Theo Nghị định 90/2026 vừa được Chính phủ ban hành, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng sẽ bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng. Đây là mức xử phạt áp dụng trực tiếp đối với người dùng, trong bối cảnh các sản phẩm này ngày càng phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ.
Không chỉ người sử dụng bị xử lý, cá nhân hoặc tổ chức cho phép người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm do mình quản lý cũng sẽ bị xử phạt ở mức cao hơn, từ 5 đến 10 triệu đồng. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với các trường hợp trong phạm vi gia đình như giữa cha mẹ và con cái hoặc vợ chồng.
Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, cơ quan chức năng còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tiêu hủy toàn bộ thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng liên quan đến hành vi vi phạm.
Trong lĩnh vực kinh doanh, các quy định đối với thuốc lá truyền thống cũng được siết chặt. Những cửa hàng không treo biển “không bán cho người dưới 18 tuổi” có thể bị phạt tới 3 triệu đồng. Hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, trưng bày không đúng quy định hoặc kinh doanh sản phẩm không có cảnh báo sức khỏe có thể bị xử phạt đến 5 triệu đồng, thậm chí bị đình chỉ hoạt động từ 1 đến 3 tháng.
Đáng chú ý, các vi phạm liên quan đến in ấn và ghi nhãn cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá bị xử phạt rất nghiêm, với mức tiền lên tới 40 triệu đồng. Ngoài ra, cơ sở vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động đến 6 tháng và buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm.
Các sản phẩm thuốc lá điện tử có chứa đến 127 loại hóa chất cực kỳ độc hại, 153 loại gây nguy hiểm cho sức khỏe và 225 loại gây kích ứng. Ảnh: BCP
Việc tăng cường quản lý được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá thế hệ mới tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng. Thống kê giai đoạn 2019–2023 cho thấy tỷ lệ học sinh từ 13 đến 17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 2,6% lên 8,1%. Riêng trong năm 2023, cả nước ghi nhận hơn 1.200 trường hợp nhập viện do ngộ độc và các bệnh lý liên quan đến các sản phẩm này.
Thuốc lá điện tử nguy hiểm đến đâu mà nhiều quốc gia phải siết chặt?
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports cho thấy các sản phẩm thuốc lá điện tử chứa tới 127 loại hóa chất có độc tính cao, 153 chất gây hại cho sức khỏe và 225 chất có khả năng gây kích ứng.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích thành phần hóa học trong 180 loại hương vị thuốc lá điện tử, đồng thời mô phỏng quá trình các chất này bị phân hủy khi đun nóng. Kết quả từ các nhà khoa học thuộc Đại học Phẫu thuật Hoàng gia Ireland (RCSI) cho thấy người sử dụng, trong đó có khoảng 4,5 triệu người tại Anh, đang phải đối mặt với những nguy cơ tiềm ẩn nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Từ kết quả này, các chuyên gia khuyến nghị cần tăng cường kiểm soát đối với các loại hương vị thuốc lá điện tử, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, đặc biệt là giới trẻ, nhận thức rõ hơn về tác hại của sản phẩm này.
Thị trường có hàng chục nghìn sản phẩm thuốc lá điện tử khác nhau, mỗi loại lại chứa nhiều thành phần hóa học phức tạp. Các nhà nghiên cứu cho rằng, với số lượng lớn như vậy, việc kiểm tra độc tính riêng lẻ cho từng nhãn hiệu và từng hương vị có thể mất hàng chục năm.
Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng xã hội có thể phải đối mặt với một làn sóng bệnh mãn tính mới trong vòng 15–20 năm tới, do tác động tích lũy từ việc tiếp xúc với các chất độc hại trong thuốc lá điện tử. Vì vậy, việc hiểu rõ ảnh hưởng của các loại thuốc lá điện tử có hương vị đối với sức khỏe là điều cấp thiết.
Về cơ chế hoạt động, thiết bị thuốc lá điện tử làm nóng dung dịch hương liệu ở nhiệt độ cao để tạo ra các “hạt khí dung”, sau đó người dùng hít vào cơ thể. Những hạt này chứa nhiều thành phần như glycerin thực vật, propylene glycol, nicotin và các chất tạo hương, được pha trộn với tỷ lệ khác nhau.
Các nghiên cứu trước đây cũng chỉ ra rằng trong quá trình gia nhiệt, một số hương vị phổ biến như dâu tây, dưa gang hay việt quất có thể tạo ra các hợp chất dễ bay hơi thuộc nhóm carbonyl. Đây là những chất gây hại cho sức khỏe, có liên quan đến các bệnh như bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh tim mạch và ung thư.
(Tổng hợp)
Hoặc