Trong thời buổi kinh tế khó khăn, chuyện có một công việc để làm và đều đặn nhận lương mỗi tháng đôi khi đã là một điều đáng quý. Không ít người từng có suy nghĩ rằng phải làm văn phòng, ngồi điều hòa, mặc sơ mi, có chức danh này kia mới được xem là một công việc "ổn". Còn làm công nhân thì thường bị gắn với những định kiến như vất vả, thu nhập thấp, ít cơ hội phát triển hay "không có tương lai".
Nhưng thực tế có thể không hoàn toàn như vậy. Công việc nào cũng có cái giá của nó. Văn phòng có áp lực riêng (chạy KPI, chạy deadline...), kinh doanh có rủi ro riêng, còn công nhân có những đặc thù của công việc theo ca, thời gian đứng xưởng hay làm thêm giờ.
Quan trọng là công việc đó có phù hợp với hoàn cảnh, nhu cầu và mục tiêu tài chính của mỗi người hay không. Hai câu chuyện dưới đây là những ví dụ khá rõ.
26 tuổi, bỏ việc văn phòng để đi làm công nhân, sau 3 tháng tiết kiệm mua được xe Vision
L.T (Bắc Ninh, 26 tuổi), trước đây làm công việc văn phòng với mức lương khoảng 6-7 triệu/tháng. Công việc kéo dài 2 năm nhưng sau từng ấy thời gian, khoản tiền tiết kiệm của L.T gần như không đáng kể.
Đến tháng 6, L.T quyết định nghỉ việc và chuyển sang làm công nhân sản xuất tại một nhà máy ở Quang Châu, Bắc Giang (nay là Bắc Ninh). Một trong những lý do khiến L.T lựa chọn công việc này là chế độ thưởng dành cho công nhân mới khá tốt.
Ảnh minh họa
"Sau 3 tháng, tháng đầu mình nhận 15,6 triệu, tháng thứ hai 14,2 triệu. Đến giờ mình đã đủ tiền mua chiếc Vision mà trước đây phải tích góp mãi mới dám nghĩ tới.
Công việc thì mình thấy khá ổn. Việc ai người đó làm, môi trường sạch sẽ, đồng nghiệp dễ mến. Có làm ca đêm nhưng làm 2 tuần làm ngày, 2 tuần làm đêm nên cũng quen dần. Phúc lợi, BHXH, thưởng lễ Tết đầy đủ. Nhưng thứ mình thích nhất không phải là lương. Mà là tan ca là hết việc".
Điều đáng nói là sau khi trải nghiệm công việc mới, L.T không cảm thấy đây là một lựa chọn đáng xấu hổ như định kiến mà nhiều người vẫn nghĩ.
Công việc được đánh giá là tương đối ổn. Mỗi người phụ trách phần việc của mình, môi trường làm việc sạch sẽ, đồng nghiệp dễ hòa đồng. Có làm ca đêm, nhưng lịch được sắp xếp theo kiểu hai tuần ca ngày, hai tuần ca đêm nên dần dần cũng thích nghi được. Bên cạnh thu nhập, các chế độ như BHXH, thưởng lễ Tết và phúc lợi cũng là những điều khiến L.T cảm thấy yên tâm hơn.
Ảnh minh họa
Khi tan ca, bước ra khỏi nhà xưởng, L.T có thể hoàn toàn trở về với cuộc sống riêng. Không có tin nhắn của sếp lúc tối muộn, không khách hàng gọi khi đang ăn cơm, không task gấp xuất hiện lúc đang tắm hay chuẩn bị đi ngủ. Ngày nghỉ cũng thực sự được nghỉ.
"Trước đây làm văn phòng, tan làm rồi mà điện thoại vẫn như quả bom hẹn giờ. Đi chơi cũng phải canh điện thoại, đang ăn cơm cũng có thể phải bỏ đũa xuống xử lý việc. Giờ thì khác. Làm 10 - 12 tiếng cũng được, miễn bước ra khỏi xưởng là công việc kết thúc".
