Đi chợ hay ghé cửa hàng bách hóa, đồ khô thường là nhóm thực phẩm khiến người mua ít cảnh giác hơn cả. Măng, nấm, tôm khô hay lạc đều có thể cất được khá lâu, lại thường được mua một lần rồi để dành trong bếp. Thấy hàng giảm giá, nhiều người vì thế cũng dễ mua nhiều hơn bình thường. Thế nhưng chính đặc điểm "để được lâu" lại khiến chất lượng đồ khô phụ thuộc rất nhiều vào cách sơ chế và bảo quản. Có những món nhìn qua vẫn dùng được nhưng chỉ cần quan sát kỹ màu sắc, độ khô hay ngửi mùi đã thấy không ổn. Gặp 4 trường hợp dưới đây, rẻ đến mấy cũng không nên tiếc.
1. Măng khô có màu quá bắt mắt
Măng khô ngoài chợ không phải mẻ nào cũng có màu giống hệt nhau. Màu sắc còn phụ thuộc giống măng, cách luộc, phơi và thời gian bảo quản. Vì thế, chỉ nhìn thấy măng vàng là kết luận có hóa chất thì không chính xác. Tuy nhiên, người mua nên dè chừng những túi măng có màu quá rực hoặc các miếng đều màu một cách bất thường, nhất là khi đi kèm mùi hắc, khó chịu. Một mẻ măng khô bình thường có thể không đẹp mã hoàn toàn: màu vàng nâu, vàng nhạt đến nâu sẫm và giữa các miếng có độ đậm nhạt khác nhau. Quan trọng hơn màu sắc vẫn là tình trạng thực tế của măng. Hãy cầm thử vài miếng xem chúng có khô ráo hay không, bề mặt có xuất hiện mốc, đốm lạ hoặc mùi ẩm hay không. Măng đang ẩm, có mùi lạ thì dù người bán giảm giá mạnh cũng không đáng mua về tích trữ.
2. Mộc nhĩ, nấm hương đã mềm ỉu dù đang bán dưới dạng khô
Tên gọi đã nói lên điều quan trọng nhất khi chọn nhóm này: đồ khô phải thực sự khô. Mộc nhĩ khô ngon thường nhẹ, khô, không có cảm giác ẩm dính khi cầm. Nấm hương khô cũng vậy, nên có mùi đặc trưng dễ chịu thay vì mùi ẩm mốc. Nếu một túi nấm được quảng cáo là hàng khô nhưng cầm lên thấy mềm ỉu bất thường, có dấu hiệu hút ẩm, xuất hiện mốc hoặc mùi lạ thì tốt nhất nên bỏ qua. Đừng nghĩ mua về rửa thật kỹ hay nấu chín là giải quyết được mọi vấn đề. Một số loại nấm mốc trên thực phẩm có khả năng tạo độc tố và nhiều độc tố nấm mốc khá bền với nhiệt. Bởi vậy, nguyên tắc đơn giản nhất vẫn là mua lượng vừa đủ, chọn hàng khô ráo và bảo quản kín ngay sau khi mở túi. Nếu mua hàng đóng gói, bạn cũng nên nhìn kỹ bên trong trước khi bỏ vào giỏ. Một gói lớn đang giảm giá chưa chắc đã tiết kiệm nếu nấm bên trong đã hút ẩm hoặc gia đình phải mất vài tháng mới dùng hết.
