Trong nhiều gia đình, vàng không chỉ là tài sản tích lũy mà còn là công sức của sự chắt chiu, dành dụm. Nhưng không ai ngờ rằng, có một ngày những món đồ ấy lại lặng lẽ biến mất khỏi ngăn tủ, không phải vì trộm đột nhập, mà vì chính đứa con trong nhà âm thầm mang đi bán.
Câu chuyện xảy ra tại Thiệu Hưng (Trung Quốc) mới đây khiến mạng xã hội nước này xôn xao khi một bé gái 11 tuổi trong suốt nửa năm đã tự ý lấy vàng của gia đình, chia nhỏ thành nhiều lần đem bán lấy tiền rồi tiêu sạch. Điều đáng nói, mọi việc diễn ra âm thầm, có tính toán và chỉ bị phát hiện khi cô bé bắt đầu mặc đồ hàng hiệu, chi tiêu nhiều bất thường.
Mọi chuyện bắt đầu khi ông Trương (tên nhân vật đã được thay đổi) nhận thấy con gái 11 tuổi gần đây chi tiêu khác thường. Cô bé mặc đồ hàng hiệu, thường xuyên đãi bạn bè ăn uống, thậm chí còn nói “tiền tiêu vặt nhiều đến mức không tiêu hết”. Linh cảm có điều bất ổn, ông cùng vợ kiểm tra lại tài sản trong nhà. Khi mở tủ đựng trang sức, họ phát hiện dấu hiệu bị lục lọi rõ ràng. Một sợi dây chuyền vàng nặng khoảng 20 gram và một đôi khuyên tai vàng hơn 1 gram đã biến mất.
Bị hỏi dồn, cô bé bật khóc thú nhận là em đã lén lấy số trang sức này, tự tháo rời rồi trong vòng nửa năm chia thành 6 lần mang bán cho một tiệm vàng ở quận Kha Kiều. Tổng số tiền nhận được hơn 16.000 NDT (khoảng hơn 60 triệu đồng). Khi cha mẹ phát hiện, phần lớn số tiền đã bị tiêu hết. Ông Trương rất bức xúc: “Con gái tôi mới 11 tuổi, nhìn bề ngoài hay thông tin căn cước đều biết là trẻ vị thành niên. Sao tiệm vàng vẫn có thể hoàn tất giao dịch thu mua? Tôi yêu cầu trả lại toàn bộ số trang sức!”.
(Ảnh minh họa)
Tuy nhiên, trường hợp của con gái ông Trương không phải duy nhất khi tháng trước, một người đàn ông khác họ Triệu cũng phát hiện 6 chiếc vòng bạc gia truyền trong nhà “không cánh mà bay”. Sau khi tra hỏi, ông mới biết con trai 13 tuổi đã lén mang bán cho một cửa hàng trang sức tại Kha Kiều với giá 1.131 NDT (khoảng 4 triệu đồng). Khi gia đình tìm đến để chuộc lại, một phần số vòng bạc đã bị cửa hàng nấu chảy. Bất lực, họ phải nhờ Ủy ban Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quận Kha Kiều can thiệp.
Theo thống kê, từ năm 2025 đến nay, cơ quan này đã tiếp nhận 36 vụ khiếu nại tương tự. Người nhỏ tuổi nhất mới 11 tuổi, lớn nhất 13 tuổi. Số tiền liên quan cao nhất vượt quá 18.000 NDT (khoảng 68,5 triệu đồng). Đáng chú ý, nhiều em không hành động bột phát. Các em biết chia nhỏ số vàng, đổi cửa hàng, chọn tiệm nhỏ, thậm chí lợi dụng lúc người lớn ngủ để mở két sắt. Có cửa hàng không kiểm tra căn cước, chỉ yêu cầu ghi tay một dãy số rồi trả tiền mặt. Sau khi tiếp nhận khiếu nại, Ủy ban Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quận Kha Kiều đã nhanh chóng vào cuộc và tổ chức hòa giải trực tiếp.
Cơ quan này xác định trẻ từ 8 đến dưới 18 tuổi thuộc nhóm người có năng lực hành vi dân sự hạn chế. Việc nhiều lần bán tài sản gia đình có giá trị lớn rõ ràng vượt quá phạm vi năng lực hành vi của các em. Khi người giám hộ không chấp nhận giao dịch, các giao dịch này được coi là vô hiệu.
