Có những thói quen ngủ tưởng chừng vô thưởng vô phạt đang âm thầm làm đảo lộn cơ chế tự bảo vệ của cơ thể và kéo theo loạt hệ lụy nghiêm trọng. Cũng có những kiểu ngủ thoải mái nhất thời nhưng lại không bao giờ bù đắp lại được tác hại nó gây ra dù bạn ngủ bù đến thế nào.

Ngủ quá muộn, thiếu ngủ mạn tính còn kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe đáng lo. Ảnh minh họa
Giới y khoa vừa đưa ra cảnh báo đáng chú ý về mối liên hệ chặt chẽ giữa thói quen ngủ nghỉ kém lành mạnh và nguy cơ mắc bệnh ung thư. Bác sĩ Yu Ya-lan, Phó Trưởng khoa Rối loạn giờ ngủ thuộc Bệnh viện Y học Cổ truyền Tây An (Trung Quốc), cho biết, việc ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi đêm, thức khuya kết hợp không ngủ trưa và sinh hoạt thất thường sẽ làm sụt giảm lượng melatonin trong cơ thể, khiến nguy cơ mắc ung thư có thể tăng cao tới 82%.
Nếu không muốn bệnh tật, ung thư thi nhau kéo đến để "bòn rút" tuổi thọ, xin bạn đừng ngủ theo kiểu này:
Ngủ quá muộn thường xuyên
Nhiều người vẫn quen thức đến 2 hoặc 3h sáng hay thức xuyên đêm vì công việc hoặc giải trí rồi cho rằng ngủ bù cộng dồn đủ 8 tiếng là cơ thể tự hồi phục. Tuy nhiên, đồng hồ sinh học của con người không vận hành theo phép cộng đơn giản như vậy!
Năm 2019, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp làm việc theo ca gây rối loạn nhịp sinh học vào nhóm 2A, tức nhóm có khả năng gây ung thư cho con người. Các bằng chứng khoa học cũng cho thấy mối liên hệ rõ rệt giữa thói quen thức khuya và bệnh ung thư.
Phân tích tổng hợp trên Tạp chí Ung thư Châu Âu ghi nhận nguy cơ ung thư vú tăng cao ở người làm ca đêm kéo dài. Đánh giá trên Tạp chí Đánh giá Y học Giấc ngủ cũng khẳng định rối loạn nhịp sinh học làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư nói chung, nhất là ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng.
Thức khuya "nuôi lớn" tế bào ung thư theo hai đường chính:
- Ức chế melatonin: Ánh sáng đêm cản trở não tiết melatonin, hormone chống oxy hóa giúp kìm hãm sự phát triển của tế bào bất thường, và ngủ bù ban ngày không thể khôi phục lượng hormone này.
- Gián đoạn sửa chữa DNA: Cơ thể chỉ sửa chữa tổn thương DNA mạnh nhất khi ngủ sâu ban đêm nên thức khuya kéo dài khiến tế bào lỗi dễ đột biến thành khối u.
Ảnh minh họa
Ngoài ung thư, ngủ quá muộn, thiếu ngủ mạn tính còn kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe đáng lo. Nghiên cứu trên European Heart Journal với gần 90.000 người cho thấy thiếu ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Nghiên cứu trên JAMA ghi nhận chỉ 1 tuần ngủ 5 tiếng mỗi đêm đã làm giảm độ nhạy insulin, trong khi giấc ngủ ngắn còn cản trở não dọn độc tố và tăng gấp 4 lần nguy cơ cảm lạnh ở người ngủ dưới 6 tiếng.
Ngủ khi vẫn bật đèn
Không chỉ thức đêm, thói quen bật đèn ngủ hoặc để ánh sáng lọt vào phòng cũng liên quan mật thiết tới nguy cơ ung thư dù ít ai ngờ đến.

