* Tác giả: Mẹ Cà chua - Blogger chuyên viết về nuôi dạy con (Trung Quốc)
Một năm qua, gia đình tôi sống trong những ngày u ám. Con gái tôi vốn học lực khá, tự giác. Để chuẩn bị cho kỳ thi vào cấp ba, tôi còn mời giáo viên nghỉ hưu dạy kèm toán, nghĩ rằng vào được trường trọng điểm là điều chắc chắn. Không ngờ, môn Ngữ văn thi đầu tiên đã không tốt, tâm lý con sụp đổ, những môn sau cũng thi trượt phong độ. Ngày có điểm, cả nhà như sụp xuống.
Con trách tôi: “Con đã nói bao nhiêu lần rồi, toán giữ nguyên, tập trung nâng điểm môn khác, mẹ không nghe. Giờ thi hỏng hết, mẹ hài lòng chưa?”.
Ảnh minh hoạ
Tôi cũng nổi nóng: “Mẹ vì ai? Một tiết học ngốn rất nhiều tiền, mẹ kiếm tiền dễ lắm sao? Mẹ đi làm cả ngày, tối còn thức với con đến khuya, giờ con trách ai?”. Con khóc òa, tự nhốt mình trong phòng, cả ngày không ăn không nói.
Con chỉ đỗ vào trường phổ thông thường, xa nhà, chất lượng không cao. Tôi nghỉ việc, thuê nhà gần trường để “bám” con. Ban ngày tìm tài liệu trong các nhóm phụ huynh, tối vừa ăn vừa hỏi thời sự để tiết kiệm thời gian. Ngoài bài tập ở trường, tôi mua thêm sách luyện, cuối tuần làm đề các nơi, chỗ nào yếu thì bắt làm 50 câu cùng dạng. Con gần như không có cuối tuần, không có kỳ nghỉ. Mỗi lần điểm thấp, tôi lại chất vấn: “Mẹ thức cùng con mà con thi thế này à?”.
Con từng khóc xin nghỉ một ngày đi chơi với bạn, tôi đều từ chối. Con gào lên: “Mẹ không phải muốn bồi dưỡng con thành tài, mẹ muốn ép chết con!”. Tôi khi ấy không để tâm, nghĩ rằng vất vả bây giờ là vì tương lai. Cho đến khi cơ thể con lên tiếng: chán ăn, đau dạ dày, nghẹn cổ họng. Khám khắp nơi không ra bệnh. Cuối cùng, theo gợi ý bác sĩ, chúng tôi đến bệnh viện tâm thần.
Hành lang chật kín phụ huynh và những đứa trẻ mười mấy tuổi. Có em tóc rụng từng mảng, có em cổ tay đầy vết cắt, có em tự đập đầu vào tường. Một người mẹ ôm mặt khóc vì con gái suýt tự tử. Một người cha run tay cầm kết quả chẩn đoán trầm cảm nặng của con 12 tuổi.
Khi ấy tôi mới hiểu: điểm số từng khiến tôi mất ngủ, so với sức khỏe của con, chẳng đáng gì.
Con gái tôi được chẩn đoán trầm cảm nhẹ. Khi tôi thật sự lắng nghe, con nói điều ước lớn nhất chỉ là được ngủ một giấc trọn vẹn, không dậy sớm, không thức khuya làm đề, không bị ám ảnh bởi kỳ thi.
Tôi chợt nhớ một câu hỏi từng gây suy ngẫm:
“Vì sao bác sĩ nuôi con thường khá thoải mái còn giáo viên lại nghiêm khắc?”. Câu trả lời: “Vì giáo viên gặp những đứa trẻ xuất sắc nhất, còn bác sĩ gặp những bậc cha mẹ hối hận nhất".
Kỳ vọng quá cao sinh áp lực; yêu cầu quá nhiều sinh phản kháng
Làm cha mẹ, ta đặt quá nhiều kỳ vọng vào con: phải thành công, phải nổi bật. Nhưng quên rằng “xuất sắc” không phải bài thi bắt buộc của đời người. Mọi kỳ vọng rốt cuộc cũng không quan trọng bằng hai chữ “an khang”. Tôi từng nghĩ ước mơ của con là vào đại học tốt. Hóa ra, ước mơ của con chỉ là được sống nhẹ nhõm.
Trong xã hội cạnh tranh khốc liệt, nhiều đứa trẻ rơi vào “bệnh rỗng ruột”, trầm cảm, thậm chí tự tử. Nếu con tôi vẫn khỏe mạnh, vẫn còn hy vọng vào tương lai, thì dù bình thường cũng có sao? Như có người từng nói: “Cuối cùng mọi điều phi thường đều quay về bình thường. Chỉ khi sống tốt cuộc sống bình thường, đời người mới viên mãn".
Tôi từng xem một video:
Cậu bé hỏi mẹ: “Con đỗ Thanh Hoa thì sao?” - “Mẹ sẽ tự hào" - “Đỗ Bắc Đại?” - “Cũng tự hào" - “Còn nếu con nướng khoai?” - “Nếu con nướng khoai thơm ngon, mẹ cũng tự hào".
Khi ấy tôi nghĩ bà mẹ này quá “dễ dãi”. Giờ mới hiểu, đó là sự tỉnh táo. Kỳ vọng quá cao sinh áp lực; yêu cầu quá nhiều sinh phản kháng. Bớt kỳ vọng, tăng trân trọng, ta mới nhìn thấy ưu điểm của con.
Con gái tôi chu đáo, quan sát tốt. Thấy tôi mệt là rót nước, đấm lưng. Cây trong lớp héo úa, con tra cứu, mua thuốc về chăm. Quần áo gấp gọn gàng, đồ đạc sắp xếp ngăn nắp. Khi làm những việc ấy, mắt con sáng lên. Tôi tin rằng dù không vào đại học trọng điểm, con vẫn có kỹ năng để sống tốt.
Trên Zhihu có câu hỏi: “Là một người mẹ bình thường, tôi nên làm gì để con có cuộc đời tốt hơn?”.
Câu trả lời được yêu thích nhất: “Nấu món ngon cho con. Cho con những kết nối: bạn bè, thú cưng, những việc ‘vô ích’ nhưng vui. Bỏ bớt lo âu vô nghĩa, chấp nhận con như chính nó, như con chưa từng yêu cầu cha mẹ phải xuất sắc".
Càng làm cha mẹ lâu, tôi càng hiểu: nâng đỡ con không phải là đẩy con lên cao hơn nữa, mà là trao cho con năng lực sống hạnh phúc. Dù con không trở thành ngôi sao rực rỡ, con vẫn có thể là ánh nắng ấm áp trong đời mình: sống bình dị mà an nhiên, biến những ngày thường thành một bài thơ nhẹ nhàng.
Hoặc