(Ảnh minh họa)
Tuy nhiên, trách nhiệm không chỉ thuộc về phía cửa hàng. Các tiệm vàng và cửa hàng trang sức là đơn vị kinh doanh chuyên nghiệp. Trong trường hợp biết rõ đối tượng giao dịch là trẻ vị thành niên nhưng không xác minh sự đồng ý của người giám hộ, không đánh giá tính phù hợp của giao dịch, thì có lỗi rõ ràng.
Ở chiều ngược lại, phụ huynh cũng chưa bảo quản tài sản cẩn thận, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám hộ. Trang sức giá trị lớn để trong tủ thông thường, không khóa kỹ; con chi tiêu bất thường nhưng không được phát hiện kịp thời, đây cũng là yếu tố dẫn đến sự việc. Sau hòa giải, hai bên đạt được thỏa thuận là các gia đình sẽ hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận từ việc bán trang sức còn cửa hàng trả lại những món còn nguyên, số đã nấu chảy thì bù lại trang sức mới có trọng lượng tương đương.
Bài học đắt giá: Dạy con về tiền bạc không thể chậm trễ
Đằng sau những con số hàng chục triệu không chỉ là câu chuyện pháp lý hay trách nhiệm kinh doanh. Điều khiến nhiều người giật mình hơn cả là một thực tế khi những đứa trẻ 11–13 tuổi đã biết cách “chia nhỏ giao dịch”, biết đổi tiệm, biết né tránh sự chú ý nhưng lại không thực sự hiểu giá trị của đồng tiền.
Khi một đứa trẻ có thể coi một số tiền lớn như vậy là “tiền tiêu vặt”, đó không đơn thuần là sự bồng bột. Đó là khoảng trống trong nhận thức về tài chính. Nhiều gia đình vẫn nghĩ dạy con về tiền là chuyện của tuổi trưởng thành. Nhưng thực tế, nhận thức tài chính hình thành từ rất sớm.
Nếu trẻ chỉ nhìn thấy tiền như một công cụ để thỏa mãn nhu cầu tức thì như mua đồ đẹp, đãi bạn bè, khẳng định bản thân mà không hiểu tiền đến từ đâu, tích lũy thế nào, mất đi ra sao, thì việc vượt qua ranh giới chỉ còn là vấn đề thời gian. Dạy con về tiền bạc không phải là kể những bài học đạo đức khô khan, càng không phải chỉ là kiểm soát chặt chi tiêu. Đó là quá trình giúp con hiểu ba điều cốt lõi.
Thứ nhất, tiền là kết quả của lao động. Trẻ cần biết mỗi món đồ trong nhà từ sợi dây chuyền 20 gram đến đôi khuyên tai nhỏ đều được đánh đổi bằng thời gian, công sức và cả những hy sinh của cha mẹ. Khi trẻ hiểu được “giá trị lao động” đứng sau món đồ, chúng sẽ thận trọng hơn trước khi chạm vào.
Thứ hai, tài sản gia đình có ranh giới. Nhiều trẻ không ý thức rõ đâu là đồ của mình, đâu là tài sản chung. Việc giáo dục về quyền sở hữu rằng không phải cứ thấy trong nhà là có thể sử dụng hay mang đi bán là điều cần được nhắc đi nhắc lại. Ranh giới càng rõ ràng, nguy cơ vượt rào càng thấp.
Thứ ba, mọi quyết định tài chính đều có hệ quả. Trẻ cần được trao cơ hội trải nghiệm quản lý tiền tiêu vặt, học cách tiết kiệm, chi tiêu có kế hoạch, thậm chí chấp nhận cảm giác “hết tiền” để hiểu giá trị của lựa chọn. Khi được thực hành trong phạm vi an toàn, trẻ sẽ ít tìm đến những cách thức cực đoan hơn.
Song song với việc dạy con, người lớn cũng phải làm gương. Cách cha mẹ nói về tiền, tiêu tiền, tiết kiệm hay đầu tư đều ảnh hưởng trực tiếp đến tư duy tài chính của trẻ. Nếu trong gia đình, tiền bạc là điều cấm kỵ, không được trao đổi minh bạch, trẻ sẽ tự học theo cách riêng, dễ dẫn đến sai lầm.
Hoặc