Chỉ 1 đêm ngủ nhiều ánh sáng đã làm tăng kháng insulin và khiến nhịp tim tăng cao hơn vào sáng hôm sau. Ảnh minh họa
Nghiên cứu trên tạp chí Cancer theo dõi gần 50.000 phụ nữ trong hơn 10 năm phát hiện người tiếp xúc ánh sáng nhân tạo khi ngủ có nguy cơ ung thư vú cao hơn rõ rệt. Ánh sáng xuyên qua mí mắt tác động lên võng mạc, gửi tín hiệu đánh lừa não rằng trời chưa tối và làm giảm tiết melatonin vốn giúp kìm hãm tế bào bất thường.
Bên cạnh đó, nghiên cứu trên kỷ yếu/tạp chí khoa học PNAS cũng cho thấy ngay cả ánh sáng ban đêm rất yếu cũng đủ làm xáo trộn hoạt động sinh lý của cơ thể:
- Tăng đường huyết và nhịp tim: Chỉ 1 đêm ngủ nhiều ánh sáng đã làm tăng kháng insulin và khiến nhịp tim tăng cao hơn vào sáng hôm sau.
- Tăng nguy cơ béo phì: Nghiên cứu trên tạp chí Sleep ghi nhận tỷ lệ béo phì cao hơn ở người để phòng ngủ nhiễm sáng.
- Hại thị lực trẻ nhỏ: Trẻ em tiếp xúc lâu dài với ánh sáng khi ngủ dễ mắc cận thị sớm.
Thức khuya nhưng không ngủ trưa
Thói quen nguy hiểm nữa là nhiều người thức khuya nhưng hoàn toàn không ngủ trưa. Đối với những người thiếu ngủ vào ban đêm, giấc ngủ trưa đóng vai trò như một quy trình sửa chữa quy mô nhỏ cho hệ miễn dịch; nếu một người thường xuyên thức khuya lại thêm thói quen không ngủ bù vào buổi trưa, nguy cơ mắc bệnh ung thư sẽ tăng vọt lên mức 82%. Nhiều bác sĩ từ Bệnh viện Đại học Y khoa Đài Bắc cũng cảnh báo việc ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày làm tăng 41% nguy cơ ung thư.

Thói quen nguy hiểm nữa là nhiều người thức khuya nhưng hoàn toàn không ngủ trưa. Ảnh minh họa
Theo bác sĩ Yu Ya-lan, tình trạng rối loạn giờ giấc sinh hoạt kéo dài không chỉ dừng lại ở việc khiến cơ thể mệt mỏi, mà còn là nhân tố trực tiếp đẩy sức khỏe đến bờ vực ung thư. Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận, trong vòng hai năm trước khi được chẩn đoán mắc bệnh ung thư, hầu hết bệnh nhân đều từng trải qua khoảng thời gian dài bị rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng. Điều này cho thấy mối quan hệ vô cùng khăng khít giữa thói quen ngủ nghỉ và sự phát triển của tế bào ung thư.
Thiết lập giấc ngủ khoa học để bảo vệ tuổi thọ
Để có giấc ngủ khoa học đúng nghĩa và trở thành "liều thuốc bổ" miễn phí cho cơ thể, ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày là chưa đủ. Có rất nhiều lưu ý về giấc ngủ tốt bạn có thể áp dụng nhưng có 3 điều quan trọng nhất bạn cần ghi nhớ:
- Ngủ đủ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm: Duy trì giấc ngủ trọn vẹn trong khung giờ này giúp cơ thể hoàn tất đủ các chu kỳ ngủ sâu và phục hồi thể lực.
- Lên giường trước 23 giờ: Đi ngủ trước mốc này giúp đồng hồ sinh học ăn khớp với nhịp ngày đêm, tạo điều kiện cho hệ miễn dịch và quá trình tái tạo tế bào hoạt động hiệu quả.
- Không ăn no sát giờ đi ngủ: Kết thúc bữa tối hoặc bữa phụ trước khi ngủ ít nhất 2 đến 3 tiếng để hệ tiêu hóa được nghỉ ngơi, tránh trào ngược và khó ngủ.
Ngoài ra, bạn nên ngủ trưa khoảng 10 - 30 phút mỗi ngày.
Bên cạnh đó, trong vòng 90 phút trước khi ngủ, nên buông bỏ điện thoại di động, đồng thời sử dụng rèm che sáng hoặc băng đeo mắt nhằm tránh ánh sáng xanh làm gián đoạn quá trình tiết melatonin.
Vào ban ngày, khuyến nghị nên tắm nắng khoảng 30 phút vào hai thời điểm: trước 10h và sau 16h, kết hợp vận động vừa sức để củng cố nhịp sinh học, nhưng cần lưu ý tránh tập luyện cường độ cao trong vòng 2 đến 3 tiếng trước khi đi ngủ.





Hoặc