Bỏ chục tỷ đồng mua nhà, sống khổ giữa nhan nhản chợ cóc, quán ăn

Chị Nguyễn Trà My (phường Cửa Nam, Hà Nội) chia sẻ: Năm 2021, chị bán nhà trên phố cổ, để mua một căn nhà mặt phố ở quận Long Biên (cũ), với hy vọng có được không gian ở rộng rãi và cảm giác sống xanh, lành. Căn nhà nằm ở khu phố mới, vỉa hè rộng nên rất thoáng đãng, phù hợp với nhu cầu sống trong yên tĩnh của vợ chồng chị.

Thời gian đầu chuyển về ở, chị Trà My rất vui vẻ vì đang từ không gian phố cổ chật hẹp nay được ở nơi thoáng đãng. Tuy nhiên, vài tháng sau thì chị My "vỡ mộng". Căn nhà sát cạnh nhà chị được một cửa hàng phở thuê lại. Từ đây, cuộc sống của gia đình chị đã thay đổi. Ngày nào cũng từ 2 - 3h sáng, đủ mọi mùi hỗn tạp đã bốc lên: mùi nước phở, mùi xào nấu nhanh chóng lan tỏa nồng nặc sang nhà chị. Quán bán cả ngày nên những ngày nghỉ, vợ chồng chị My hứng trọn "hương phở", ngay cả khi đã đóng cửa kín mít.

"Có nhiều đêm mùi nồng nặc khiến tôi không thể ngủ được, tỉnh giấc từ tờ mờ sáng. Còn những ngày nghỉ, nhà tôi luôn trong tình trạng bị ô nhiễm âm thanh, tiếng ồn, khi khách ra vào nói cười cả ngày, gần như không trưa nào tôi ngủ được. Tôi đã sang nói chuyện với nhà hàng xóm, nhưng họ nói nhà của họ, cho ai thuê là quyền của họ. Tôi rất chán nản vì bỏ hàng chục tỷ đồng mua nhà nhưng giờ phải chịu cảnh ám mùi nước phở", chị Trà My chia sẻ.

"Tôi và hàng xóm vì nhiều lần trao đổi không đi đến kết quả đã to tiếng với nhau và đến giờ là không nhìn mặt nhau nữa. Tôi rất bức xúc, nhưng thực tình không biết phải làm thế nào. Các khu ăn uống hiện không có quy hoạch, nên mạnh nhà nào nhà nấy làm, chúng tôi cũng đành bất lực khi bỏ ra hàng chục tỷ đồng mua nhà mà khốn khổ như thế này", chị My nói thêm.

Chị My chia sẻ tuy rất bức xúc nhưng hiện chưa có ý định chuyển đi, vì theo chị, nếu chưa được quy hoạch đồng bộ, thống nhất thì chỗ nào cũng có thể "dính" chợ cóc và quán xá mà thôi.

Chợ cóc xuất hiện khắp nơi, lấn hết không gian lòng đường. Ảnh: Viên Minh.

Bác Nguyễn Ngọc An (60 tuổi, sống tại phường Hoàng Mai, Hà Nội) cũng rơi vào cảnh tương tự. Trước đây, các nhà hàng xóm xung quanh chỉ kinh doanh các mặt hàng tạp hoá, nhà thuốc hay quán cắt tóc, gội đầu. Nhưng khoảng 2 năm nay, hàng xóm bên cạnh nhà bác An bán nhà đi định cư nước ngoài, căn nhà được chủ mới mua lại và sửa sang thành một quán nhậu hoạt động từ 10h đến 23h.

"Mỗi ngày tôi phải chịu đựng mùi khói nướng thịt từ quán nhậu cạnh nhà phả qua rất khó thở. Những lúc như vậy tôi chỉ biết đóng chặt cửa để chặn khói nhưng vẫn không ngăn được mùi. Tôi cũng đã phàn nàn với chủ quán nhiều lần rồi nhưng không khá hơn. Nghĩ cũng lạ, tiền thì vào túi họ còn mình thì phải khổ. Sợ nhất lâu ngày khói thịt nướng ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là những người già như tôi", bà An than thở.

Chưa hết, theo bác An, con cái bác khi đến nơi làm việc, người đều ám mùi đồ nướng do quần áo phơi bị ám mùi, rất khó chịu. Quán nhậu này thường lấn chiếm vỉa hè để đặt lò nướng, khói cứ thế xả ra đường theo hướng gió, bay vào các nhà xung quanh khiến nhiều người dân bức xúc.

"Sợ nhất là những ngày quán đông khách, lò nướng hoạt động hết công suất, tôi và 2 cháu nhỏ mới 3 và 5 tuổi ho sặc sụa, chảy nước mắt nước mũi tèm lem", bác An kể.