3. Tôm khô đỏ rực nhưng lại chẳng có mùi tôm
Tôm khô là món rất dễ khiến người mua chọn bằng mắt. Con to, màu đỏ đẹp thường hấp dẫn hơn loại nhỏ và màu không đồng đều. Nhưng với món này, màu càng đẹp chưa chắc càng ngon. Màu của tôm khô có thể khác nhau tùy loại tôm và cách chế biến, vì vậy không có một màu sắc duy nhất để nhận diện hàng ngon. Người mua không nên thấy tôm đỏ rồi mặc định là đã nhuộm màu, nhưng cũng không cần săn những túi đỏ rực chỉ vì trông bắt mắt. Thay vào đó, hãy để ý tổng thể. Tôm khô nên khô ráo, không nhớt hay ẩm dính, có mùi đặc trưng của tôm khô chứ không phải mùi hắc, mùi ôi hoặc mùi ẩm mốc. Nếu mua loại đóng gói, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc, ngày sản xuất và hạn sử dụng rõ ràng. Tôm khô thường không rẻ nên gặp hàng giảm sâu rất dễ khiến người ta muốn mua nhiều. Nhưng đây lại là món gia đình thường chỉ dùng từng ít một để nấu canh, xào rau hay làm món kho. Mua một túi vừa đủ và dùng khi còn ngon đôi khi kinh tế hơn ôm cả cân hàng rẻ rồi cất quá lâu.
4. Lạc có hạt mốc, teo tóp hoặc đã xuất hiện vị ôi
Trong 4 món, lạc là thứ càng không nên tiếc vài chục nghìn mà nhắm mắt mua. Lạc và các loại hạt có dầu là nhóm thực phẩm có nguy cơ nhiễm aflatoxin nếu bị nấm mốc trong điều kiện không phù hợp. Đây không đơn thuần là chuyện hạt mất ngon. Aflatoxin là độc tố do một số loài nấm Aspergillus tạo ra và có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu phơi nhiễm ở mức đáng kể.
Vì vậy khi mua lạc, hãy nhìn cả mẻ chứ đừng chỉ bốc vài hạt đẹp phía trên. Hạt nên tương đối đều, khô, không xuất hiện mốc, đổi màu bất thường hay teo tóp quá nhiều. Nếu ngửi thấy mùi ẩm, ôi dầu hoặc rang lên ăn có vị lạ thì không nên tiếp tục sử dụng. Đặc biệt, lạc đã mốc không phải cứ rang thật kỹ là lại ăn được. Nhiều độc tố nấm mốc có khả năng chịu nhiệt và không thể trông chờ việc nấu nướng thông thường loại bỏ hoàn toàn. Bởi vậy, gặp túi lạc có dấu hiệu mốc mà người bán hạ giá để xả hàng thì lựa chọn đơn giản nhất vẫn là không mua.
Mua đồ khô về, bảo quản thế nào để không nhanh hỏng?
Đồ khô có thể để được lâu, nhưng điều đó chỉ đúng khi được bảo quản phù hợp. Đặc biệt trong điều kiện nóng ẩm, thực phẩm rất dễ hút ẩm trở lại, giảm chất lượng hoặc xuất hiện nấm mốc. Sau khi mua về, mọi người nên lưu ý:
- Đừng để nguyên trong túi mở: Sau mỗi lần lấy, nên buộc kín hoặc tốt hơn là chuyển đồ khô sang hộp, túi có khả năng đóng kín để hạn chế tiếp xúc với không khí và hơi ẩm.
- Chia nhỏ nếu mua nhiều: Thay vì mở đi mở lại cả túi lớn, bạn có thể chia thành những phần vừa đủ cho vài lần sử dụng. Cách này đặc biệt tiện với nấm, măng, tôm khô.
- Chọn nơi bảo quản phù hợp: Không nên để đồ khô sát bếp nấu, bồn rửa hay những vị trí nóng, ẩm. Với từng sản phẩm, hãy ưu tiên làm theo hướng dẫn bảo quản trên bao bì; một số loại sau khi mở có thể cần giữ lạnh.
- Thường xuyên kiểm tra đồ đang cất: Nếu thấy thực phẩm hút ẩm, có mùi lạ, xuất hiện nấm mốc hoặc dấu hiệu côn trùng, tốt nhất không nên tiếc mà tiếp tục sử dụng.
- Đừng tích trữ quá nhiều chỉ vì đang giảm giá: Mua vừa đủ với tốc độ sử dụng của gia đình vẫn là cách đơn giản nhất để đồ khô được dùng khi còn ở trạng thái tốt, đồng thời tránh cảnh mua rẻ nhưng cuối cùng phải bỏ đi.
Hoặc