Vào những đêm oi bức, quạt điện gần như trở thành thiết bị không thể thiếu trong nhiều gia đình. Nhiều người có thói quen đặt quạt sát giường, bật số lớn rồi để gió thổi thẳng vào mặt, cổ, ngực hoặc gáy suốt đêm. Cách làm này tạo cảm giác mát nhanh, dễ chịu lúc mới nằm xuống, nhưng không phải lúc nào cũng tốt cho sức khỏe.
Theo Sleep Foundation, ngủ với quạt nhìn chung tương đối an toàn với đa số người. Quạt giúp lưu thông không khí, giảm cảm giác bí bách, thậm chí tiếng quạt đều đều có thể tạo cảm giác dễ ngủ với một số người. Tuy nhiên, nguồn này cũng lưu ý quạt có thể gây bất lợi với người có đường thở nhạy cảm, người bị dị ứng hoặc dễ bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn khi ngủ.
Vấn đề thường gặp nhất là luồng gió thổi trực tiếp vào cơ thể trong nhiều giờ. Khi quạt phả thẳng vào mặt, mũi, họng, người ngủ có thể thức dậy với cảm giác khô miệng, khô cổ, nghẹt mũi hoặc đau họng, nhất là với người ngủ há miệng, người bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc hen.
Ngoài ra, quạt cũng có thể làm bụi, phấn hoa, lông thú cưng và các tác nhân dị ứng bay trong phòng. Nếu cánh quạt, lồng quạt lâu ngày không được vệ sinh, lượng bụi này có thể tiếp tục được thổi vào không khí trong lúc ngủ. Với người có cơ địa dị ứng, đây là yếu tố khiến giấc ngủ dễ bị gián đoạn hơn.
Nói cách khác, cảnh báo không nằm ở việc “có được bật quạt khi ngủ hay không”, mà nằm ở cách đặt quạt, hướng gió, tốc độ gió và độ sạch của không gian ngủ.
Những gia đình cần đặc biệt cẩn trọng
Một số gia đình cần thận trọng hơn khi bật quạt cả đêm đi ngủ, đặc biệt là nhà có trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh hô hấp hoặc người dễ đau mỏi cổ vai gáy.
Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nguyên tắc quan trọng là làm mát phòng, không để gió thổi trực tiếp vào trẻ. The Lullaby Trust, tổ chức chuyên về an toàn giấc ngủ cho trẻ sơ sinh tại Anh, khuyến cáo có thể dùng quạt để làm mát phòng cho trẻ trong thời tiết nóng, nhưng không nên hướng quạt trực tiếp vào em bé. Gia đình cũng nên dùng quần áo, chăn ga mỏng nhẹ và theo dõi nhiệt độ phòng để tránh trẻ bị quá nóng hoặc quá lạnh.
Tại Việt Nam, Vinmec cũng khuyến nghị nếu dùng quạt cho trẻ sơ sinh, không nên để gió thốc thẳng vào mặt, mũi, miệng hoặc gáy của trẻ. Thay vào đó, nên để quạt ở chế độ xoay, tốc độ nhẹ, đặt xa vị trí nằm của trẻ để không khí trong phòng được lưu thông.
Người cao tuổi, người bị viêm mũi dị ứng, hen, viêm xoang hoặc bệnh hô hấp mạn tính cũng dễ khó chịu hơn khi nằm trước luồng gió liên tục. Ở nhóm này, không khí khô, bụi trong phòng và sự thay đổi nhiệt độ về đêm có thể khiến tình trạng nghẹt mũi, ho, khô họng hoặc khó ngủ rõ hơn.
Một lưu ý khác là không nên coi quạt là “cứu cánh” duy nhất trong những căn phòng quá nóng. Theo NHS, quạt điện có thể hữu ích khi nhiệt độ không khí dưới 35 độ C. CDC Mỹ đưa ra ngưỡng thận trọng hơn, khuyến cáo chỉ nên dùng quạt khi nhiệt độ trong nhà dưới khoảng 32 độ C; nếu cao hơn, quạt có thể không đủ để bảo vệ cơ thể trước nắng nóng. WHO cũng lưu ý, khi nhiệt độ quá cao, quạt có thể tạo cảm giác dễ chịu nhưng không ngăn được các bệnh liên quan đến nhiệt.
Vì vậy, với những đêm nóng cực điểm, đặc biệt trong phòng bí, tích nhiệt cả ngày, gia đình không nên chỉ bật quạt rồi yên tâm. Cần kết hợp thêm các cách làm mát khác như thông gió khi trời dịu, dùng điều hòa ở mức phù hợp, lau người bằng nước mát hoặc chuyển sang không gian mát hơn nếu có điều kiện.
Bật quạt thế nào để an toàn hơn khi ngủ?
Cách đơn giản nhất là không để quạt thổi thẳng vào người suốt đêm. Gia đình nên đặt quạt lệch hướng, hướng vào tường, trần nhà hoặc góc phòng để luồng khí lan tỏa nhẹ hơn. Nếu dùng quạt cây, nên bật chế độ quay thay vì cố định một hướng vào giường ngủ.
Tốc độ gió cũng cần được điều chỉnh. Trong những đêm nóng, nhiều người thường bật số lớn để nhanh mát, nhưng khi cơ thể đã ngủ sâu hoặc trời gần sáng hạ nhiệt, luồng gió mạnh có thể khiến người ngủ bị lạnh cục bộ, khô họng, nghẹt mũi hoặc đau mỏi vùng cổ vai gáy. Mức gió nhẹ hoặc trung bình thường phù hợp hơn khi dùng qua đêm.
Nếu quạt có chế độ hẹn giờ, gia đình nên tận dụng. Với những ngày chỉ nóng vào đầu hôm, có thể hẹn quạt tắt sau vài tiếng, tránh để quạt chạy mạnh đến sáng. Đây cũng là cách giúp giảm nguy cơ khô đường thở và tiết kiệm điện hơn.
Hoặc