Ở tuổi 26, L.T không còn thấy cần phải tự ti vì hai chữ "công nhân". Bởi suy cho cùng, một công việc chân chính, có thu nhập, có chế độ và giúp bản thân đạt được những mục tiêu trong cuộc sống thì không có gì đáng để xấu hổ.
Làm công nhân ở quê lương 13 triệu/tháng, đều đặn tiết kiệm 7-8 triệu/tháng
Một trường hợp khác là B (quê ở Thái Bình, nay là Hưng Yên) cũng tương tự như L.T khi quyết định làm công nhân ở quê và sống cùng bố mẹ, chứ không bon chen lên những thành phố lớn chạy theo những công việc văn phòng.
"Mình U30 chưa gia đình, làm công nhân ở quê, lương tháng khoảng 13 triệu. Không mất tiền nhà, điện nước vì ở cùng bố mẹ, mình gửi bố mẹ tiền ăn và sinh hoạt khoảng 2-3 triệu/tháng. Gửi tiết kiệm 5 triệu, chứng chỉ quỹ 2 triệu, đưa bố mẹ 2 triệu (bố mẹ mình không tiêu đến, chỉ bảo giữ hộ mình thôi) còn 3 triệu mình dành cho xăng xe tiêu vặt".
Nhìn vào con số này, điều đáng chú ý không hẳn là mức lương 13 triệu. Mà là cách B chia số tiền mình kiếm được ngay từ đầu tháng. Có tiền tiết kiệm để tạo khoản dự phòng. Có một phần dành cho đầu tư dài hạn. Có khoản hỗ trợ gia đình. Và vẫn giữ lại một khoản đủ để chi tiêu cá nhân.
Tất nhiên, cách phân bổ này không phải công thức phù hợp với tất cả mọi người. Người có gia đình sẽ có những khoản chi khác. Thậm chí với cùng mức lương, mỗi người còn có nhu cầu và mục tiêu hoàn toàn khác nhau.
Nhưng với cách chi tiêu và cuộc sống mà B lựa chọn, mức thu nhập 13 triệu/tháng, B vẫn tiết kiệm được 7-8 triệu, thậm chí có thể hơn nếu tháng ấy chi tiêu không nhiều.
Làm công nhân hay công việc văn phòng, cuối cùng vẫn là bài toán của thu nhập và cách cân đối chi tiêu
Từ hai trường hợp của L.T và B ở trên, không thể kết luận làm công nhân chắc chắn tốt hơn làm văn phòng. Bởi mỗi người có một lựa chọn nghề nghiệp khác nhau. Có người cần môi trường văn phòng, có người thích công việc theo ca, hết việc khi tan ca, và nhẹ đầu những ngày nghỉ.
Điều đáng suy nghĩ hơn là những định kiến về nghề nghiệp đôi khi khiến chúng ta bỏ qua một vài lựa chọn. Trong lúc kinh tế khó khăn, có một công việc hợp pháp, thu nhập ổn định, được đóng bảo hiểm, có thưởng và phúc lợi đã là điều đáng trân trọng.
Và một điều quan trọng không kém: Kiếm được bao nhiêu đôi khi chưa quyết định được việc một người có tích lũy được hay không. Có người lương 20 triệu nhưng cuối tháng không còn đồng nào. Có người thu nhập 13 triệu nhưng vẫn đều đặn dành được vài triệu để xây dựng khoản dự phòng cho tương lai.
Làm nhiều tiền mà không biết cân đối chi tiêu thì bao nhiêu cũng có thể hết. Ngược lại, nếu biết sống trong khả năng của mình, chủ động tiết kiệm và có kế hoạch, thì ngay cả một công việc bình thường cũng có thể giúp một người từng bước tạo được khoản tiền phòng thân, lo cho tương lai sau này.
Hoặc