Theo bác An, nếu một con phố nhỏ mà dày đặc các quán nhậu, quán phở, quán đồ nướng như này sẽ dẫn đến ô nhiễm mùi, tiếng ồn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của người già, trẻ em. Chưa kể, các quán này luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ lớn từ các bếp gas, than tổ ong.

Do không chịu nổi mùi khói thịt nướng, nên cả nhà bác An đã bàn bạc và quyết định bán căn nhà này đi, sau đó sẽ chuyển lên chung cư ở. Tuy nhiên, nhà rao bán 6 tháng nay nhưng chưa tìm được khách, nhiều người đến xem cũng không chịu được mùi khói thịt nướng nên họ không mua.

"Giá bán nhà tôi đã hạ 2 lần nhưng vẫn chưa tìm được khách mua. Cả gia đình tôi hàng ngày vẫn phải chịu đựng sống chung với mùi khói từ quán nhậu", bác An chia sẻ.

Không chỉ quán xá mà các khu chợ cóc cũng đang trở thành nỗi ám ảnh của nhiều người dân tại các khu dân cư vì gây cảnh mất vệ sinh cũng như ô nhiễm âm thanh, tiếng ồn. Đặc biệt, sự xuất hiện của các khu chợ này khiến không gian đô thị trở nên nhếch nhác, xấu xí và méo mó. Không ít người "dở khóc, dở cười" vì trót bỏ hàng chục tỷ mua nhà rộng rãi rồi phải sống chung với chợ cóc.

Anh Nguyễn Văn Tình (quê Ninh Bình) cho biết, cách đây 2 năm anh được môi giới dẫn đi xem 1 căn nhà 50 m2 tại phường Vĩnh Hưng, Hà Nội. Căn nhà nằm trong ngõ 4m, rất rộng và có thể cho ô tô vào trong nhà. Quá ưng ý, anh Tình quyết định xuống tiền mua.

Tuy nhiên, sau khi công chứng sang tên, đến ngày nhận nhà, anh Tình mới ngã ngửa thấy con ngõ to rộng, thoáng đãng mà thường ngày hai vợ chồng anh chị đi xem bỗng dưng biến thành một khu chợ cóc đông đúc, các mặt hàng bày bán tràn lan ra lòng ngõ. Ô tô của anh vì thế phải đỗ cách nhà gần 1km, anh chị phải đi bộ mới vào được nhà.

Hóa ra, khu chợ này chỉ họp vào buổi sáng, vì vậy, khi môi giới dẫn anh đi xem nhà vào buổi chiều thì anh không hề hay biết tình cảnh này. Đến 12h trưa là khu chợ tan họp, con ngõ trở lại vẻ yên bình như khi anh đi xem.

"Tiêu chí chọn nhà của tôi là ôtô phải vào nhà, môi giới biết được điều đó nên có thể cố tình né, dẫn khách đi buổi sáng. Cuối cùng tôi rơi vào cảnh dù ô tô vào được nhà nhưng sáng ra đi làm thì không thể lấy ra được. Tôi đành cứ 5h sáng phải đánh ô tô ra trước, lúc đó chợ vẫn còn vắng. Mua nhà ngõ rộng, cuối cùng vẫn phải gửi ô tô cách cả km", anh Tình nhăn nhó.

Vì sao chợ cóc bủa vây khu dân cư?

Theo các chuyên gia, việc các quán ăn hay chợ cóc mọc lên trong lòng các khu dân cư không phải thực trạng mới, tuy nhiên do còn thiếu quy hoạch nên chính quyền chưa giải quyết được triệt để. Vấn đề không còn là vài quán ăn hay một khu chợ cóc gây phiền toái mà là một lỗ hổng quy hoạch đô thị kéo dài nhiều năm. Các dân cư đang thiếu hẳn quy hoạch không gian ăn uống hay các khu chợ riêng biệt.

Trả lời báo chí, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết nguyên nhân khiến các xã, phường còn tồn tại hoạt động của chợ cóc là do chợ dân sinh hiện có chưa đáp ứng được nhu cầu mua sắm của người dân địa phương. Bên cạnh đó, Hà Nội có tốc độ đô thị hóa cao, tốc độ tăng dân số cơ học nhanh khiến nhu cầu tiêu dùng thiết yếu hàng ngày của người dân rất lớn. Các điểm “chợ cóc” vì thế mọc lên lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại khu vực đông dân cư.

