Tôi từng nghĩ mình đã chuẩn bị đủ tâm lý cho mọi kịch bản về quê ăn Tết ở tuổi 30. Những câu hỏi quen thuộc kiểu “Có người yêu chưa?”, “Bao giờ ra mắt bồ?”, “Con gái lớn rồi đó”… đều nằm trong dự đoán. Nhưng không, năm đó họ hàng nhà nội đã mở màn bằng một câu khiến tôi đứng hình mất vài giây: "Thế đã sinh đứa thứ 2 chưa?".
Vấn đề là tôi… chưa có chồng.
Câu hỏi ấy được thốt ra rất tự nhiên, trong lúc cả nhà đang quây quần uống trà đầu năm. Người hỏi không có ác ý, chỉ đơn giản là… nhầm. Nhầm rằng tôi đã lập gia đình, nhầm rằng tôi đã sinh một đứa. Và nhầm nốt rằng đứa thứ hai là điều hiển nhiên tiếp theo trong "lộ trình".
Cả gian nhà bỗng im lặng. Tôi kịp nhìn thấy ánh mắt ngỡ ngàng của bố mẹ, ánh nhìn tò mò của mấy cô, mấy bác và cả sự háo hức chờ đợi câu trả lời từ phía tôi. Trong khoảnh khắc đó, tôi hiểu rằng nếu trả lời theo cách thông thường, cuộc trò chuyện Tết năm nay sẽ trôi về đúng quỹ đạo quen thuộc cưới xin, sinh con, tuổi tác và áp lực.
Nhưng năm đó, tôi vừa làm một việc mà cả nhà đều chưa biết. Đó chính là mua nhà ở TP.HCM, trị giá gần 10 tỷ đồng.
Ảnh minh hoạ
Tôi cười, rất bình thản, rồi đáp: “Dạ chưa ạ, con còn chưa có chồng. Mới mua nhà xong nên chưa nghĩ tới sinh con".
Không khí thay đổi gần như ngay lập tức. Từ câu hỏi “sinh đứa thứ hai chưa?”, họ hàng bắt đầu hỏi lại: “Mua nhà á?”, “Nhà ở đâu?”, “Mấy tỷ?”, “30 tuổi mà mua được nhà riêng rồi hả?”,...
Chỉ trong vòng vài phút, toàn bộ cuộc thẩm vấn về hôn nhân, sinh con biến mất. Thay vào đó là một chuỗi câu hỏi hoàn toàn khác: “Làm nghề gì?”, “Kiếm tiền sao hay vậy?”, “Đầu tư kiểu gì?”, “Có bí quyết gì không?”.
Tôi không hề khoe khoang, cũng không cố tình “đánh lái”. Tôi chỉ nói thật về cuộc sống của mình: Đi làm ở TP.HCM, tích lũy nhiều năm, dám mạo hiểm, dám vay, dám chịu áp lực để mua một tài sản lớn. Và thế là đủ!
Tôi nhận ra một điều rất rõ ràng trong khoảnh khắc đó. Rằng áp lực mà họ hàng đặt lên người trẻ không hẳn nằm ở chuyện cưới hay sinh con, mà ở việc họ không nhìn thấy sự “ổn định”. Khi họ nghĩ bạn chưa có gia đình, họ mặc định bạn chưa yên bề. Khi họ chưa thấy bạn “an cư”, họ lo lắng thay bạn. Nhưng chỉ cần bạn cho thấy mình đang đứng vững, tự lo được cho bản thân, mọi thước đo lập tức thay đổi.
Từ một người “chưa chồng mà bị hỏi sinh con”, tôi trở thành đứa cháu được hỏi xin lời khuyên về tài chính. Không phải vì tôi giỏi hơn ai, mà vì tôi cho họ thấy một dạng ổn định khác, không dựa vào hôn nhân.
Sau hôm đó, tôi nghe lại từ mẹ rằng mấy bác trong họ còn nhắc câu chuyện ấy như một kỷ niệm vui. Có người bảo: “Con bé trả lời khéo ghê”. Có người lại nói: “Giờ tụi trẻ giờ tỉnh táo thật, không cưới sớm mà lo sự cuộc sống vững vàng quá”.
Còn tôi, tôi không nghĩ mình đã “đáp trả” gì ghê gớm. Tôi chỉ đơn giản là không tự ti trước cuộc sống của chính mình. Không né tránh, không phòng thủ, không giải thích dài dòng. Tôi để thực tế tự lên tiếng. Và có lẽ vì thế, câu trả lời ấy mới “đi vào lịch sử dòng họ” vì nó làm thay đổi cách nhìn quen thuộc.
Ảnh minh hoạ
Tết năm đó, tôi hiểu ra một điều không phải cứ họ hàng hỏi là họ muốn làm khó mình. Phần lớn, họ chỉ đang áp những gì họ từng trải qua lên thế hệ sau. Với họ, kết hôn - sinh con - ổn định cuộc sống là một chuỗi logic hợp lý. Nhưng xã hội đã khác, có người chọn ổn định bằng gia đình sớm nhưng có người chọn ổn định bằng sự nghiệp, tài sản và khả năng tự chủ. Không con đường nào sai, chỉ là không phải ai cũng đi cùng một lối. Khi bạn đủ vững vàng với lựa chọn của mình, bạn không cần tranh luận. Chỉ cần sống tốt, những câu hỏi rồi sẽ tự đổi hướng.
Từ sau lần đó, tôi không còn quá lo lắng khi về quê ăn Tết. Tôi không chuẩn bị sẵn kịch bản né câu hỏi, cũng không đặt mình vào thế phải chứng minh điều gì. Tôi nhận ra thái độ của mình quyết định rất nhiều cách người khác đối xử với mình.
Khi mình coi cuộc sống của mình là tạm bợ, người khác cũng sẽ lo lắng thay. Khi mình tin rằng mình đang đi đúng nhịp, dù chưa giống số đông, người khác rồi cũng sẽ chấp nhận. Và nếu có ai đó lại lỡ hỏi nhầm thêm lần nữa, biết đâu đấy, tôi lại có thêm một câu trả lời khác, đủ để cả họ… đổi chủ đề thêm lần nữa.
Hoặc