Suốt nhiều năm qua, ông Bùi Văn Quang (trú tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) đã dành thời gian, công sức để tìm hiểu, sưu tầm các cổ vật còn lưu lại trong dân gian.
Dù gắn bó với cổ vật nhiều năm, ông vẫn tự nhận mình là “người trẻ” trong giới sưu tầm, bởi con đường tìm hiểu về cổ vật là hành trình không có điểm dừng. Trong quá trình sưu tầm, ông đặc biệt có duyên với các đạo sắc phong, chiếu chỉ do vua ban.
Qua việc sưu tầm và nghiên cứu ngôn ngữ tạo hình trên các đạo sắc phong, đặc biệt là hình tượng linh vật rồng, ông dần quan tâm tới những tác phẩm mỹ thuật cung đình có giá trị biểu trưng cao. Niềm đam mê ấy đã dẫn ông đến với bức tranh thêu “cửu long” có niên đại thời Nguyễn, được các nghệ nhân cung đình xưa đã dồn hết tâm huyết và kỹ thuật tinh xảo để chế tác.
Bức tranh thêu “cửu long” (ở giữa) được thiết kế dạng treo buông (tranh treo thẳng, thả dài từ trên xuống) dài 2,25m, rộng 1,65m. Tranh được thêu bằng chỉ vàng kết hợp chỉ tơ tằm ngũ sắc trên nền lụa hỏa hoàng (màu vàng ánh lửa).
Để sở hữu tác phẩm này, ông Quang đã phải kiên trì theo đuổi suốt hơn 10 năm. Trong quãng thời gian đó, ông phải đi lại nhiều lần để thuyết phục. Gần đây, chủ nhân cũ của bức tranh mới đồng ý bán.
“Theo tôi tìm hiểu, đây là tranh thêu ngự dụng được chế tác riêng dành cho nhà vua, thường treo phía sau ngai vàng. Tác phẩm thể hiện hình tượng cửu long - chín con rồng năm móng, trong đó con rồng ở vị trí trung tâm là rồng bản mệnh, biểu trưng cho thiên tử, các rồng khác xếp theo trật tự xung quanh để thể hiện quyền lực tối thượng đế vương”, ông Quang cho hay.
Các chi tiết vân mây, sóng nước trên bức tranh được các nghệ nhân cung đình xưa thể hiện rất tinh xảo, sống động, làm nổi bật vẻ đẹp uy nghiêm của tác phẩm.
Bên cạnh bức tranh thêu “cửu long”, ông Quang còn sở hữu cặp tranh thêu rồng phun dài 1,8m (trái) và cặp tranh thêu phụng có chiều dài 2,6m, rộng 0,55m (phải), cũng từng được sử dụng trong cung đình Huế.
Để bảo quản các bức tranh thêu này, ông Quang phải cuộn lại, cất trong tủ nhằm hạn chế độ ẩm và chỉ mang ra trưng bày tại những sự kiện đặc biệt.
Theo ông Quang do chất liệu lụa và chỉ thêu rất dễ bị mốc, bạc màu, sờn rách theo thời gian nên số lượng tranh thêu cung đình còn tồn tại đến nay là vô cùng ít. Từ khi ông sở hữu các bức tranh thêu này, nhiều người đã ngỏ ý hỏi mua với giá cao nhưng ông chưa có ý định chuyển nhượng. Bởi đối với ông, giá trị của các tác phẩm không chỉ nằm ở mặt vật chất mà còn ở ý nghĩa lịch sử và văn hóa mà ông muốn gìn giữ.
Ông Trần Thịnh, Chủ tịch Câu lạc bộ UNESCO Sưu tầm - Bảo tồn cổ vật Nam Định đánh giá bức tranh thêu “cửu long” do ông Quang sở hữu là một trong những bức tranh thêu ngự dụng kích thước lớn được bảo quản gần như nguyên vẹn hiếm hoi còn tồn tại bởi chất liệu lụa và chỉ thêu khó bền với thời gian.
Dưới góc độ một người sưu tầm cổ vật lâu năm, ông Thịnh nhận định giá trị của tác phẩm này có thể lên tới tiền tỷ.
Hoặc