Trong khi đó, việc kêu gọi xã hội hóa đầu tư xây dựng mới các chợ gặp nhiều khó khăn nên chưa thể bảo đảm nhu cầu tiêu dùng người dân địa phương. Nhiều tiểu thương phản ánh không muốn vào chợ để kinh doanh do mức giá thuê địa điểm kinh doanh tại các chợ cao. Người dân cũng chưa có thói quen mua sắm, tiêu dùng hàng hóa tại các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mà vẫn giữ thói quen tiện đâu mua đấy gây rất nhiều khó khăn cho công tác giải tỏa và tạo điều kiện cho các “chợ cóc” hình thành.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), chợ cóc tồn tại được bao năm nay vì nó đáp ứng những nhu cầu rất thật: người bán cần mưu sinh; người mua cần tiện lợi; cộng đồng cần những không gian gần gũi. Nhưng khi đô thị càng lớn, mật độ càng cao thì những gì từng phù hợp ở quy mô nhỏ dần trở thành gánh nặng cho không gian chung, gây cảnh tắc đường, mất vệ sinh, rủi ro an toàn thực phẩm, áp lực môi trường...

Dẹp chợ cóc sẽ góp phần trả lại không gian đô thị cho người dân. Ảnh: Viên Minh.

Dẹp chợ cóc để tạo không gian đô thị văn minh

Ủng hộ kế hoạch giải tỏa các chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát của TP Hà Nội, ông Huy cho rằng điều này sẽ giúp cả cộng đồng cùng bước sang một nấc thang mới của chất lượng sống, nơi mỗi người được hưởng không gian đô thị dễ sống hơn và người yếu thế không bị bỏ lại phía sau.

Cũng theo ông Huy, đây không chỉ là một hoạt động quản lý trật tự đô thị mà sâu xa hơn là một hành trình để đô thị lớn lên - theo nghĩa văn minh hơn, trật tự hơn, an toàn hơn.

Tất nhiên, chợ cóc không chỉ là nơi mua bán mà còn là sinh kế của nhiều gia đình, là thói quen tiêu dùng của người dân, là nhịp sống quen thuộc của nhiều khu phố. Nhưng nếu chỉ nhìn câu chuyện dẹp chợ cóc như việc “xóa bỏ một hiện tượng” thì sẽ thiếu đi một nửa chiều sâu của vấn đề.

Ông Huy khẳng định, điều Hà Nội đang hướng tới không phải là xóa đi những điều quen thuộc mà là dịch chuyển chúng sang một hình hài tốt đẹp hơn - nơi sinh kế được bảo vệ, tiện ích được giữ lại, nhưng trong một không gian an toàn, sạch sẽ, văn minh và bền vững hơn.

Vì thế, việc tổ chức lại các điểm kinh doanh tự phát nên được triển khai theo lộ trình hợp lý và có các giải pháp hỗ trợ đi kèm. Quá trình này không chỉ hướng tới việc bảo đảm trật tự, vệ sinh và an toàn không gian công cộng mà còn tạo điều kiện để hoạt động buôn bán nhỏ lẻ được chuyển đổi theo hướng ổn định, minh bạch hơn.

Trên cơ sở đó, với sự tham gia và đồng thuận của các bên liên quan, việc sắp xếp lại chợ cóc có thể góp phần hình thành một môi trường đô thị hài hòa giữa phát triển, sinh kế và đời sống cộng đồng.

Đồng quan điểm, ông Đào Ngọc Nghiêm - Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam - cho rằng, quy hoạch mạng lưới chợ có từ lâu, tuy nhiên, nhiều chợ trong quy hoạch chưa đáp ứng nhu cầu của người dân. Để giải quyết việc chợ cóc tồn tại dai dẳng cần xây dựng chợ dân sinh tối ưu cho cả người mua lẫn người bán. Theo đó, bố trí chợ ở vị trí thuận lợi cho sinh hoạt hàng ngày, người dân dễ dàng lựa chọn mua bán tại các điểm gần nhà. Ngoài ra, các yếu tố như thu phí, chi phí vận hành cũng cần phải nghiên cứu để tạo sức hút của chợ truyền thống.

Ông Giang Anh Tuấn - Giám đốc sàn bất động sản Tuấn Anh - nêu quan điểm: Việc chợ cóc, hàng quán chiếm dụng vỉa hè, lòng đường không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông, mà còn ảnh hưởng đến không gian sống của nhiều người dân, khiến đô thị trở nên nhếch nhác.

"Nhiều căn nhà ngay ở khu chợ cóc thường bị giảm giá trị do không gian sống bị ô nhiễm âm thanh và ô nhiễm môi trường. Nhiều căn nhà rất khó bán do khách không thích nhà ở ngay chợ", ông Tuấn dẫn chứng.

Cũng theo ông, việc phát triển chợ nên được quy hoạch thành các khu vực nhất định, không nên để các khu chợ tự phát, manh mún như hiện tại. Nếu quy hoạch thành các khu chợ thì bộ mặt đô thị sẽ sạch sẽ, văn minh và không gian sống lành mạnh hơn.