Từ xa xưa, người phương Đông đã coi trọng nguyên tắc ăn uống thuận theo mùa. Mỗi mùa có đặc điểm thời tiết khác nhau, vì vậy thực phẩm trong bữa ăn cũng cần được điều chỉnh để cơ thể thích nghi tốt hơn.
Trong Đông y có câu: “Đông ăn củ cải, hạ ăn gừng”. Đây là kinh nghiệm dưỡng sinh được lưu truyền qua nhiều thế hệ, nhấn mạnh vai trò của việc lựa chọn thực phẩm phù hợp với thời tiết và thể trạng.
Dưới đây là 3 loại rau củ đáng chú ý trong thực đơn mùa lạnh.
Củ cải trắng
Được ví như “nhân sâm mùa đông”, củ cải trắng là loại thực phẩm quen thuộc, thường xuất hiện trong các món canh, món hầm hoặc kho thịt. Tuy có giá thành bình dân, loại củ này lại cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho cơ thể.
Trong Đông y, củ cải trắng có vị ngọt, hơi cay, tính mát, thường được sử dụng với mục đích hành khí, tiêu thực, hóa đàm.
Dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại, củ cải trắng chứa vitamin C, kali, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật thuộc nhóm glucosinolate. Chất xơ góp phần hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa, trong khi vitamin C tham gia bảo vệ tế bào và duy trì chức năng miễn dịch bình thường.
Củ cải trắng hấp
Củ cải có thể chế biến thành nhiều món như luộc, nấu canh xương, hầm thịt hoặc nấu cháo. Khi kết hợp với các thực phẩm khác, loại củ này giúp bữa ăn thêm đa dạng và cân đối.
Súp lơ xanh
Súp lơ xanh là loại rau thuộc họ cải, thường được sử dụng trong các bữa ăn gia đình. Đây cũng là thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin C, vitamin K, folate và chất xơ.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), các loại rau họ cải như súp lơ xanh chứa nhiều chất dinh dưỡng cùng glucosinolate – hợp chất thực vật có khả năng chuyển hóa thành những hoạt chất sinh học khác trong quá trình chế biến và tiêu hóa.
Một số hợp chất này đang được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và tiềm năng liên quan đến phòng ngừa ung thư. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa đồng nhất, không thể khẳng định ăn súp lơ xanh có thể ngăn ngừa hoặc điều trị ung thư.
Bổ sung súp lơ xanh vào thực đơn mùa đông là cách đơn giản để tăng lượng rau xanh, vitamin và chất xơ. Để giữ được chất lượng dinh dưỡng, nên ưu tiên hấp hoặc xào nhanh, tránh nấu quá lâu khiến rau nhũn và thất thoát một phần vitamin tan trong nước.
Củ sen
Củ sen cũng là một trong những thực phẩm đáng chú ý khi thời tiết chuyển lạnh. Loại củ này thường được dùng để nấu canh, hầm sườn hoặc kết hợp với các loại đậu, hạt.
Theo các tài liệu dinh dưỡng, củ sen cung cấp carbohydrate, chất xơ, vitamin C cùng các khoáng chất như kali, đồng, sắt và mangan. Trong đó, chất xơ góp phần hỗ trợ tiêu hóa, còn kali tham gia điều hòa hoạt động của cơ và huyết áp.
Củ sen có thể chế biến thành nhiều món ăn như canh củ sen hầm sườn, củ sen nấu đậu hoặc củ sen xào. Khi kết hợp với thực phẩm giàu protein và các loại rau xanh khác, món ăn sẽ cung cấp đa dạng dưỡng chất hơn.
Dù được ví như những thực phẩm “bổ như sâm”, củ cải trắng, súp lơ xanh hay củ sen đều không thể thay thế thuốc điều trị hoặc chế độ dinh dưỡng đầy đủ.
Điều quan trọng là duy trì thực đơn đa dạng, kết hợp rau củ với thịt, cá, trứng, các loại đậu và trái cây. Không nên chỉ tập trung ăn một loại thực phẩm với kỳ vọng bồi bổ hoặc phòng bệnh.
Bên cạnh đó, rau củ cần được lựa chọn tươi, rửa sạch và chế biến hợp vệ sinh. Người mắc bệnh mạn tính hoặc có chế độ ăn đặc biệt nên điều chỉnh lượng thực phẩm phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Hoặc