu Giang còn tham gia phản biện (reviewer) cho các hội nghị và tạp chí quốc tế, đồng tổ chức seminar hằng tuần về thống kê trong học máy tại UT Austin và hướng dẫn sinh viên đại học tham gia nghiên cứu khoa học.
Thử thách lớn nhất của bản thân
Sau gần bốn năm theo đuổi chương trình tiến sĩ tại UT Austin, Minh Huy cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở khối lượng công việc mà ở việc duy trì niềm tin vào chính mình.
Minh Huy định hướng nghiên cứu xây dựng trợ lý ảo hỗ trợ bác sĩ trong thời gian tới.
Trong môi trường học thuật nơi xung quanh đều là những sinh viên xuất sắc, cảm giác hoài nghi bản thân khó tránh khỏi. Có những giai đoạn anh dành hàng tháng cho hướng nghiên cứu nhưng kết quả không như mong đợi.
Để vượt qua, chàng nghiên cứu sinh trẻ chia nhỏ bài toán lớn thành các mục tiêu nhỏ, coi mỗi bước tiến là một “chiến thắng nhỏ” để duy trì động lực. Anh cũng chủ động trao đổi với bạn bè và giáo sư hướng dẫn thay vì tự xoay xở một mình. Thể thao, đặc biệt là chạy bộ, trở thành cách giúp anh cân bằng tinh thần và tăng sự tự tin.
Là thành viên trong nhóm nghiên cứu do Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật tại UT Austin dẫn dắt, Minh Huy cho rằng việc nhóm có hai nghiên cứu sinh liên tiếp hai năm nhận giải thưởng này cho thấy định hướng nghiên cứu đang có giá trị học thuật và tính ứng dụng cao.
Theo anh, thành tích đó không chỉ phản ánh nỗ lực cá nhân mà còn thể hiện sự dìu dắt tận tâm của giáo sư hướng dẫn và tinh thần làm việc nhóm bền bỉ.
Trong thời gian tới, nhà nghiên cứu trẻ Việt dự định tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu Mixture-of-Experts cho dữ liệu đa phương thức trong y tế. Thay vì chỉ khai thác một nguồn dữ liệu đơn lẻ, mô hình anh phát triển sẽ tích hợp đồng thời hình ảnh y tế, hồ sơ bệnh án, điện tâm đồ và các nguồn thông tin khác.
Mục tiêu dài hạn là xây dựng một “trợ lý ảo” hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn và cá nhân hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.
“Tôi hy vọng những nghiên cứu của mình có thể giúp AI tiến gần hơn tới các bài toán thực tiễn, mang lại giá trị trực tiếp cho sức khỏe cộng đồng", Huy chia sẻ.
Giữa môi trường học thuật cạnh tranh khốc liệt, hành trình của chàng trai Hậu Giang không chỉ là câu chuyện về một giải thưởng danh giá, mà còn là minh chứng cho sự bền bỉ, tự tin và khát vọng đóng góp giá trị thực tiễn từ khoa học.
Hoặc